2

January 28,  2008

 

Suspetsado pagpatay sa Army sa Sirawai milayas sa Malaysia

Gibutyag usa usa ka taas nga opisyal sa military nga ang mga suspek sa pagpatay sa usa ka opisyal sa Philippine Army sa nakalabay’ng Enero 5, 2008 sa Sirawai, Zamboanga del Norte milayas na ngadto sa Malaysia.

Mao kini ang gipahibawo ni Major General Nehemias Pajarito, ang commanding general sa 1st Infantry Tabak Division sa Philippine Army. Matud pa ni General Pajarito mikagiw na paingon sa Sabah, Malaysia ang mga suspek nga maoy nagpatay kang Army Capt. Rodrigo Selga sa 44th Infantry Battalion nga nakabasi karon sa Triple SB kon Sibuco, Sirawai, Siocon ug Baliguian.

Sigun sa report si Selga nagagikan sa usa ka tindahan kay adunay gipalit sa dihang kalit lang siyang gipusil patay sa mga suspetsado sa Barangay Poblacion sa Sirawai niadtong Enero 5, 2008. Matud pa ni General Pajarito usa ka kasong criminal ang ila nang napasaka atubangan sa hukmanan batok sa mga suspetsado ug ang warrants of arrest gipagawas na sa husgado. Gituhuan nga ang motibo sa pagpatay kang Selga personal nga kasuko batok sa maong opisyal tungod kay kini nainitan sa mga nailang drug pusher sa Sirawai.

Sa nasayran bag-ohay pa na balik si Selga gikan sa usa ka drug buy-bust operation nga ilang gipahigayon uban sa mga tinugyanan sa Philippine National Police sa lungsod sa Sirawai mga usa ka adlaw sa wala pa siya pusila patay sa mga suspetsado. (Press Freedom, Vol. XX No. 14)

 

Gipatumang patakaran PPA pagsabotahe torismo sa ZN?

Wala isalikway sa gobernador sa Zamboanga del Norte ang posibilidad nga ang gipatuman karong patakaran sa Philippine Ports Authority para sa Pulauan Port sa dakbayan sa Dapitan usa ka pagsabotahe sa linghod ug nagsaka nga industriya sa turismo sa probinsiya.

Kini ang nahimong reaksiyon ni Governor Rolando Yebes sa mandu nga gipakanaug sa Norther Mindanao Port District Office sa Philippine Ports Authority sa Cagayan de Oro City nga palayason na pagawas sa Terminal Management Building sa Pulauan Port ang mga ticketing outlets sa nagkadaiyang shipping lines kay hulga kini sa siguridad. Sa iyang nakita ang nasangpit nga lakang sa PPA makasabotahe sa nagsaka nga turismo karon sa ZaNorte.

Ang gobernador nagkanayon nga unta sama sa usa ka gamay nga negosyo aron mabuhi kini ug molambo ihatag una ang tanang mga pabor. Matud pa ni Governor Yebes kon ipadayon sa PPA ang pagpatuman sa iyang gipakanaug nga kamanduan hayan mamatay ang linghod pa nga industriya sa turismo sa ZaNorte pinaagi sa pagpatuman sa ilang higpit nga mga regulasyon nga puede ra nga dili pagabuhaton.

Ang gobernador sa ZaNorte mipalanog sa iyang pag-apilar ngadto sa PPA nga unta ipabilin sa nga status quo ang mga pamaagi ug sistima nga gipatigbabaw sulod sa Terminal Management Building sa Pulauan Port sa dakbayan sa Dapitan para mabuhi ang mga negosyo ug modaku. Kabahin sa gikonstrak nga dugang pasilidad sa Pulauan Port si Governor Yebes mibutyag nga gipahibawo siya nga karong buwan sa Enero inugurahan na ang maong proyekto atubangan sa kalangay nga nahinagbo niini sa taas nga panahon.

Apan sa iyang nakita layu pa ma-inugurahan ang maong proyekto ug labaw sa tanan wala usab hatagi ug inpormasyon ang buhatan sa gobernador sa status sa pagtrabaho sa maong proyekto sa Pulauan Port. Matud pa sa gobernador ang pagpalapad sa pasilidad sa Pulauan Port gikinahanglan na gayud kay dili na pasigu ang kasamtangan niining pasilidad sa pag-akomodar sa nagkadaghang mga barko nga mogamit sa maong pantalan.

