Laing “Casualty” sa pagdumot ni Gani...
Biktima naningil
Gihandus karon sa Sangguniang
Panlalawigan ngadto sa buhatan sa gobernador ang
pagpangitag remedyo aron mabayran ang usa ka supplier
dinhi sa Dipolog nga hangtud ron wa pa gihapon mabayri sa
probinsya sa mga spare parts nga gikuha gikan sa iyang
establisimento. Si Manuel Estacio, tag-iya sa Equi-Spec
Marketing, misulat ngadto kang Vice Governor Francis Olvis
aron maningil sa bayronon sa Provincial Government sa
kantidad nga mikabat P13,500 ka pesos isip bayad sa pisa
sa sakyanan nga gigamit sa probinsya kaniadto.
Gi bidding ang nahisgotang mga
pisa sa sakyanan niadto pang dekada 80 hinapos sa termino
ni Governor Alberto Ubay dihang siya pa ang gobernador sa
Zamboanga del Norte. Ang Equi-Spec maoy midaug sa bidding
gihimo sa Bids and Awards Committee sa pagpalit sa maong
mga pisa apan wala gilayon kini mabayri hangtod nga
mibanos si Amatong niadtong 1986.
Sa sulat ni Estacio ngadto
kang Olvis giisplikar niini nga gawas sa iyang pagdaug sa
bidding, ang pag supply niya sa maong mga spare parts
miagi sa tukmang proseso gitugot sa balaod sama sa
pagpailawom niini sa tukmang inspection. Apan si Amatong
midumili pagpirma sa voucher aron bayran ang maong mga
pisa bisan sa nagpusot-pusot nga demand iyang gihimo.
Gumikan sa pagmagahi ni
Amatong pagbayad, napugos si Estacio pagdagan sa hukmanan
pinaagi sa pagpasakag kasong mandamus aron pugson ang
probinsya nga mobayad sa maong pisa. Apan ang maong kaso
wala mo prosphere gumikan sa hilabihang pagka langan niini
ug sugo sa kahigayonan nabiyaan niya kini gumikan sa iyang
pag-adto sa nasud sa Saudi Arabia.
Si Board Member Uldarico
Mejorada nga maoy abogado ni Estacio niadtong panahona
mipahayag nga gi dismiss sa korte ang kaso without
prejudice gumikan kay milarga man ang kihante sa gawas sa
nasud. Niadtong Marso 30, 2005 sibu nga dul-an na sa 2 ka
dekada ang nakalabay, misulat si Estacio ngadto kang Vice
Gov. Olvis sa pamasin mabayran siya sa maong kantidad.
Si Board Member Edionar
Zamoras mipadas-ug nga ang sulat ni Estacio itugyan ngadto
sa hingtungdang komitiba aron tun-an kon aduna pa bay
posibilidad mabayran si Estacio. Sa iyang kabahin si Board
Member Anecito Darunday mipatin-aw nga ang claim ni
Estacio angayan nga adto niya iduso sa Commision on Audit.
Apan si Board Member Mejorada
sa ulahi misugyot nga ang maong sulat adto na lang ihandus
sa buhatan sa gobernador aron mapangitaan ug medyos nga
mabayran si Estacio. Matud ni Mejorada, lisod na nga
mabayran si Estacio gumikan kay mi prescribed na ang iyang
aksyon apan ilawom sa prinsipyo sa balaod nga gitawag ug
justice and equity, mahimo pa gihapon siya nga bayran sa
probinsya sa maong utang.
TULOBAGON NI AMATONG
Mahimo nga pabayran ni Amatong
pinaagi sa pagkuot sa sa iyang kaugalingong bulsa ang
utang nga gipaningil karon ni Manuel Estacio nga 13,500 ka
pesos. Kini ang nagkatakdong opinyon ni BM Anecito
Darunday ug Ric Mejorada sa interview sa mga tigbalita.
Gipatin-aw ni Darunday nga
walay igong katarungan si Amatong sa iyang paghikaw
pagbayad sa maong utang sa iyang panahon dihang gipaningil
kini ni Estacio niadtong 1986 gumikan kay ang pisa nga
gikuha gikan sa iyang establisimento miaagi sa hustong
proseso nga gitugot sa balaod. “Why the Province should
pay the actuation of his representative nga arbitrary ug
walay igong basehanan,” maoy tipik sa pamahayag ni
Darunday. Matud niya inhusticia ang gihimo ni Amatong nga
paghikaw sa bayad sa maong butang busa siya maoy
kinahanglan nga mobayad niini sa iyang personal nga
kapasidad.
Matud ni Darunday sanglit ni
prescribed na ang aksyon batok sa probinsya, ang claim ni
Estacio mahimo nga iyang ipasaka direkta batok ni Amatong
gumikan sa iyang pagmagahi pagbayad niini. Gipasabot ni
Darunday nga gumikan sa pagbaliwala ni Amatong pagtuman sa
responsibilidad komo nag-agi sa hustong proseso ang salapi
nga gipaningil, siya sa iyang kaugalingong binuhatan mao
ang angayang manubag sa maong utang karon.
Base usab sa mga dokumento
nasayran nga si Engr. Condrado Romero, kanhi Provincial
Enginner sa Zamboanga del Norte miluwat usab ug usa ka
sulat nga nagpamatuod nga ang pag acquire sa probinsya sa
maong mga spare parts gikan sa establisimento ni Estacio
nag-agi sa tukmang proseso busa angayan nga siya bayran sa
kantidad niini nga mikabat 13,500 ka pesos. Sigun sa
nasayran, wala bayri ni Amatong ang maong kantidad sa
katarungan nga sumala pa mahal ra ang maong mga spare
parts.
Apan si bokal Mejorada
mipasabot nga kon tinuod nga mahal ra ang maong mga spare
parts, sugo sa hustong proseso ug pamatasan giuli unta
kini ngadto sa tag-iya. Matud sa bokal ang pagamit sa
maong mga spare parts sa panahon ni Amatong nga walay
paghatag ug bayad ngadto sa tag-iya niini usa ka kalapasan
sa prinsipyo sa balaod nga gitawag ug unjust erichment.
Gani sa file sa kaso, anaa pa
ang sertipikasyon gikan ni Engr. Romero, Provincial
Engineer kaniadto sa Zamboanga del Norte nga ang maong mga
pisa gigamit ug gipangtaod na sa ekipos sa probinsya nga
maoy gitagan-an niini.
NAPAGAN SA POLITIKANHONG
PAGDUMOT
Gibutyag ni Mejorada nga
niadtong panahona dihang nagsangka si kanhi Gov. Alberto
Ubay ug Amatong sa politika si Estacio atu-a nakaposta ni
Ubay. Giila ni Mejorada si Estacio nga usa sa mga biktima
sa kinaiya ni Amatong nga mao ang pagka-madinumtanon kon
politika na ang hisgutan mao nga nagpa-ugat kini ug tahan
sa 13,500 ka pesos nga utang sa kapitolyo.
Matud pa sa bokal nga dihang
mibanos si Amatong paghupot sa renda sa kapitolyo niadtong
panahona, gigukod niini ug gi-ipit ang mga supporters ni
Ubay ug usa si Estacio sa napagan sa iyang pagdumot. Ang
maong kinaiya nahimo na nga ‘trade mark’ ni Amatong
gumikan kay daghan pa ang nabiktima bisan niadtong niagi
niyang termino sa wala pa matikang-kang ang iyang liderato.
Lakip sa nahimong biktima sa
maong gawi ni Amatong mao ang mga mayores sa Zamboanga del
Norte nga wala magpasilong sa iyang bando sa politika diin
sila gihikawan sa salapi nga gigahin para ipadat ug mga
prohekto sama sa pundo gikan sa economic development fund.
Ang labing “bangis” nga paggukod ni Amatong sa iyang mga
kaatbang mao ang iyang paglugpit sa mga opposition board
members sa wala pa siya hinginli sa katawhan sa election
niadtong niaging tuig.
Sa maong panahon, tanan nga
mga bokal nga milangkob sa oposition iyang gihikawan sa
tanang mga pribilihiyo samtang nag-awas ang tanang pabor
iyang gihatag sa mga bokal nga nagpasilong ilawom sa iyang
bando. Maihap talay sa mga pagpanlupig iyang gihimo sa mga
opposition board members mao ang paghikaw kanila sa
gikinahanglang mga staff aron moabag sa ilang gimbuhaton
kumo mga magbabalaod sa probinsiya. Sa maong paagi ang
maong mga bokal gikuhaan usab ni Amatong sa ilang mga
sakyanan nga isyu sa goberno samtang ang iyang mga kaabin
nagsubwak ang tanang pribilihiyo.
Ang maong atraso wala mahunong
dungan sa paghagtos sa iyang termino. Pagbanos sa bag-ong
han-ay sa mga membro sa Sangguniang Panlalawigan ning
terminoha karon ang Committee on Good Government nga
gipangulohan ni BM Darunday mihimo ug imbestigasyon sa
maong diskriminasyong gihimo ni Amatong. Nakita sa
komitiba nga dunay angayang tubagon si Amatong busa giumol
niini ang report uban sa usa ka rekomendasyon nga kasohan
si Amatong ngadto sa Ombudsman aron manubag siya sa maong
atraso.
Ang Ombudsman sa
ilang pag-aksyon misulat ug balik sa Sangguniang
Panlalawigan ug miawhag sa mga magbabalaod sa probinsya
nga kon iteresado pa sila nga ipadayon ang sumbong,
kinahanglang mo sang-at sila ug pormal nga sumbong.
(Mindanao Star,
Vol. I No.18)
700T Projects gisubhan ni Gov.
Yebes
Upat ka mga prohekto sa
probinsya nga mibalor ug 700T ka pesos gisubhan niadtong
Meyerkules sa una ug ikaduhang distrito sa Zamboanga del
Norte. Si Gov. Lando Yebes maoy miunay ug tunol sa maong
mga prohekto ngadto sa mga resepiente niini.
Unang gi turn-over mao ang usa
ka outdoor stage didto sa Baylimango National High School
(BNHS). Ang maong prohekto wala taposa sa panahon ni
Amatong apan kini gitawas sa panahon ni Yebes inabagan ni
Congresswoman Cecilia Jalosjos Carreon sa 1st
district ug Mayor Dominador Jalosjos sa Dapitan City. Ang
maong prohekto gihangop sa mga tinugyanan, magtutudlo ug
mga ginikanan sa Baylimango. Wala sila magtuo nga matiwas
pa ang maong prohekto.
Si Mr. Arturo Calaguian,
Principal sa BNHS sa iyang mensahe nga giluwatan namahayag
nga human sa kaparotan nahiaguman ni Amatong niadtong
2004, wa na sila magpaabot nga matiwas pa ang maong
prohekto. Iyang gituohan nga biyaan na lang ang maong
prohekto nga usa ka kalabira gumikan kay sigon sa naandang
bulok sa politika, ang usa ka politiko nga mipuli paghupot
sa renda sa goberno dili na magtagad pa sa pagtiwas sa mga
prohekto nga gisugdan sa iyang kaatbang.
Apan lahi ang ilang nasinati
karon sa bag-ong mga lider nga mibanos gumikan kay wala
kini magpadaug sa tentasyon sa polittikanhong
pagkamadinumtanon ug gitiwas ang maong mga prohekto. Ang
prohekto gitiwas didto sa BNHS gigahin ug 95 mil ka pesos.
Samtang didto sa Sulangon National High School lain usab
nga outdoor stage ang gitiwas pagtraabaho sa provincial
government.
Ang maong prohekto
gigahinan ug 64 mil ka pesos samtang didto sa Olingan
Elementary School usa ka bag-ong outdoor stage nga
mikostar usab ug 126 mil ka pesos ang giturn-over ni Gov.
Yebes. Didto sa Anatacio, Polanco, ang pagkongkreto sa
barangay road nga dugay nang gihulat sa katawhan gitapos
usab ni Gov. Yebes. Ang maong prohekto nga mikostar ug 400
mil ka pesos gi turn-over usab niadtong Merkules.