Gipanghinaut usab ni Governor Yebes nga malihok usab sa atong mga kongresista ang pagkonbirtir sa Pulauan Port ngadto sa pagka Port Management Office. (Press Freedom, Vol. XX No. 14)

 

Seguridad sa ZamPen gihigpitan sa militar

Gipahigpitan karon sa military ang ilang gipatigba-baw nga siguridad sulod sa Zamboanga Peninsula taliwala sa hulga gikan sa mga rebelding komonista ug Moro rebels.

Si Major General Nehemias Pajarito, sa iyang giluwatang pahayag ngadto sa media mibutyag nga dili lamang mga mahinungda-nong instalasyon sa kagam-hanan ang ilang higpit karong gibantayan kon dili lakip na sa mga kompaniya sa mina ilabi na kadtong mga kompaniya nga gipanag-iyahan ug mga langyaw. Si General Pajarito sa 1st Tabak Division sa Philippine Army mipahayag nga ang ilang paghigpit karon sa siguridad gipatigbabaw sulod sa mga lalawigan sa Zamboanga del Norte, Zamboanga del Sur, Zamboanga Sibugay, Misamis Occidental ug Lanao del Norte.

Kini may koneksiyon na sa hulga nga gipahibawo sa Communist Party of the Philippines sa ilang website nga nagakanayon nga ang New People’s Army molusad ug mga opensiba batok sa mga dagku ug langyaw nga mga kompaniya sa mina nga gipasulod sa administrasyong Arroyo dinhi sa atong nasud aron sa pagkawkaw sa atong mga bahandi sa kinaiyahan. Kahinumduman sa miaging semana gisulong sa NPA ug gisilaban ang mga ekipo sa Sagittarius Mines, Inc. sa lungsod sa Tampakan, South Cotabato.

Angayan usab nga kasayran nga ang Moro Islamic Liberation Front nagkanayon nga hangtud nga dili pa mapirmahan ang kasabutan alang sa malungtarong kalinaw dinhi sa Mindanao kinahanglang isuspenso una ang operasyon sa tanang mga kontrobersiyal nga mga patigayon ilabi na sa pagmina. Kahibaluan nga anaa sulod sa Zamboanga Peninsula ang usa sa pinaka dakung minahan sa nasud ilawom sa TVI Resource Development Philippines, Inc. sa Canatuan, Siocon, Zamboanga del Norte uban sa mga medium-size nga mga mining firms ang nanubo usab didto sa Zamboanga del Sur.

Matud pa ni General Pajarito gitambagan na nila ang nagkadaiyang kompaniya sa mina sa pagpahigpit usab sa ilang mga siguridad aron sa pagsiguro nga maprotihian ang ilang mga pasilidad. Sa records gikan sa Mines Geosciences Bureau nagpakita nga adunay 49 ka mga kompaniya sa mina ang nag-interes sa pagkuha sa gibatunang mineral resources sa Zamboanga Peninsula nga kasamtangan nagproseso na karon sa ilang mga application samtang laing siyam ka kompaniya ang nagpahigayon na sa ilang mga exploration activities.

Ang ubang mga minahan nga nag-operate karon sulod sa Zamboanga Peninsula naglangkub na sa Villor Mining Corporation, VL Chrome, Inc., Philex Gold Philippines, Siennalyn Gold Mining Corporation, Zamboanga Mineral Corporation ug Hard Rock Mineral. Sa samang bahin nasayran nga ang TVI ug Atlas Consolidated Mining Development Corporation ang gikatakdang mopakanaug sa ilang disisyon sulod karong buwana kon ipadayon ba nila ang ilang joint venture sa pagmina sa Cana-tuan Mines sa Siocon alang na sa copper, zinc ug uban pa.