(Mindanao Star,
Vol. I No.18)
Mga Heads sa capitol
gitambagan trabaho dili tulog-tulogan lang
Gitambagan karon ni Board
Member Anecito Darunday ang mga public officials sa
probinsya nga magtinarong sa pagsanong sa ilang
responsibilidad isip mga suloguon sa goberno. Kini ang
gipalanog sa bokal sa interview sa mga tigbalita atubangan
sa reklamo batok ni Bagalanon nga gidungog sa iyang
komitiba.
Gipasabot ni Darunday nga
katungdanan gayod sa mga suloguon sa goberno nga kon naay
papeles maabot sa iyang opisina, kinahanglan dili kini
niya tulog-tulogan, dili dugayon, ug kon naay objection
kininahanglan ihiklad kini ngadto sa usa ka kasulatan ug
dili kay ipaagi rag esturya-esturya. Iyang giisplikar nga
sigon sa gimando sa R.A. 6713, kinahanglan aksyonan gyod
ang transaksyon sulod sa 15 ka adlaw approval man o
disapproval.
Sa mga papeles nga naglambigit
ug delikadong mga punto, gitambagan usab ni Darunaday ang
hingtungdang opisyal sa goberno nga dili magpatakag hatag
ug dinali-an nga aksyon sanglit ana man ang opisina sa
Provincial Attorney nga mahimong kakuhaag takdong mga
opinyon. Ang pamahayag ni Darunday iyang giluwatan human
gidungog sa iyang komitiba ang reklamo gisang-at ni
Majority Leader Uldarico Mejorada batok sa kanhi OIC
Provincial Accountant Teonilo Bagalanon.
Gibatikos si Bagalanon ni
Mejorada human gisalindot niini ang hangyo sa National
Movement for Young Legislators hatagan silag financial
assistance gikan sa puntil sa kagamhanan sa probinsya sa
ilang pagsalmot sa usa ka convention didto sa Manila.
Nangatarungan si Bagalanon nga dili mahimo nga hatagan ug
ayuda ang NMYL gikan sa panudlanan sa kapitolyo gumikan
kay kini usa ka pribadong pundok.
Apan ang mga
argumento ni Bagalanon sa iyang pagsalindot sa hangyo
gikan sa opisina ni Olvis matud ni Darunday wala niya
gihiklad diha sa usa ka kasulatan o dokumento nga maoy
gisugo sa pormal nga proseso labi na nga kini naglambigit
ug usa ka kritikal nga hisgutanan. Dinhi nagsukad ang
awhag ni Darunday ngadto sa mga piyado sa matag buhatan sa
kagamhanan sa probinsya nga subayon ang proseso nga
gilatid sa balaod. (Mindanao
Star,
Vol. I No.18)
Darunday gusto isyuhag armas
Kon adunay kahigayonan
maisyuhan ug armas, kini dili balibaran ni Board Member
Anecito Darunday. Kini ang gipahayag sa bokal sa tersero
distrito atol sa interview sa mga tigbalita niadtong
niaging adlaw, human niya giduso sa Sangguniang
Panlalawigan ang report sa iyang komitiba may kalambigitan
sa ilang paghimo ug account sa mga armas nga
gipanag-iyahan sa kagamhanan sa probinsya sa Zamboanga del
Norte.
Gipasabot ni Darunday nga
didto sa tersero distrito kinahanglan kaayo niya nga
maghupot ug armas aron dili siya mahimong setting duck
gumikan kay kritikal kaayo ang iyang terituryo. Giangkon
ni Darunday lisod kaayo ang iyang pagbahas-bahas sa mga
lungsod didto sa 3rd district labi na gikan sa lungsod sa
Labason lahos sa Siocon, paingon sa Sairawai lahos sa
Sinuropan kansang dalan mag lagbas-lagbas sa kalasangan
diin ang kahimtang sa kahusayg kalinaw kritikal kaayo.
Matud niya, sa iyang
situwasyon kinahanglan nga mura siyag Boy Scout nga always
prepared labi na nga ang nahisgutang mga dapit adunay wala
mailhing mga pundok nga mokalit lag butho ug maghimo ug
mga kremin. (Mindanao Star,
Vol. I No.18)
WEEK IN REVIEW
By: Chito
A. Mejorada
THE WEEK THAT PASSED
My apologies for not writing
for the past two weeks, as I was so busy with my work and
“unwork” he, he! Regrets for doing that, as I went to Cebu
City to have some corporate papers finished then rushed to
Zamboanga City to complete the same. Finally, it was not
over, because of some deficiencies ha, ha! So, am now back
to work despite the busy schedules ahead of me. My, my my,
Zamboanga City is a vast rural and urban country. Imagine
you have to travel one hour and a half to be out from its
poblacion. This city is already equivalent to a province I
suppose. We have heard rumors that this city will be split
into towns to pursue the idea of making a new province out
of it. I dunno if this is possible. What I know is for a
city to be split, you should also create a new city, not a
town. Special legislations might be under way to realize
this dream.
—000—
Some happy returns! One avid
fan of mine talked to me and complained why I no longer
write for the paper, I told him my column is already with
the Editorial staff of The Mindanao Star, knowing before I
was with The New Nandau Today. Due to some twists of
events and it was a long story, my face is already
decorating the inner pages of this tabloid. So fans, you
may change loyalty just to read about me he, he! So let’s
start the “trismis” column by thanking The Mindanao Star
for accommodating this simple columnist in joining this
paper. It is really a headache to have a weekly obligation
like this, but the itch to write is there. It cannot be
taken away from you. Over my dead body ha, ha, ha!
|
 |
|
The struggle between the poor laborers representing
the labor union and the porters of Pulauan was
discussed in a committee hearing in Dapitan City
Council. |
Kudos to the Governor of this
province for initiating the ground-breaking ceremony of
the New Zamboanga del Norte Provincial Hospital at Sicayab
just recently. Some poor family was overheard quipping the
simple analysis which runs like this: “Maayo gyod ang
gobernador no, kay naa man gyud sa ilang atbang ang
hospital, kay kun magkulang ta sa kwarta, adto dayon ta
dagan ni Gob.” He, he, he! What’s up now dear Governor,
hindi ka kaya nagkamali sa iyong pagpili ng site sa iyong
bagong ospital? These words would put the Governor into a
stand-still and re-think of the future. Dear readers, what
can you suggest or comment on this? This I think a right
poor man’s analysis?
—000—
There are some reactions to
the PAO Lawyers who I zoomed in on my last column.
According to one, that is bad, a PAO lawyer he should
listen to the kinking of the glittering gold, but should
have domed a public service for the poor. According to
some, that is right because a PAO lawyer should be
practical enough to think for himself first, then the
clients follows. What is your opinion dear reader, who is
right and who is wrong? I think, the first opinion should
be the one to prevail, as this one is righteous and
maka-Diyos. First, you are a soldier of the government,
paid by taxes to serve the people. Second, you were paid
by government coffers to exist and become a servant of the
poor. Third, your services were paid to help poor people
regardless as to whether they have something to give or
not.
—000—
The struggle between the poor
laborers representing the labor union and the porters of
Pulauan was discussed in a committee hearing in Dapitan
City Council. The financial side of the issue, naturally,
the Prudential Customs Brokerage Services Inc., was
telling the high heavens of their desire to improve the
services that is why they also get a share everyday out
from the porters’ income. But is the sharing fair and
square? Is it legally proper? Well, it’s up for the
Committee concern to come up with conclusions and
legislations. That is, whether they will recommend to
renew or reject the application of the “arastre”. The
parties were given (30) days to support their positions
and to help the committee in arriving a peaceful solution
where every party will be happy. Sana magkasundo na sila
para wala nang away pa kasi sa kanilang iringan apektado
ang lahat na riding public dyan sa Pulauan Port.
—000—
Going back to the supposed
creation of Zamboanga City to new and separate province,
is it not also true that the Third District of Zamboanga
del Norte, will also have their own version of separating
from the province? This was the rumor when then Cong.
Angel Carloto was the incumbent representative of that
district. I dunno with the present Congressman, Engr.
Cesar Jalosjos as to whether he is amenable to this
proposal. Well, this was also his battlecry during his
political campaign and election last year. When these two
provinces will be created, then that will give us five
provinces carved out from the Zamboanga Peninsula. There
is Zamboanga del Norte, Zamboanga del Sur, Zamboanga
Sibugay and the new provinces created out of Zamboanga
City and the Third District of Zamboanga del Norte with 12
towns composing it. This might and will be a force to
reckon with. Imagine the whole of Zamboanga Peninsula will
have (5) Governors and the least, (7) Congressmen working
for our cause? This idea is worth of a thousand and one
analyses. After all, we can say it with pride that
Zamboanga Peninsula is worth dying for. Boss Ninoy,
pahiram kahit sandali man lang sa mga words mo ha? He he
he!
—000—
20 gran that is 20,000 bucks,
green money for one hotel room! That’s a lot of money ha!
Japanese would say: TAKSAN-TAKSAN OKANE. Imagine the money
spent could already sponsor hundreds of thousand mouths to
be fed and a lot of capital for small business enterprise.
But according to the papers, this was only given as
complementary, the First Gentleman is so lucky enough for
having this kind a gift. Sana nilagay nalang ito sa kahon,
at pimahagi na sa mga puritong pinoy. Marami pa sana ang
nakinabang nito. This is the very amount of money spent by
the First Gentleman when he went to Las Vegas just to see
Manny “the pacman” Pacquiao in his quest to shutter the
Mexican World of Boxing when he fought against Erik “ el
terrible” Morales. Even though our boxing hero lost that
fight yet he gathers the whole of us Pinoy to rally before
him.
—000—
I think that’s it for now my
friends. Let’s wait and see what we can do for the next
issue of this paper. See yah!
Hi to my eternal
love! (Mindanao Star,
Vol. I No.18)
Pag-proseso sa LET 2005
applications ug renewal sa mga PRC license ipahigayon
dinhi sa dakbayan sa Dipolog karong Abril 20-21
Mamahimong sayon na alang sa
mga nagtinguha nga mokuha sa Liscensure Examination for
Teachers kun LET para karong tuiga 2005 tapos desidido
ang usa ka team gikan sa Professional Regulation
Commission anhi dinhi sa lalawigan sa Zamboanga del Norte
ang pagproseso niini. Kini ang nasayran karon tapos
nadawat sa buhatan ni Governor Rolando E. Yebes ang usa ka
sulat gikan sa PRC nga nagpahibalo mobisita dinhi sa
dakbayan sa Dipolog ang ilang gropo aron ipahigayun ang
programang “Ronda de Servicio”.
Sa iyang sulat ngadto kang
Gob. Yebes, gibutyag ni Aileen Avila, ang OIC sa PRC-Zamboanga
City tinguha nila karon nga mapahimudsan usab sa mga LET
Applicants dinhi sa Zamboanga del Norte ang ilang outreach
program sa ingon mas sayun na unya ang pagkuha nila sa
maong pasulit nga gikalendaryong himoon karong Agusto 14
ning tuiga. Dugang nasayran, gawas sa pagproseso sa mga
lisencia sa mga aplikante alang sa maong pasulit, dungan
usab nga ipahigayun pina-agi sa maong programa ang
pagrenew sa mga lisencia sa uban pang mga professionals
dinhi sa atong dakbayan ug lalawigan.
Ang “Ronda de Servicio” nga
gilangkuban sa mga piniling kawani sa PRC sa dakbayan sa
Zamboanga ang mohimo sa maong aktibidad aron mapasayun
ngadto sa mga kleyente sa maong buhatan ang pagprosesso sa
ilang mga gikinahanglang papeles. Dinhi sa dakbayan ug
lalawigan, gitinguha sa maong gropo sa PRC nga ipatuman
ang mao nilang pagserbisyo karong Abril 20-21 nga anha
ipahigayun sa Zamboanga del Norte Convention and
Exhibition Center, Provincial Government Complex.
Dungan niini, kusganong
nanawagan karon si Governor Yebes ngadto sa tanang target
nga maalagaran sa “Ronda de Servicio” sa PRC pahimudsan
ang maong talagsaong kahigayun nga ilugway sa nahisgutang
ahensiya. Alang sa gobernador, kini oportunidad alang sa
tanan nga dili na mahasol pa, makadaginot sa oras ug
kuwarta aron lamang makapaproseso sa ilang mga dokumento
aron makakuha sa pasulit alang sa mga magtutudlo ug bisan
kadtong professionals nga makarenew sa ilang mga lisencia.
Kadtong interesadong
makapahimus sa “Ronda de Servicio” sa PRC mamahimong
mobisita lamang sa Provincial Information Center 2nd Floor
Zamboanga del Norte Convention Center alang sa
gikinahanglang rekisitos.
(Mindanao Star,
Vol. I No.18)
700 Milyones income sa
probinsya sa miaging tuig
Mokabat sa 713 milyones ka
pesos ang nahimong income sa panudlanan sa kagamhanang
probinsyal sa tuig 2004. Mao kini ang gibutyag ni OIC
Provincial Treasurer Orlando Patangan atul sa
pagpakighinabi kaniya.
Matud pa ni Patangan nga ang
maong income nagagikan kini sa real property tax, sand and
gravel, amusement tax admission, hospital fees, rent
income, farm products ug uban pa. Gibutyag usab ni
Patangan nga ang probinsya migasto lamang ug 550 milyones
ka pesos sa miaging tuig nga gilangkuban sa economic
services, social services, general public services, public
order and safety ug uban pa.
Niini, si Patangan
ang nagkanayon nga dili tinood ang gipagawas nga taho nga
nagpahutak ug gasto ang administrasyon ni Governor Rolando
Yebes tungod kay wala man milabaw ang gigasto sa nahimong
kita sa probinsya. Dugang pahayag ni Patangan nga ang
social services, infrastructure projects, health services,
livelihood ug agriculture maoy pinaka-importante nga
gigastuhan sa panudlanan sa probinsya diin mao usay
prayoridad sa administrasyong Yebes sibo sa iyang
panultihon nga “Una sa Tanan ang Katawhan”.
(Sheng, Mindanao Star,
Vol. I No.18)
3 ka farm tractors gi
turn-over ni Gov. Yebes sa OPA
Mokabat sa 8.7 milyones ka
pesos nga kantidad sa 3 ka farm tractors ug 2 ka seed
planters ang pormal nga giturn-over ni Governor Rolando
Yebes kaniadtong lunes ngadto sa (OPA) Office of the
Provincial Agriculturist pinaagi ni OIC Provincial
Agriculturist Vicente Sanchez, Jr.
Atul sa maong kalihukan,
gipasalig ni Sanchez nga ampingan nila ang maong mga
kahimanan sa panguma tungod kay hingpit kining makatabang
sa mga mag-uuma dinhi sa Zamboanga del Norte sa ubos
lamang nga balayranan. Si Governor Yebes ang namahayag
usab nga iyang paningkamutan nga makaangkon gayud ang
matag lungsod ug mga farm tractors aron dili na mahasol pa
ang mga mag-uuma sa lagyo nga lungsod nga mo-anhi dinhi sa
dakbayan sa Dipolog aron sa pag-abang sa mga tractors.
Nasayran nga ang
maong mga ekipo naangkon kini sa lalawigan pinaagi sa
paningkamot ni Governor Rolando Yebes tungod kay ang
agrikiltura maoy usa sa gitutukan sa iyang administrasyon
karon. (Mindanao Star,
Vol. I No.18)
Vallecer ug Barcelona 4-H Club
national finalists sa Gawad Saka
Lain na usab nga garbo ang
naangkon karon sa Zamboanga del Norte human nahimong
national finalists si Mr. Jaime Vallecer sa Lawaan lungsod
sa Tampilisan ug ang Barcelona 4H Club sa dakbayan sa
Dapitan ngadto sa Annual Search for Outstanding
Agricultural Achievers sa Department of Agriculture (DA)
Gawad Saka 2004-2005. Mao kini ang gipahibalo ni Regional
Executive Director Oscar Parawan sa rehiyonal nga buhatan
sa DA ngadto ni Governor Rolando Yebes sayo niining
semanaha pinaagi sa usa ka fax message.
Kahibaloan nga si Vallecer
nahimong regional winner alang sa kategoriya nga
Outstanding Large Animal Raiser, samtang ang Barcelona 4H
Club sa Outstanding Young Farmer Organization. Gipahibalo
usab ni Parawan nga karong Abril 25-29 niining tuiga,
adunay mahidangat dinhi sa probinsya nga 12 ka evaluators
alang sa duha ka kategoriya.
Niini, gipa-abot ni
Governor Rolando Yebes ang iyang hugtanong suporta alang
sa duha ka Gawad Saka national finalists alang unya sa
ilang hingpit nga kadaugan nga nagdala sa ngalan sa
lalawigan sa Zamboanga del Norte. Kahinumduman nga sa
miaging tuig, tulo ka national winners ang nagagikan dinhi
sa lalawigan nga naglangkub nila ni Veronico Malalis isip
Outstanding Coconut Farmer gikan sa Lower Gumay, Piñan;
Felicitas Patria isip Outstanding Seaweeds Farmer nga
nagagikan sa Sitio Tabangm Tamil, Jose Dalman ug Red
Pomelo 4H Club sa North Poblacion, Polanco.
(Sheng, Mindanao Star,
Vol. I No.18)
Mindanao Star Police Round-up
Usa ka ginang nabanggaan patay
Nakabsan sa iyang kinabuhi ang
usa ka ginang human kini aksidenteng nabanggaan sa usa ka
van, didto sa may national highway sa Brgy. Tamil sa
lungsod sa Leon Postigo, ning lalawigan. Ang biktima giila
sa ngalan nga usa ka Evelyn Rivera Cainglet, 36 anyos, usa
ka magpapatigayon, ug molopyo sa Casacon RT Lim, Zamboanga
Sibugay.
Samtang ang Mitsubishi Van,
color gray nagdala sa plate number CTN-902, gipanag-iyahan
sa usa ka Florita Teope, sa Brgy. Timan, lungsod sa Liloy,
ug gimanehuan sa usa ka Roman Yuson, 25 anyos, minyo ug
molopyo sa Poblacion, Tampilisan ning lalawigan. Sa
pasiunang imbestigasyon nga gihimo sa Leon Postigo
nasayran nga ang biktima mikanaug kini gikan sa usa ka
cargo truck, kalit nga mitabok sa maong dalan ug aron sa
pagpalit ug bulad, nga wala nakabantay sa nagpadung nga
sakyanan.
Niini gipadaplin unta sa
driver ang maong sakyanan, aron sa paglikay sa biktima,
apan mibalik ang biktima sa daplin, maoy hinungdan nga
aksidente kining napunggitan ug maayo pagkaigo sa iyang
ulo, ug nakuyapan si Cainglet. Ang biktima dali kining
gidala ngadto sa Sindangan District Hospital, apan human
milabay ang pipila ka minutos, namatay ang ginang gumikan
sa hemorrhage base sa pamahayag sa doctor nga mi-atiman
niini.
Hinoon, ang driver sa
nasangpit nga van, bulntaryo ra usab kining mitahan sa
iyang kaugalingon ngadto sa Sindangan PNP Station, ug
gikuha sa elemento sa Leon Postigo alang sa tukmang
disposasyon. (Mindanao Star,
Vol. I
No.18)
Dapitan himoong usa ka
Heritage City Regional Tourism Office ibalhin na karong
bulana
Daku unya ang kausaban nga
masinati sa tibuok dabkayan sa Dapitan kung mabalhin na
ning maong syudad ang rehiyunal nga buhatan sa Department
of Tourism kun DOT karong buwan sa Abril. Ang gipahayag ni
Governor Rolando E. Yebes atol sa usa ka Turn Over
Ceremony sa mga proyektong gipatuman sa iyang
administarsyon didto sa primero distrito sayu ning
semanaha.
Gibutyag sa gobernador hugot
kaayo ang suporta ni DOT Secretary Ace Durano sa tinguha
sa liderato sa probinsiya adto sa Dapitan ipahimutang ang
transfer sa DOT Regional Office sanglit nagbaton ang maong
syudad sa potensiyal nga mga butang sama sa dili
basta-basta ug world class nga mga Tourist spots.
Gawas pa, nahimo nang inila
ang Dapitan sanglit nahimo kining tipik sa atong nasudnong
kasaysayan, dapit nga nahimong napuy-an sa atong nasudnong
bayani Dr. Jose Rizal panahon sa iyang pagka-exile, mapa
sa maong syudad nga mismo si Rizal ang migama ug ang
maabi-abihong batasan sa mga Dapitanon ngadto sa ilang mga
bisita. Tungod usab sa hini-usang paningkamut sa liderato
sa probinsiya pinangulohan ni Gob. Yebes, Cong. Cely
Jalosjos Carreon sa 1st District, Cong. Matoy Barinaga sa
2nd District Cong. Cesar Jalosjos sa 3rd District, ug
Mayor Dominador Jalosjos Jr. sa Dapitan, daku ang paglaum
matuman ang damggo nga mahimong kining usa ka Heritage
City.
Kini nagpasabot matud
pa ni Yebes, ang Dapitan magselbing sentro sa nag-unang
kultura ug tradisyon sa ngalan sa tibuok lalawigan sa
Zamboanga del Norte. Kombensido si Yebes nga kung mahitabu
na ang transfer sa DOT Regional Office, kini maoy
pasi-unang lakang sa katumanan sa maong damggo ug ang
plano sa iyang administrasyon, ang Zamboanga del Norte
mahimo na unyang tourist destination dinhi ning maong
dapit sa Western Mindanao.
(Mindanao Star,
Vol. I No.18)
Panagtigum sa Hotel, Lodging
ug Pension Houses Owners, nagmalampuson
Malampuson nga gipahigayon ang
pinaka-unang panagtigum sa mga hotel and lodging and
pension houses owners sa dakbayan sa Dapitan sa SP Session
hall. Tumong sa maong panagtigum ang hingpit nga suporta
nga itunol unya sa kagamhanan diha na sa kasaulogan sa
founding anniversary sa probinsya sa Zamboanga del Norte
karoing umaabot bulan sa Hunyo ingon man ang gihisgutan
nga mga lakang alang na sa pagpatunhay sa torismo sa
Dapitan.
Ang panagtigum kini
gipanguluhan mismo sa Chairperson sa Komitiba sa Torismo,
Apple Marie Agolong ug Engr. Rodiolan Porlas ang
Officer-in-charge sa buhatan sa Torismo sa dakbayan.
Gihatagan ug igong pagtagad ang kaakuhan sa mga tag-iya sa
mga pension/lodging houses ug hotel sa Dapitan sa paghatag
ug makiangayong serbisyo diha na sa mamahimong mga guest
niini ilabina ang kalimpiyo sa lugar ug ang pagbaton sa
limpiyo nga mga comfort rooms diin matud pa ni Hon.
Agolong maoy pinaka-importanteng batunan sa mga balay
abaganan.
Gidugang nga ang dakbayan sa
Dapitan kini naila na sa kalimpiyo ug kahapsay busa
angayan lamang nga kini makita usab diha sa posibleng
puy-anan unya sa mga torista. Labot pa gipadayag sa
buhatan sa torismo sa kagamhanang lokal pinaagi ni Engr.
Porlas ang mga plano alang sa kasaulogan sa founding
Anniversary nga may kalambigitan sa pag-accommodate sa
gilauman nga daghanan nga mga bisita nga motambong sa
kasaulugan ug ang posibilidad nga mamahimong lakip ang
Dapitan nga mapuy-an niini ilabina gayud nga usa ka
historical haven ang Dapitan.
Niini mipadayag usab
sa ilang hingpit nga suporta ang mga hotel and
pension/lodging houses owners ngadto na sa mga bulawanong
plano sa kagamhanan ilabina ang pagkomitir niini nga
mohimo ug package deals alang na sa kasaulugan sa founding
anniversary sa probinsiya ingon man sa umaabot pa nga mga
kasaulugan sa dakbayan ug sa probinsiya. (Maricon
Fabian, The New Nandau, Vol.
XIV No. 47)
Katawhan sa Brgy. Depane
nagpasalamat ni Gob. Yebes
Atol sa gipahigayong
Dental-Medical ug Agri-Veterinary Service Outreach nga
gilusad sa kagamhanang probinsyal para sa Barangay Depane,
Lungsod sa Manukan, ang mga opisyales sa maong Barangay
nga gipanguluhan ni Barangay Kapitan Emeliano Abrinica,
ang mihatud sa ilang dakong pasalamat ngadto ni Gobernador
Lando Yebes tungod sa paglusad sa maong programa nga
mihatag ug kaayuhan sa duolan sa lima ka gatos nga mga
residente sa maong barangay nga gihatagan ug libreng
pangun-sulta para sa maayong panglawas, tambal,
pagpang-toli sa mga batang lalaki, pagpanghatag ug semilya
sa mga mahalong tanum sama sa kamoting kahoy, saging, ug
mang-gostan, ug pagpang-bakona sa mga iro.
Si Kapitan Abrinica ang
misugilon sa The New Nandau nga wala pa sukad sila
makatagamtam sa susamang ayuda nga gihatag karon sa
probinsya para sa ilang barangay ug sa iyang ginsakpan nga
walay pagta-mod sa bolok sa politika. Si Vic Sanchez, Jr,
OIC-Provincial Agriculturist, kinsa mirepresentar ni
Gobernador Lando Yebes, ang mitunol ngadto ni Kapitan
Abrinica sa mga mahalong tanum aron maoy ipang-apud-apud
sa iyang ginsakpan aron kini maoy mamahimong tuburan sa
ilang mga pagkaon ug dugang abot.
Ang maong program ni
Yebes ang giimplementar sa hiniusang puersa technikal sa
101st Army Infantry Brigade, Integrated Provincial Health
Office nga gidumala ni Dra. Carmencita Icao, ug sa Office
of the Provincial Agriculturist ug Office of the
Provincial Veterinarian nga gidumala ni Vic Sanchez, Jr.
(Popong Capin, The New Nandau,
Vol. XIV No. 47)
Traktora Ug Kubkuban
By: Vicente “Vic” B. Sanchez,
Jr.
PAGPALAMBO UG DALI SA ATONG
LOKAL NGA AGRIKULTURA USA KA DAKONG RESPONSIBILIDAD
Dako kayo ang kalipay sa mga
taga-Sergio Osmeña, ilabina ang mga barangay kapitanes nga
mitambong sa gipasiugdahang binulang konsultasyon uban sa
atong Halandong Gobernador Lando Yebes ug Halandong Mayor
Agustines Magsalay niadtong Abril 6, 2005. Didto atong
nabatian ang daghanang mulo gikan sa atong katawhan
didtong dapita pinaagi sa ilang tagsatagsa ka barangay
kapitan. Gihatagan usab ug kahigayonan ang mga barangay
kapitanes sa paghatag sa ilang panahum kung unsa gayud ang
ilang gamitan sa tag-P300,000 matag usa kanila para sa
ilang barangay.
Isip opisyal sa buhatan sa
provincial agriculture, subo ako nga naminaw sa ilang mga
panahum kung unsay buhaton nila sa ilang tag-P300,000 kay
siento por sento sa mga kapitanes ang mipasibaw sa ilang
hunahuna nga ang maong salapi nga gigahin sa
administrasyon ni Gob. Lando para sa ilang barangay pulos
man nakatutok sa pagmugna ug mga inprastraktura sama sa
barangay hall, health center, day-care center, ug uban pa.
Subo usab ako pag-ayo kay walay bisan usa kanila ang
misugyot nga ang ilang salapi nga gigahin sa atong
gobernador ilang ipatukod ug kapanginabuhian nga nagbasi
sa agrikultura. Apan bisan pa man niining tanan, akong
girespetuhan ang desisyon sa mga barangay kapitanes
didtong lungsura kay sila mismo ang nakahibalo kung unsay
pinakamaayo nga ilang buhaton para sa ilang barangay ug sa
ilang mga lumulopyo.
Sa maong konsultasyon, nakita
sa kadaghanan kung unsa ka-prangka ang atong gobernador.
Gitinuod gayud niya ang iyang gisaad nga kung siya mapili,
ang iyang pamunuan mupasibaw sa usa ka estilo sa pamunuan
nga gitawag ug participative governance— usa ka matang
diin dili solohon sa nagdumala ang pagdesidir sa mga
butang nga nakaapekto ug naglangkob sa interes ug kaayohan
sa kinabag-an hut-ong sa iyang katawhan. Nakita gayud sa
kadaghanan kung unsa ka sensiro ang atong gobernador. Sa
iyang estilo, dili kami motoo nga mabutahan siya sa sulaw
sa gahum nga iyang gikoptan karon— dili susama sa uban nga
nangagi natong mga lideres nga nabutahan niini ug migamit
niini para sa pagpang-abuso sa uban ug para sa iyang
kaugalingon interes.
Sa panapos na sa maong
konsultasyon, gipang-apud-apud ni Gob. Yebes ang
sayesienta ka mga planting materials sa mangostan ngadto
sa mga barangay kapitanes aron ilang matanum sa ilang
tagsatagsa ka nataran. Matud pa sa usa ka kapitan: “Kining
tanuma ang mamahimong buhing handumanan gikan sa usa ka
gobernador nga nagpakabana sa iyahang ginsakpan, ug kini
usab ang mamahimong handuman kanamong mga kapitanes aron
dili namo mahikalimtang si Gobernador Lando inig abot na
sa bugnong lugaynon”.
He…he… he… Bali sab ‘tong
kapitanaha. Bisa’g luyo sa kakugi sa atong gobernador,
giapil ug hisgut gihapon ang politika! He…he…he… Bantay
biya na sunod eleksyon, ha?! He…he…he…
-oo0oo-
Nagpasalamat ako’g dako kang
Barangay Kapitan Emilio Abrenica sa Barangay Depane,
Lungsod sa Manukan, sa iyang gipakitang sensiridad sa
pagpasalamat ngadto sa ni Gobernador Lando Yebes tungod sa
pagpadala niini sa Dental-Medical ug Agri-Veterinary
Outreach Service niadtong April 11, ning tuig. Ang
Dental-Medical Outreach Team ang gipanguluhan ni Dra.
Carmencita Icao ug ako usab ang nangulo sa Agri-Veterinary
Outreach Team.
Sa maong hiniusa nga tawhanong
serbisyo, duolan sa lima ka gatos ka mga lumulopyo didtong
dapita ang naserbisyuhan pinaagi sa pagpang-check-up,
paghatag ug tukmang tambal sa ilang balatian, pagpangtuli,
pagpangibut sa daut nga mga ngipon, ug uban pa. Daghan
usab ang mga iro nga nabakunahan. May gipanghatag usab ang
Office of the Provincial Agriculturist ug mga semilya sa
kamoting kahoy, mangostan, saging lakatan ug mahogany para
sa mga mag-uuma didtong dapita.
Matud pa sa usa ka lumulopyo
didto, wala pa sukad mahatagi ang Barangay Depane sa
susamang ayuda sa miaging administrasyon. Busa dako gayud
ang kahingangha sa mga barangay opisyales didtong dapita
nga bisan wala sila kaayo muhatag ug dakong suporta ni
Gob. Lando didtong dapita sa miaging eleksyon, gipakita
gihapon ni Gob. Lando ang patas nga pagtagad.
Ang akoa lang masulti sa mga
taga-Barangay Depane nga si Gob. Lando Yebes dili
madumtanong tawo. Dili pareha sa inyong gisuportahan
kaniadto. Dinhi makita ninyo ang dakong kalainan, di ba?
-oo0oo-
Sa pag-endorsar ni Gobernador
Lando sa tulo ka mga dagko ug bag-ong traktura, atol sa
Blessing and Turn-over Ceremonies niini niadtong April 14,
ning tuig, ang buhatan sa Provincial Agriculturist, ubos
sa pagdumala ning inyong ubos nga alagad, ang nalipay
kaayo tungod kay ang mga backlogs nga trabahoonon sa Farm
Mechanization Division ang mahatagan na gayud ug
hinanaling sulbad. Sa tinuod lang, dako ang panihanglanon
sa serbisyo (Service demand) sa atong farm tractors kay sa
ikahatag niining serbisyo (Service supply) ngadto sa
nanginahanglan niini. Ngano man? Tungod kay mahal ang
service cost sa uban nga mga service providers kompara sa
atoa.
Sa maong okasyon,
akong gidawat gikan ni Gob. Lando ang dakong
responsibilidad sa pag-amuma sa maong mga traktura nga
giendorsar kanako, isip hepe sa maong buhatan, aron kini
ang magamit ug makatabang sa pagpadali’g paglambo sa
agrikultura ning atong lalawigan, alinsunod sa tumong ug
tinguha sa atong aktibong gobernador.
(The New Nandau, Vol. XIV No. 47)
Martsa-Rally motagbo sa
pagsaulog sa Earth Day
“Ang pagpanalipod sa
Kinaiyahan mao ang pagpanalipod sa kinabuhi.” Isip
pagpadayag sa hugtanon nga pagsupak sa Philippine Mining
Act of 1995, ug alang sa pagpana-lipod sa kinaiyahan, ang
Zamboanga del Norte People‘s Alliance Against Mining nga
gipangulohan ni Bishop Jose Manguiran mupahigayon ug usa
ka dako nga martsa-rally diri sa dakbayan sa Dipolog karon
umaabot Abril 22 nga mao usab ang adlaw nga gitakda alang
sa pagsaulog sa Earth Day.
Ginababagan sa ZNPAAM ang
Mining Act of 1995 tungod kay kini nagabantug sa nasudnong
patrimonya, nagasupak sa konstitusyon sa Pilipinas, ug
nagatugot alang sa syento prosyento (100%) nga
pagpanag-iya sa mga langyawng korporasyon ngadto na sa
halos 81,000 ektarya nga maminahan. Matud ba ni Rev.
Beltran Pacatang nga ang pag-implementar sa Mining Act of
1995 makahatag ug grabeng kadaut sa kinaiyahan ingon man
sa kinabuhi sa katawhan.
Ginakondena usab sa ZNPAAM ang
padayong operasyon sa Toronto Ventures Incorporated kun
TVI didto sa Canatuan, Siocon, tungod kay kini
nakadiskolar sa gatusan ka mga lumad-subanen, settlers,
smale-scale miner. Gitumbok usab sa ZNPAAM nga ang maong
open-pit mining operation sa TVI nagagamit ug mga
makahilong kemikal nga makahatag ug grabeng kadaot sa
kinaiyahan particular ang tinubdan sa tubig sa maong lugar,
mga kasapaan, kasubaan, ingon man ang kapatagan ug
kadagatan.
Busa, ang Zamboanga
del Norte People’s Alliance Mining nanawagan sa tanang
nagpakabanang katawhan ingon man ang mga lain-laing
organisasyon dinhi sa Zamboanga del Norte ug sa sigbit nga
mga probinsya, nga mosuporta ug mosalmot sa maong
aktibidad aron hiniusang mapadayag ang panawagan alang sa
pagrepaso sa Mining Act of 1995 ug aron paundangon ug
palayason ang Toronto Ventures Incorporated kon TVI.
(The New Nandau, Vol. XIV No. 47)
Drug Testing Laboratory sa
gobyerno mapahimuslan unya
Giduso kaniadtong Abril 11,
2005 atol sa regular session sa Sanguniang Panlala-wigan
ang committee report ni Bokal Cedric Adriatico Chairman sa
Committee on Health, Sanitation and Human Settlement. Unod
sa maong Committee Report ni Bokal Adriatico mao ang
kasabutan sa pagpahimutang sa Drug Testing Laboratory
Center diha sa Provincial Hospital aron mapahimuslan na
unya sa mga katawhan sa Zamboanga del Norte ang mga
serbisyo niini lakip na ang duruha ka dakbayan sa Dipolog
ug Dapitan.
Ang maong Drug Testing
Laboratory maoy sentro sa gihimong kasabutan tali sa
Provincial Government ug sa City Government sa Dipolog,
nga mapadagan uban sa serbisyo ni Dr. Cecilio P. Siglos
ang kasamtangang City Health Officer sa maong dakbayan.
Basi sa giduso nga Memorandum of Agreement sa maong Drug
Testing Laboratory, si Dr. Cecilio P. Siglos mao usab and
gitahasan nga modumala niini tungod sa iyang katakos diha
sa pagpadagan ug pagdala sa hapsay nga pagpatuman sa mga
responsibilidad sa maong laboratoryo.
Kini pinasubay sa Department
of Health kon DOH, Licensing Division, nga nagmando sa
tanang mga nagpanag-iya ug drug testing laboratory sa
tibouk nasud nga kadto lamang kwalipi-kado nga mga
personahe ug napailawom na sa pag-bansay-bansay pinaagi sa
Laboratory Management ang mahimong magdumala sa operasyon
sa mga Drug Testing Laboratory. Tuyo sa maong kasabutan
nga mahatagan ug halapad nga serbisyo ang mga katawhan sa
lalawigan sa Zamboanga del Norte kinsa gipangandoy usab sa
halangdong Gobernador Rolando E. Yebes nga mapahimuslan sa
mga katawhan ang serbisyo sa gobyerno diha sa Drug Testing
Laboratory.
Ang maong Drug
Testing Laboratory ipahimutang unya diha sulod sa
tambalanang probinsyal sa Zamboanga del Norte.
(The New Nandau, Vol. XIV No. 47)
kwerpo sa kapolisan sa Dipolog
Mi-ani na usab ug pagdayeg
Mi-ani na usab karon sa
laing pagdayeg ang kwerpo sa kapolisan ning dakbayan,
tungod sa nahimo niining pagsulbad sa laing kaso sa
pagpangawat nga nahitabo dinhi sa dakbayan. Kining maong
kalamboan ang nasayran, human ang usa ka mabuot nga ginang
ang mapasalamatong mipabati sa iyang dakong pasalamat
ngadto sa kapolisan dinhi sa dakbayan, human niini
nahatagan ug kasulbaran ang kaso sa kawat nga nakabiktima
niini.
Sigun sa saysay ning maong
ginang, nga nahimo kining biktima sa pagpangawat niadtong
adlaw’ng Sabado, Abril 9, 2005, sa may kapin kon kulang
alas 3:00 ang takna sa kaadlawon, diin ang katabang niini
ang malamposong nakawatan sa usa ka celphone, samtang
nagbantay kini sa usa ka miyembro sa pamilya, kinsa naka-confined
dinha sulod sa ZN Provincial Hospital.
Dugang pa sa maong ginang,
nga kining nasangpit nga kaso ang nataho didto sa
kapolisan niana nang pagka alas 12:00 sa udto sa susamang
adlaw, apan wala lang nila damha, nga mahatagan dayon kini
sa hinanaling kasulbaran sa pagka alas 3:30 ang takna sa
hapon, sa mao gihapong adlaw, human malamposong nasikop
ang usa ka suspetsado, kinsa positibong mi-angkon nga
nakahimo sa maong salaod, uban na sa pagka-bawi sa kinawat
nga celphone, uban sa simcard niini, kinsa positibo gayud
nga giila sa tag-iya.
Dugang pang gibutyag sa
nahisgotang ginang, nga tungod sa gipakitang kasinsero ug
kaasgot sa atong mga kapolisan dinha sa pagsulbad sa mga
krimen, ilabi na ang kawat, nga maoy midagsang karon,
angayan gihapon silang pagahatagan sa mga pasalamat ug
pagdayeg, bisan pa man sa mga pipila ka mga pagsaway,
gikan sa pipila usab nato ka mga katawhan dinhi sa
dakbayan.
Subay niini, kining
nasangpit nga ginang, kinsa wala na lang mopa-ila sa iyang
kaugalingon, ang milugway sa iyang dakong pasalamat ug
pagdayeg ngadto sa tibuok kwerpo sa kapolisan dinhi sa
dakbayan, ug partikular na ngadto nila ni: SPO4 Manuel
Acabal; SPO1 Mark Adrias; PO1 Consolador Cunanan Jr.; PO3
Arnold Ubando, ug PO1 Richard Sabejon, tanan sa Dipolog
PNP, kinsa maoy nakasikop sa suspetsado.
(Dipolog CIO
Press Release, Alb)
PRC gikatakdang mobisita sa
Zamboanga Del Norte
Ang Professional Regulation
Commission (PRC) sa dakbayan sa Zamboanga ang gikatakdang
mobisita dinhi sa lalawigan sa Zamboanga Del Norte,
particular na sa duha ka mga dakbayan sa Dipolog ug
Dapitan, alang na sa pag-proseso sa tanang mga aplikasyon
alang sa pasulit pagka magtutudlo (Licensure Examination
for Teachers). Kining maong kalamboan ang nasayran pinaagi
sa usa ka fax copy nga nagagikan sa nasangpit nga buhatan
nga nadawat sa buhatan ni City Mayor Roberto Y. Uy, nga
gipirmahan ni PRC Officer-in-Charge, Aileen M. Avila.
Sigun sa dugang kasayuran,
nga kining maong pagbisita sa mga personahe sa PRC dinhi
sa lalawigan ang nagatumong sa pagproseso sa tanang mga
aplikasyon alang sa pasulit pagkamagtutudlo, nga
gikatakdang ipahigayon karong umaabot Agosto 14, ning
tuiga. Gawas niini, lakip usab nga paga-prosesohon sa PRC
mao kadtong tanang mga aplikasyon alang sa pagrenew sa
Professional ID cards, nga mi-expire na.
Ang pagproseso sa tanang
mga LET applications ug renewal sa mga ID cards, ang
gikatakda karong umaabot Abril 20 ug 21, 2005, dinha sa
Zambo. Norte Convention Center, gikan sa alas 8:00 sa
buntag, hangtud na sa alas 5:00 sa hapon. Matud pa sa
sulat ni Avila, nga kining maong paglibot sa PRC dinhi sa
tibuok rehiyon 9 alang ning maong katuyu-an ang ilang
gihimo aron sa pagdala sa ilang buhatan haduol ngadto sa
mga katawhan subay sa ilang gilusad nga programang: “RONDA
DE SERVICIO”.
Alang sa dugang
kasayuran kabahin ning maong kalihokan, gi-awhagan kadtong
tanang buot mopahimulos ning maong higayon sa pagkuha ug
licensure examination for teachers O sa pag-renew ba
hinoon sa ilang mga expired professional ID cards, sa
pagbisita lang sa City Information Office, ning dakbayan,
O didto ba hinoon sa Provincial Information Center, sa
lalawigan, alang usab sa talaan sa mga rekesitos nga
gikinahanglan alang ning maong katuyu-an.
(CIO Press Release 05-174,
alb)
Sagip Hayop Program
gi-implementar
Isip pag-implementar sa usa
ka lakang aron mapalambo ang sektor sa agrikultura ning
dakbayan sa Dipolog, mipahibalo karon si OIC City
Agriculturist Daylinda H. Ferrandos ning dakbayan sa
Dipolog, nga mopalit ang nasangpit nga buhatan ug buros
nga baka o kabaw ilawom sa Sagip Hayop Program.
Kahibalo-an nga ang Sagip
Hayop Program sa kagamhanang lokal sa Dipolog usa sa mga
livelihood programs nga gi-implementar pinaagi sa Buhatan
sa Agrikultura, aron sa pagtabang sa atong mga mag-uuma
nga mahatagan ug dugang nila nga income, aron makaha-on
sa ilang kalisod. Gani, ang nasangpit nga programa, ana-a
na sa ikatulong tuig nga implementasyon diin na-obserbahan
nga nahimong malamposon ang maong stratehiya aron makab-ot
ang tumong sa pagtabang sa mag-uuma.
Si kinsa kadtong
interesadong mobaligya sa ilang buros nga baka o kabaw,
ang gihangyo lang nga mo-contact lang sa Buhatan sa City
Agriculturist nga ana-a nahimutang sa ground floor, city
hall annex, o dili ba makigkita lang sa mga Agricultural
Technicians nga na-assign sa ilang barangay.
(CIO Press Release 05-175,
prr)
Parking Area sa Merkado
Publiko gipausbawan
Giaprobahan na sa Sangguniang
Panlungsod sa Dipolog ang usbaw sa parking fees o
balayranan sa parking area sa Central Public Market ning
dakbayan kaniadtong Marso 22 atol sa ilang regular nga
sesyon ug ang kopya sa nasangpit nga ordinansa ang
gipermahan ug giaprobahan usab ni City Mayor Roberto Uy
kaniad-tong Abril 4. Ang Ordinance No. 05-173 o an
Ordinance Amending Paragraphs A,B, C, and D, all of
Section 1 of Ordinance No. 00-154-A, series of 2000,
entitled “An Ordinance Prescribing Parking Fees in the
Central Public Market of the City of Dipolog, gipadas-ug
ni Konsehal Romulo Soliva, ang Chairman sa Economic
Enterprise sa Sangguniang Panlungsod.
Sa maong ordinansa, ang
delivery vans ug trucks magbayad na ug parking fee nga
P30.00 alang sa unang duha ka oras ug dugang balayranan
nga P10.00 sa mosunod nga oras. Ang jeep ug uban pang
sakyanan magbayad ug P10.00 alang sa unang oras ug P5.00
sa mosunod nga oras. Ang motorcab ug tricycle magbayad ug
P4.00 sa unang oras ug P1.00 sa mosunod pa nga oras.
Nasayran gikan kang
Konsehal Soliva nga sa pagkakaron, ang management sa
merkado pinangu-lohan sa In-charge niini nga si Simon
Fabian Gonzales ang mipahimutang ug mga pahibalo diha sa
merkado kabahin sa usbaw sa parking fees aron usab
masayud ang publiko. Hangtud ning pagbalita, wala pa
mapiho kon kanus-a hingpit nga ipatuman ang nasangpit nga
usbaw sa parking fees diha sa merkado.
(Dipolog CIO
Press Release, lbt)
Bagalanon nangayog pasaylo
Kasamtangang gihiklining una
sa Committee on Good Government sa Sangguniang
Panlalawigan ang pagpada-yon sa imbestigasyon sa kanhi OIC
Provincial Accountant human kini manga-yo ug karyo ug
miuyon nga mangayo ug pasaylo atuba-ngan sa mga
magbabalaod sa probinsiya. Kini ang gibutyag ni Board
Member Anecito Darunday ang chairman sa komitiba, human
sila makapahigayon sa unang committee hearing sa miaging
semana diin gipaatubang nila si Mr. Teonilo Bagalanon, may
kalabutan na sa naha-unang panawagan ni Board Member
Uldarico Mejorada kabahin sa pagdumili niini pagpirma sa
voucher alang sa financial assistance sa gobernador ug
besi gobernador sa National Movement of Young Legislators
Zamboanga del Norte Chapter.
Gihulagway ni Board Member
Darunday nga sa gipahigayong committee hearing si
Bagalanon luoy kaayo ug nawong ug naglisud sa pagtubag sa
mga pangutana kon unsay rason nga nagdumili siya sa
pagpirma sa voucher para sa NMYL ug gipaninglan pa niya si
Board Member Joseph Brendo Ajero nga mo-refund samtang
gibalikas usab si Board Member Norbidieri Edding. Matud pa
ni Board Member Darunday ilang gihuwat nga si Bagalanon
makahatag o makapalanog na sa iyang public apology sa
plenary session sa Sangguniang Panlalawigan sa sunod nila
nga regular session karong Abril 18, 2005.
Kon si Bagalanon mapakyas sa
pagpalanog sa iyang gipasalig nga public apology, dugang
pahayag ni Darunday, ang iyang komi-tiba mapursigir gayud
sa pagpadayon sa imbesti-gasyon ug paghatag sa iyang
tukmang rekomendasyon. Matud pa ni Darunday ang aktuwasyon
ni Baga-lanon nga napakyas sa paghimo ug aksiyon sa duha
ka vouchers para sa NMYL nakalapas na sa gimbut-an sa
Ethical Standards for Public Officials and Employees.
Sa iyang kabahin si Board
Member Uldarico Mejorada hingpit nga mihimakak sa report
sa usa ka mantalaan nga naghulagway kaniya nga iyang
gidiktaran ang komitiba ni Darunday kon unsay angayang
pagabuhaton niini. Gibutyag ni Mejorada nga mga tulo ka
adlaw sa wala pa ang ilang committee hearing miduol kaniya
si Bagalanon diin gipahibawo siya nga andam kini mangayo
ug pasaylo atubangan sa Sangguniang Panlalawigan aron sa
pag-angkon sa nahimo niyang kasaypanan.
Matud pa ni Mejorada maghuwat
pa siya kon unsay ipangsulti ni Bagalanon atubangan sa
Sanggunian. Kay kon dili siya matag-baw sa katin-awan nga
luwatan niini iyahang ipada-yon ang pagpasaka sa kaso.
Samtang si Board
Member Cedric Adriatico, miangkon nga siya maoy gikahinabi
sa usa ka editor sa mantalaan kabahin na sa isyu sa
financial assistance para sa NMYL. Apan matud pa ni
Adria-tico, adunay mga pulong nga naapil sa balita nga
dili na sa iyahang giluwatang pahayag nagagikan.
(Press Freedom, Vol. XVII No. 41)
Deadma sa order ni Col.
Adriatico
Gi-deadma lang o guibale wala
lang sa mga hilig sa tari-tari sa dakbayan sa Dipolog sa
dihang namatikdan gihapon ang pagpadayon hangtod karon ang
illegal nga tari-tari sa Dicayas, ning dakbayan.
Kahinumdoman mimando sa miaging mga bulan si PNP
Provincial Director Jufel Adriatico nga dakpon ang tanang
illegal nga tari-tari sa tibook lalawigan ug hatagan lang
niya ug usa ka adlaw ang tanang barangay nga magpatari
kini panahon lang sa fiesta sa ilang lugar.
|
 |
|
Gi-deadma lang o guibale wala lang sa mga hilig sa
tari-tari sa dakbayan sa Dipolog sa dihang
namatikdan gihapon ang pagpadayon hangtod karon ang
illegal nga tari-tari sa Dicayas, ning dakbayan. |
Apan sukwahi ang nahitabo kay
misi-aw man hinoon ang mga tari-tari, dili lang fiesta sa
matag barangay. Sa miaging Marso, duha ka seman ang
straight nga sugal nga tari-tari sa Galas ayha pa ang
pista niadtong Marso 19.
Mao usab ang nahitabo sa
Barangay Sicayab.\karong bag-o nagsugal na usab ug
tari-tari sa Barangay Dicayas matag Huwebes. Nagsugod kini
ug Marso ug matapos karong Mayo ning tuiga. Matud pa ang
sugal gipasi-ugdahan sa usa ka dakong opisyal sa PNP ug
usa ka opisyal sa barangay Dicayas.
Nakita nga nadhan pa gayod ang
mga membro sa PNP ang mangadto sa maong pasugalan karon ug
magdala ug manok ig-talari. Ang nakamaot ug samot sa
talan-awon matod pa sa mga nakasaksi kay hast ang mga
gagmay nga bata sa baryo apil na ug dugok sa mga tari-tari.
“Kining panghitabo
timailhan lang nga dili diay tinuod si Col Adriatico sa
iyang kampanya batok niini,” matod pa sa usa ka
lungsoranon. (Press Freedom, Vol.
XVII No. 41)
NabaNggaAn sa sakyanAN
gitabangan sa probinsiya
Pormal nga gitunol ni Governor
Rolando Yebes, ang tseke para sa financial assistance nga
gilugway sa kagamhanang probinsiyal sa Zamboanga del Norte
ngadto na sa pamilya sa nahimong biktima nga nabangaan sa
sakyanan sa lalawigan nga mingkutlo ug usa ka kinabuhi.
Kini gitunol ni Governor Yebes niadtong Sabado, sinaksihan
sa mga meyembro sa Sangguniang Panlalawigan, Task Force
Kalasangan ug mga meyembro sa non-governmental
organization.
Si Governor Yebes mipahayag
nga kini iyang gibuhat aron pagpamatuod nga wala biyai sa
kagamhanang probinsiyal ang pamilya sa biktima gikan sa
pagpatambal niini sa Provincial Hospital hangtud na sa
pag-asikaso sa haya hangtud sa paglubong sa dihang
nakabsan sa kinabuhi si Elbert Cabantoc.
Ang financial assistance sa
probinsiya gidawat sa asawa uban sa igsoon sa biktima nga
si Elmo Cabantoc. Sa interview sa Radyo Ronda-DXKD gitataw
ni Elmo Cabantog nga walay katinuuran ang pasangil nga
gisibya sa radio ni Amatong nga gipasagdan lamang ilang
pamilya human sa hitabo.
Matud pa niya sila
mismo nga tagtungod wala gayud mopalanog niini. Hinoon mga
reporter sa radio ni Amatong kanunay nga nagbalik-balik sa
ilaha ug maoy naghulhog nga ilang dauton ang kasamtangan
karong administrasyon sa probinsiya tungod sa maong hitabo.
(Press Freedom, Vol. XVII No. 41)
Pagpalit yuta sa Manukan
imbestigahon sa SP-ZN
Opisyal nang gitunol ngadto sa
Committee on Good Government and Human Rights sa
Sangguniang Panlalawigan sa Zamboanga del Norte ang
pag-imbestigar sa laing anomalosong transaksiyon nga
gisudlan sa kanhi administrasyon sa probinsiya may
kalabutan na sa pagpalit ug yuta didto sa lungsod sa
Manukan.
Kini human giindorsar sa
buhatan sa gobernador ang nahimong resulta sa
imbestigasyon sa Provincial Attorneys Office. Sa maong
imbestigasyon milutaw nga sa 18 ektaryas nga luna sa yuta
nga gibayran sa probinsiya ug P1.8 milyones ka pesos, 16
ektaryas lamang ang nahimong resulta sa survey kay ang
duha ka ektaryas pulos titulado sa pribadong tag-iya.
Sa sayu pa si Atty. Dante
Dalman ang tigpamaba ni Governor Lando Yebes mitataw nga
sa imbestigasyon sa Provincial Attorney migawas nga ang
kagamhanang probinsiyal uban sa mga magbubuhis niini
natikasan sa administrasyon ni kanhi Governor Isagani
Amatong. Sa dihang gipasurvey na ni Governor Lando Yebes
ang 18 ektaryas nga luna sa yuta sa Don Jose Aguirre,
Manukan para ibalhin sa pangalan sa probinsiya ang titulo
maoy ilang nasuta nga kini 16 ektaryas lamang
Kahinumduman ang maong
propriedad gibayran sa kagamhanan ug P1.8 milyones ka
pesos para sa 18 ektaryas nga gilapdon sa yuta. Tungod sa
nakita nga anomaliya sa nasangpit nga transaksiyon
girekomendar sa buhatan sa gobernador nga kini pahimuan ug
mas lawom nga pag-imbestigar pinaagi sa Committee on Good
Government sa Sangguniang Panlalawigan para tukmang kaso
ang ika pasaka batok sa mga tawo nga maoy responsable sa
pagtikas sa atong mga magbubuhis nga katawhan.
Samtang gipadas-og
usab ni Board Member Uldarico Mejorada nga ipa-apil sa
pagsubay sa imbestigasyon ang pagbayad sa capital gains
tax diin kay ang kagamhanang probinsiyal maoy gipabayad
niini imbes ang tag-iya sa yuta nga maoy nahalinan. Kini
nga anomaliya usa sa daghanang mga anomaliya nga
giimbestigar sa Sangguniang Panlalawigan nga gibilin ni
kanhi Governor Amatong diin ang una mao ang pagpalit ug
guba nga mga surplus equipment nga mobalor sa P24.6
milyones ka pesos. (Press
Freedom, Vol. XVII No. 41)
Pagpalambo sa agrikultur sa ZN
Hagit ni Gob. Yebes gidawat ni Sanchez
Didto sa Capitol Ground, ning
dakbayan atol sa gipahigayong blessings and turn-over
ceremonies sa tulo ka mga bag-o ug dagkong farm tractors
nga gipalit sa administrasyon ni Gobernador Lando Yebes,
ang gobernador mipahayag sa iyang plano nga sa dili pa
matapos ang primero niyang termino, iyaha nang maapuran
ang matag lungsod ug tagsa ka mga traktura aron kini ang
muayuda sa atong mga mag-uuma sa ilang gimbuhaton sa ilang
uma sama sa pagdaro ug pagpakaras niini aron ilang
matamnan. Matud pa sa aktibong gobernador, naa sa
kompletong farm mechanization sa atong lalawigan ang
liyabe sa pagpalambo ug dali sa agrikultura sa atong
lalawigan.
Si Vic Sanchez, Jr, OIC-Provincial
Agriculturist, sa iyang pagdawat sa responsibilidad sa
pag-amuma sa tulo ka mga dagkong traktura gikan sa
gobernador, ang midawat sa hagit-panawagan sa naulahi may
kalambigitan na sa pagpalambo’g dali sa agrikultura ning
lalawigan. Matud pa si Sanchez, bisan tuod dako ug bug-at
ang maong tahas nga gisangon kaniya sa gobernador, iyang
gidawat ang maong hagit-panawagan. Sa dihang gi-interview
sa The Press Freedom kung unsay iyang estratahiya aron
makab-ot sa maong tumong sa gobernador, si Sanchez ang
misugilon nga anaa sa hugot nga koordinasyon ug
pagtimbayayungay, tukma nga pagdumala sa iyang mga
ginsakpan sa buhatan sa agrikultura, ug lig-on nga
determinasyon maoy iyang himoong giya de prinsipyo o
guiding principles aron makab-ot ang tumong ug tinguha ni
Gobernador Lando Yebes.
Sa laing bahin,
alinsunod karon sa sugyot ni Gob. Lando, si Sanchez ang
mupahimutang sa tag-tulo ka mga farm tractor sa matag
distrito. Ang mga traktura ang iyaha karong ipahimutang sa
insaktong lugar aron kini mapahimuslan sa kadaghanan.
(Press Freedom, Vol. XVII No. 41)
Ebedensiya sa kasong illegal
logging nawagtang atubangan sa Dipolog PNP
Duha ka meyembro sa Task Force
Kalasangan nga nagrepresentar sa non-governmental
organization ang mao karoy gusto panimaslan sa taga DENR
ug sa kakonsabo niining negosyante sa kahoy. Kini may
kalabutan na sa nadakpang mga kahoy ni Barangay Kapitan
Edwin Sumalpong sa Barangay San Jose ning dakbayan sa
Dipolog uban sa mga meyembro sa React Space Group nga
meyembro sa Task Force Kalasangan.
Ang kahoy unang nadakpan ni
Kapitan Sumalpong apan mitawag kini sa React kay nangayo
siya ug pakitabang uban sa tinugyanan sa Provincial
Environment and Development Office o PEDO. Gawas sa mga
kahoy nga nadakpan nalakip usab niini ang duha ka mga
power chainsaws nga gibutang ibabaw sa trak nga gikargahan
sa dinakpang mga kahoy.
Matud pa ni Mr. Nick Nacaytuna,
sa React Space Group ang duha ka mga power chainsaws sa
dihang gidala na nila uban sa mga dinakpang kahoy didto sa
buhatan sa kapolisan ning dakbayan sa Dipolog, ang nawala
gikan sa ibabaw sa trak nga gikargahan sa mga kahoy.
Samtang gisaysay usab ni Mr. Michael Malacca ang detalye
sa pagka konpiskar sa maong mga kahoy lakip na sa pagka
wagtang sa duha ka mga power chainsaws.
Ang power chainsaw nga
nakonpiskar apil sa kahoy niadtong Marso 17, 2005
nawagtang sa pag-abot niini sa buhatan sa kapolisan ning
dakbayan sa Dipolog samtang nalinga ang mga meyembro sa
Task Force Kalasangan didto sa sulod aron sa pagpablotter.
Tungod sa pagka wagtang sa maong ebedensiya ang mga
meyembro sa Task Force Kalasangan maoy gipatawag sa
Dipolog City Prosecutors Office kay gipaimbestigar kabahin
niini.
Sa nasayran ang tag-iya sa
nadakpang kahoy gipanag-iyahan sa usa ka Isabelo Salita
nga kawani ra usab sa Dipolog City Prosecutors Office ug
maoy tag-iya sa mini-saw mill nga Bansoyan sa may Turno.
Ang kahoy nadakpan sa hapon sa Marso 17, 2005, pagka sunod
adlaw Marso 18, nakadawat na si Kapitan Sumalpong sa San
Jose ug supena sa unang oras ting-opisina sa maong adlaw
gikan sa fiscals office sa Dipolog nga nagpahibawo kaniya
ug mga meyembro sa Task Force Kalasangan nga sila
paatubangon kay imbestigahon sa pagka wala sa duha ka
power chainsaw nga nawala atubangan sa buhatan sa Dipolog
Police.
Matud pa ni Mr. Nacaytuna sa
iyang nahibaw-an ang maong mini-saw mill ni Salita wala pa
magbatun ug tukmang permit gikan sa ilang buhatan sa
Department of Trade and Industry. Si Salita, sumala pa
maoy puerting pangisog didto sa kapolisan ug maoy
nagtudlo-tudlo kang Kapitan Sumalpong nga hubog, apan sa
nakita sa uban daw si Salita maoy hubog.
Matud pa sa mga meyembro sa
Task Force Kalasangan sa mao pang higayon sila nakakita sa
kapaspas sa lihok sa piskaliya nga dali ra kaayo migawas
ang supena, sanglit ang tag-iya sa nadakpang kahoy usa man
ka kawani sa Dipolog City Prosecutors Office. Sumala pa
nalangay ang pagpa blotter sa pagka dakop sa maong mga
kahoy nga naabtan pa ug duha ka oras kay gipangita pa si
Dipolog City Chief of Police Superintendent Tomas Mina
Hizon.
Sigun sa nahibaw-an
si Hizon nabatian sa radio frequency sa Dipolog Police nga
mimandu nga magpadala lang siya ug laing sakop aron maoy
moatubang sa maong insidente ug ang tingog niini daw mura
ug naka-inom. Samtang ang gipadala niining pulis
nangalisbo usab sa alcohol nga nagpasabut nga kini
naka-inom. (Press Freedom, Vol.
XVII No. 41)
Kahoy nakonpiskar sa PEDO dili
dinakpan sa DENR
Hingpit nga gipanghimakak sa
Provincial Environment and Development Office ang gihimong
pagpangangkon karon sa Provincial Environment and Natural
Resources Office nga ilang unang dinakpan ang mga yakal
nga kahoy didto sa compound sa Ever Grow Enterprises sa
Barangay Tipan, Gutalac ning lalawigan. Kini ang giklaro
sa PEDO sa special meeting sa Task Force Kalasangan
atubangan sa gihimong pag-angkon sa PENRO nga ang maong
mga kahoy ilang dinakpan.
Sa report nga giluwatan sa
PEDO giklaro niini nga sa dihang gikonpiskar nila ang
maong mga yakal nga kahoy diha sulod sa compound sa Ever
Grow Enterprises ang taga CENRO Liloy nga maoy miangkon
nga ila na kining dinakpan wala gayud makapresentar ug
seizure receipt aron sa pagpamatuod nga ang maong kahoy
una nilang dinakpan. Sa report nga gipresentar sa PENRO sa
tigum sa Provincial Peace and Order Council sa Zamboanga
del Norte, gihisgutan niini nga ang maong mga kahoy ilang
gipa-ilawom sa pagcustody sa Ever Grow Enterprises.
Sa nasayran ang nasangpit nga
kompaniya nga nalambigit sa pagmina ug chromite ug
manganese sa Tipan, Gutalac gipanag-iyahan sa usa ka Bunny
Delgado ug Doming Ragasa nga kawani ra usab sa CENRO Liloy.
Gituhuan nga ang maong report sa PENRO gituyo aron sa
pagtabon sa pagkalambigit sa usa sa ilang mga kawani
kansang kompaniya nalambigit sa illegal nga pagpamutol ug
kahoy didto sa Sitio Bangon, Barangay Mamao, Gutalac.
Gimandu usab ni
Governor Rolando Yebes, ang chairman sa Task Force
Kalasangan ang pagsumitir sa report sa PEDO ngadto na sa
opisina mismo ni DENR Secretary Michael Defensor para
mahibawo kini sa lihok sa iyang mga tawo dinhi sa
lalawigan. (Press Freedom, Vol.
XVII No. 41)
AMATONG ADMINISTRASYON
MITALA UG DAGHANG HUMAN RIGHTS VIOLATIONS
Mitala sa pinaka daghang
pagpangyatak sa tawhanong katungod ang napilding
administrasyon ni Amatong ilabi na sa katungod sa mga
katawhang Subanen atubangan sa klarong paglaban niini sa
operasyon sa higanting kompaniya sa mina ang TVI didto sa
lungsod sa Siocon, Zamboanga del Norte. Kini ang milutaw
kagahapon sa gipahigayong Forum on Debt and Mining in
Joining Global Day of Protest kagahapong adlawa didto sa
Provincial Convention and Exhibition Center ning dakbayan
sa Dipolog.
Ang dinaghang human rights
violations sa panahon ni kanhi Governor Isagani Amatong
nahisgutan usab sa gisumitir nga report sa Christian Aid
and PIPLinks nga giuluhan ug “Breaking promises, making
profits – Mining in the Philippines” diin gihisgutan ang
mining operation sa TVI sa Canatuan, Tabayo, Siocon. Kini
gidasonan usab sa report ni Mr. Godofredo Galos ang
chairman sa Save Siocon Paradise Movement, kinsa iyang
giakusar si Amatong nga atua milaban sa TVI sa dihang
nagpicket ang mga katawhan sa ilang lungsod aron kababagan
ang pagsaka sa mga dagkung ekipo paingon sa mine site sa
unang bahin sa tuig 2004.
Matud pa ni Galos samtang
ang mga yanung katawhan sa Siocon nagpicket para
kapanalipdan ang ilang panginabuhi nga naapektuhan na sa
operasyon sa TVI ang napilde nga gobernador didto midapig
sa dakung kompaniya, samtang sila gilakag ug mga kaso. Sa
maong report milutaw nga sukad nga misulod ang TVI sa tuig
1994 ang mga katawhang Subanen sa Canatuan nasamok ug
naapektuhan ang ilang pagpuyo ingon man panginabuhi.
Apan sulod sa maong mga
panahon hangtud mingkanaug sa kapitolyo si Amatong wala
kini mohimo ug lakang alang sa pagpanalipod sa katungod sa
mga kabus nga katawhan hinoon gireport nga atua kini
mihatag sa iyang pagsuporta sa higanting kompaniya nga
maoy responsable sa pagyatak sa tawhanong katungod sa mga
Subanen alang na sa malinawon nga pagpuyo, gawasnong
pagpanginabuhi ug pagpanarbaho. Sukad nga misulod ang TVI
sa Canatuan ang mga Subanen nga nagpuyo nga nahasulod sa
concession area sa maong kompaniya gidid-an na nga
makasulod diin ang uban gihinay-hinay na ug abog sa ilang
kaugalingong mga pinuy-anan.
Milutaw usab nga sa
administrasyon sa napilding gobernador misulod ang mga
dagkung kompaniya nga maoy responsable karon sa dinagkong
pagdaut sa atong kinaiyahan sama sa DACON, TVI ug ang
PHILEX Mining sa Sibutad. Hinoon ang mga non-governmental
organizations uban sa simbahang Katoliko maoy nahimong
katimbang sa mga katawhang Subanen diha sa pagpangayo ug
hustisya sa nasinati nilang pagpangyatak sa ilang
tawhanong katungod kay gibiyaan sila sa kagamhanang
probinsiyal.
Ilawom karon sa
kasamtangang administrasyon sa probinsiya, gipahibawo daan
ni Governor Rolando Yebes nga ang isyu kabahin sa TVI maoy
sunod karong tukion sa gitukod niyang Task Force
Kalasangan atubangan sa nakita nga mga kalapasan sa ilang
operasyon. Karong semanaha usa ka investigating team ang
gipadala sa Malacanang nga gipanguluhan ni DAR
Undersecretary Nasser Pangandaman ug ni Provincial
Attorney Jes Gal Sarmiento, Jr. aron sa pagsubay sa
reklamo sa mga katawhang Subanen atubangan sa padayong
pagyatak sa ilang tawhanong katungod.
(Press Freedom, Vol. XVII No. 41)
GOV. YEBES PADAYONG MIANI
UG PAGDAYEG KAY DILI MADINUMTANON
Padayong miani ug pagdayeg
si Governor Rolando Yebes sa gihimo niyang pagtiwas sa mga
proyekto nga gipangbiyaan sa napilde nga gobernador. Kini
ang gipalanog nga reaksiyon kagahapong adlawa sa upat ka
mga inugurasyon nga gihimo sa gobernador gikan sa dakbayan
sa Dapitan, Dipolog hangtud na sa lungsod sa Polanco.
Samtang naghangos ug atake
ang media ni Amatong nga nagpasagad lang ug angkon si
Yebes sa mga proyekto nga gisugdan sa pildidong gobernador,
ang mga katawhan ug mga opisyales sa barangay saludo sa
iyang gibuhat nga gitiwas ang ilang gipangandoy nga mga
proyekto nga nahimuan gayud sa katumanan. Kini gipalanog
ni Mr. Arturo Calaguian ang school principal sa Baylimango
National High School sa Barangay Baylimango, Dapitan City
atol sa pag-inugurar sa ilang outdoor stage sa eskwelahan
nga gigastuhan sa pundo sa probinsiya kagahapon sa buntag.
Matud pa ni Mr. Calaguian
sa dihang napilde si Amatong wala na gayud sila magdahum
nga makakita pa ug kahayag ang nasangpit nga proyekto kay
mao nay nahimong kasinatian nga kon adunay bag-ong
administrasyon ang mga proyekto sa pilding gobernador dili
na gayud matiwas. Apan, matud pa ni Mr. Calaguian sayup
sila sa ilang pagtuo ug kabalaka sa dihang gimandu ni
Governor Yebes ang pagpatiwas sa proyekto nga ilahang
giinugurahan kagahapon.
Kini nga mga reaksiyon ug
pagdayeg susama ra sa gipalanog usab sa mga opisyales sa
barangay sa nagkadaiyang proyekto nga giinugurahan ni
Governor Yebes sa mga lungsod sa Roxas, Jose Dalman,
Sindangan ug uban pa nga gisugdan sa napilding
administrasyon ug gibiyaan apan gitiwas sa paglingkod niya
sa kapitolyo. Sa iyang pakigpulong si Governor Lando
Yebes, nagkanayon nga pinasikad sa tumbanan sa iyang
administrasyon ang slogan nga “Una sa Tanan ang Katawhan”,
iyang ihatag ug ibalik ngadto sa katawhan ang ilang buhis
pinaagi na sa mga proyekto.
Giklaro sa gobernador nga
gitiwas niya ang mga proyekto nga nasugdan sa miaging
administrasyon aron sa pagsirbisyo sa katawhan. Samtang
ang kagamhanang local sa Dapitan nagkanayon nga samtang
ang napilding gobernador nagsige ug ihap sa kuwarta sa
probinsiya nga nabutang sa bangko, si Governor Lando Yebes
nag-ihap na sa mga proyekto nga iyang nahuman sulod lamang
sa hamobo nga panahon nga paglingkod niini sa kapitolyo.
Kini ang gipalanog nga
mensahe ni Mayor Dominador Jalosjos, Jr. pinaagi sa iyang
representante nga si Mr. Rey Venezuela sa laing proyekto
nga giinugurahan sa gobernador kagahapon didto sa Barangay
Sulangon, Dapitan City. Samtang si OIC Provincial Engineer
Ramon Ochotorena nagkanayon nga nagtapok na ang mga
proyekto nga naghuwat na lang sa pag-inugurar sa
gobernador ilabi na didto sa mga lungsod sa Labason, Liloy,
Salug ug uban pang lungsod sa 3rd Congressional
District.
Matud pa ni Engineer
Ochotorena ilang giagad mao ra ang panahon ni Governor
Yebes para sa pag-inugurar sa labing minus upat ka
proyekto kada adlaw. Kagahapon ang ubang proyekto nga
giinugurahan sa gobernador mao ang outdoor stage sa Laoy,
Olingan Elementary School ug ang concreting sa barangay
road sa Bliss, Anastacio, Polanco.
(Press Freedom, Vol. XVII No. 41)
DOT REGIONAL OFFICE IBALHIN
NA SA DAPITAN KARONG ABRIL
Sa dili pa motapos ang
buwan sa Abril 2005 ibalhin na sa dakbayan sa Dapitan ang
regional office sa Department of Tourism. Kini ang
gibutyag ni Governor Lando Yebes sa iyang pag-inugurar sa
proyekto didto sa Barangay Baylimango sa dakbayan sa
Dapitan kagahapong adlawa.
Matud pa ni Governor Yebes
kini maoy gipasalig ni Tourism Secretary Ace Durano sa
dihang nakigkita siya uban nila ni Congresswoman Cely
Jalosjos-Carreon, Congressman Cesar Jalosjos ug Dapitan
City Mayor Dominador Jalosjos, Jr. niadtong Byernes, Abril
8 didto sa kauluhan. Kahinumduman ang Department of
Tourism usa sa mga regional offices nga gimandu ni
Presidente Gloria Macapagal-Arroyo nga ibalhin dinhi sa
Zamboanga del Norte gikan sa dakbayan sa Zamboanga sigun
na sa hangyo nila ni Governor Yebes ug sa tulo ka
congressmen.
Ang laing duha ka regional
offices nga gikatakdang ibutang sa lalawigan mao ang
Department of Agriculture ug ang Department of Environment
and Natural Resources. Si Governor Lando Yebes midugang sa
pagpahayag nga gawas nga ibalhin sa dakbayan sa Dapitan
ang regional office sa Department of Tourism si Secretary
Durano mihatag usab ug usa ka milyon ka pesos para ‘seed
money’ sa Provincial Tourism Council sa Zamboanga del
Norte.
Gipahibawo usab daan sa
gobernador nga sa adlaw sa Zamboanga del Norte si
Secretary Durano uban sa iyang pamilya maoy mibolontaryo
nga mamahimong bisita sa nasangpit nga okasyon aron sa
pagpromote ug dugang sa tourism potential sa atong
lalawigan ug duha ka dakbayan sa Dipolog ug Dapitan. Sa
samang bahin gibutyag usab sa gobernador nga ang Dapitan
gideklarar karon sa Department of Tourism nga Heritage
City diin ang karaang poblacion sa Dapitan ipabilin ug
dili na ipatandog ug wala nay mga bag-ong edepisyo nga
tugutan nga ikapatindog kay adto na kini ipahimutang sa
bag-ong poblacion nga maoy himoong commercial center sa
nasangpit nga dakbayan.
Ang nasangpit nga proyekto
tabangan sa paggastu sa Department of Tourism, para
mapreserbar ang karaang poblacion sa Dapitan ug maoy
himoong dugukanan para sa mga turista. Sa samang bahin
gipasaligan usab ang gobernador uban sa mga kongresista
nga tabangan sila ni Secretary Ace Durano sa Tourism ug
Secretary Leandro Mendoza sa Department of Transportation
and Communications sa paghangyo sa Cebu Pacific nga
mobutang ug biyahe sa ilang abyon Manila-Dipolog, para
moubos ang mahal karong pletihan sa eroplano nga modul-an
na sa upat ka libu ka pesos sa usa lamang ka biyahe.
Gituhuan ni Governor
Yebes nga kon kini mahitabo sigurado nga mobaratu ang
pletihan sa abyon Manila-Dipolog.
(Press Freedom, Vol. XVII No. 41)
AMATONG WALAY MAAYONG TRACK
RECORD SA ENVIRONMENT
Wala gayud mabatasan sa
kanhi gobernador sa Zamboanga del Norte ang pagsunod sa
mga balaod kabahin sa environment sukad pa sa paglingkod
niini sa una niyang termino. Basi sa track records ni
kanhi Governor Isagani Amatong, nakita nga sa una pa
niyang termino daghang mga gimbut-an kabahin sa
environment nga gipadas-og sa Department of Environment
and Natural Resources ang gibaliwala ug giyatakan niini.
Usa na niini mao ang
pagbukas sa Lawin-Bonguiao Road nga magdugtong sa
Zamboanga del Norte ug Zamboanga City. Kahinumduman
niadtong Pebrero 1993, si Amatong mipahibawo sa iyang
plano sa pagdugtong sa Sibuco, Zamboanga del Norte ngadto
sa Zamboanga City pinaagi sa pagkomponi sa 2.3 kilometros
nga logging road ug ang pagkonstrak sa bag-ong dalan nga
mokabat sa 0.7 kilometros sulod sa usa ka forest reserve.
Tungod niini gipahibawo si
Amatong sa Provincial Environment and Natural Resources
nga kinahanglang mokuha una ang probinsiya ug
Environmental Impact Assessment sa dili pa sugdan niini
ang pagkonstrak sa dalan ilabi na nga motadlas kini ug
virgin forest o usa ka forest reserve ang Pasonanca
Watershed Reservation. Apan ang Sangguniang Panlungsod sa
dakbayan sa Zamboanga mipanday sa Resolution No. 382 nga
nagpadayag sa hugot nga pagsupak sa siyudad sa
pagrehabilitate sa karaan nga logging road nga mokonektar
sa Bonguiao, Zamboanga City ngadto na sa lungsod sa Sibuco.
Gipadas-og sa maong
resolusyon nga hingpit ipasirado ang nasangpit nga dalan.
Sa ilang kabahin ang Regional Technical Director sa DENR
miawhag sa kagamhanang local sa Zamboanga del Norte sa
pagsumitir sa gikinahanglang mga requirements pinasikad na
sa gipatigbabaw nga regulasyon sa ilang buhatan.
Si Amatong
gipangayuan sa DENR nga motuman sa pagbatun una ug
Environmental Compliance Certificate ug road-right-of-way
permit sa dili pa sugdan sa pagkonstrak ang dalan. Apan sa
records sa DENR nagpakita sigun sa suwat gikan ni DENR
Undersecretary for Field Operation Virgilio Marcelo nga
pinetsahan ug Hulyo 21, 1995, nga si Amatong wala gayud
mosumitir sa gipangayo nga Project Description para
kahimuan sa environmental impact ang maong road project.
(Press Freedom, Vol. XVII No. 41)
HUMAN SA DACON ANG TVI NA POD
KARON
Ang operasyon sa TVI sa
lungsod sa Siocon ug ubang mga mining operation sulod sa
Zamboanga del Norte mao karoy sunod nga pagatutukan sa
Task Force Kalasangan. Kini ang gipahibawo ni Governor
Rolando Yebes sa usa ka special meeting nga gipahigayon
niadtong Sabado, human nagmalamposon ang kampanya sa Task
Force Kalasangan nga mapahunong ang pagpuril sa DACON sa
nahibiling lasang sa tibook Zamboanga Peninsula Region nga
nahimutang sa 3rd Congressional District sa
Zamboanga del Norte.
Daghan sa mga mabuot nga
lungsuranon sa lalawigan ang nagtuo nga dili gayud
mapahunong ang DACON sa ilang logging operasyon kay sama
ra sa nakigbugno ang probinsiya sa usa ka dakung higante.
Ang pagpabilin sa total log ban sulod sa Zamboanga del
Norte giila sa mga meyembro sa Task Force Kalasangan nga
usa ka dakung kalampusan sa administrasyon karon ni
Governor Rolando Yebes uban sa mga meyembro sa Sangguniang
Panlalawigan, Philippine National Police, relihiyosong
sector, non-governmental organizations ug sa katawhan sa
lalawigan.
Nakatampo usab ug daku sa
kalampusan sa Task Force Kalasangan ang kooperasyon nga
gilugway sa mga municipal mayors gawas lamang ni Mayor
Romeo Carino sa Sirawai kay kasosyo man sa DACON diha sa
pagputol ug mga kahoy. Kini nga kalampusan napatigayon
usab tungod sa mainitong suporta gikan sa tulo ka mga
kongresista sa lalawigan nga sila si Congressman Cesar
Jalosjos, Congressman Roseller Barinaga ug Congresswoman
Cely Jalosjos-Carreon.
Ang naangkon karong
kalampusan sa katawhan sa Zamboanga del Norte wala gayud
mahimo sa kanhi administrasyon ni Amatong kay sa dihang
gipresentar ang maong problema ug panawagan kabahin sa
DACON kini nanalaw o mibahag ang ikog dalang panghunaw nga
walay labut ang probinsiya kay ang operasyon sa maong
kompaniya may pagtugot gikan sa nasudnong kagamhanan.
Hinoon gipangkontrahan pa sa kanhi administrasyong Amatong
ang mga non-governmental organizations ug si Bishop Jose
Manguiran tungod sa ilang gipakitang paglaban para sa
kinaiyahan.
Apan lahi sa gipakita karon
sa administrasyong Yebes nga agrisibo gayud sa kampanya
para sa environment. Giklaro ni Governor Yebes nga sa isyu
kabahin sa TVI dili siya gusto nga kini dali-dalion kay
gusto niya matun-an sa husto ang mga nahimong kalapasan sa
maong kompaniya may kalabutan na sa ilang operasyon sa
pagpahigayon ug open pit mining sa Sitio Canatuan, Tabayo,
Siocon.
Matud pa sa gobernador maoy
tuyo niya nga matun-an sa husto ang tanang angolo sa maong
problema kay bag-ong gideklarar sa Korte Suprema nga
constitutional ang Mining Act of 1995 ug nagbatun kini sa
tukmang suporta gikan sa mga tag-as nga opisyal sa atong
kagamhanan. Sa samang bahin gipahibawo ni Governor Lando
Yebes ang mga meyembro sa Task Force Kalasangan nga wala
gayuy daku nga tabang nga nadawat ang probinsiya gikan sa
pagmina sa TVI didto sa Siocon.
Sumala pa niya, gamitoy ra
ang nabahin sa lalawigan nga buhis gikan sa national
wealth atubangan sa dakung kita nga nahimo sa TVI sa ilang
pagmina ug bulawan. Samtang nagguba ug maayo ang atong
kinaiyahan, tungod sa ilang open pit mining operation.
Sa nasayran gimanduan
karon ni Presidente Gloria Macapagal-Arroyo si DAR
Undersecretary Nasser Pangandaman sa pagsubay sa problema
tali na sa TVI ug sa mga tribong Subanen nga gipalayas sa
maong kompaniya gikan sa ilang mga pinuy-anan nga
nahasulod sa ilang concession area. Sama sa gisagup nga
baruganan sa gobernador diha sa pagprotiher sa katapusang
lasang sa tibook reheyon kini nakaani gihapon ug mainitong
suporta gikan sa mga meyembro sa Task Force Kalasangan
ilabi na gikan ni Bishop Jose Manguiran.
(Press Freedom, Vol. XVII No. 41)