Nalakip na sa pagaminahon sa TVI ug Atlas Mining ang ubang lugar nga unang giaplayan sa TVI para sa pagmina ug copper diin gituhuan nga nalakip na niini ang sa Tamarok, Jose Dalman. (Press Freedom, Vol. XX No. 14)

 

Pag-inhibit ni Judge Paculanang gisupakan ni Candelaria ug Miraveles

Higpit nga gisupakan nila ni mayoralty candidate Mariano Candelaria, Jr. ug vice mayoralty candidate Lolito Miraveles ang lakang ni Mayor Angel Carloto sa Gutalac, Zamboanga del Norte nga mo-inhibit si Judge Arturo Paculanang sa Regional Trial Court Branch 28 sa lungsod sa Liloy sa pagpaminaw sa ilang election case.

Matud pa ni Atty. Flavio “Banjo” Cordero ang legal counsel nila ni Candelaria ug Miraveles ang nasangpit nga lakang ni Mayor Carloto maoy usa ka paglangay-langay lamang sa pagkab-ot sa gipangita nilang hustisya. Gisaysay ni Atty. Cordero nga niadtong Nobyember 12, 2007 gikatakda na unta nga ang hukmanan magmugna ug Committee on Revision apan kini nalangay tungod sa gidusong mosyon nila ni Carloto nga nagtinguha sa pagpa-inhibit kang Judge Paculanang sa paghusay sa nasangpit nga kaso.

Sa pagpaminaw sa motio for inhibition giklaro daan ni Judge Paculanang nga isip usa ka tarong nga sundawo dili gayud siya mosibog sa pagbuhat sa iyang tahas ug pagdisidir sa kaso nga iyahang gihusay karon agig pagsunod sa resolusyon gikan sa korte suprema nga gipakanaug sa Agosto 13, 2007 nga nagmandu kaniya sa pagburuka ug pagdisidir sa kaso sa labing dali nga panahon. Angayang kasayran sila si Candelaria ug Miraveles mipasaka karon ug election protest batok kang Mayor Angel Carloto. Matud pa ni Miraveles sa ilang gipasaka nga kaso lima ka mga presento ang ilang gipangayo sa korte nga maihap ug balik ang mga balota niini kay nagtuo sila nga sulod sa maong mga presento nahitabo ang tikas sa nakalabay nga eleksiyon.

Gusto ni Carloto nga mo-inhibit si Judge Paculanang sa paghusay sa nahisgutang kaso tungod sa rason nga mihatag kini ug paborabling disisyon ngadto kang Candelaria sa kaso sa iyang anak nga si kanhi Gutalac Mayor Angeli Carloto. Matud pa ni Miraveles ang gipadas-og nga lakang ni Carloto usa ka klarong paglangay-langay sa proseso. Sumala pa niya kon wala pa malangay ang ilang revision sa mga balota hayan nakapakanaug na sa iyang disisyon si Judge Paculanang. Matud pa ni Miraveles sa gidaghanon nga mokabat lamang sa lima ka presento ang ilang gusto ma-ihap ug balik labing dugay duha ka adlaw mahingpit na nila ang pagpahigayon sa revision. (Press Freedom, Vol. XX No. 14)

 

Tinagingting sa salapi nagpamiti

Purdoy ang katawhan? Purdoy kaha karon ug unya? Apan dili permaninti. Human sa piniliay nag-pungasi kadaghanan ang salapi sa katawhan. Matag pasko o karong paskoha mas nagdagook ang pinalitay sa katindahanan. Nagpamiti ang tinaginting sa salapi sa katawhan. Matod pa sa tig-tabo-tabo, kanang mamaligyaay’g sitsiritas sa mga taboan. Matag piniliay. Matag pasko, himaya sila sa halin sa bisan unsa kay mao lamang kini ang panahon nga ang katawhan pulos mga sapian. Nahinangop sa salapi ug paggasto bisan pagka ugma purdoy.

Kining Social Weather Survey (SWS) kanang pag grado-grado sa kalidad o kredibilidad sa usa ka serbisyo o performance o binuhatan sa usa ka ahensiya, administrasyon o namunoan ug sa nagadumala niini ug uban pa, maingon alang kanako, sa usa ka sundang nga karaan galamiton sa matag adlaw sa panimalay nga gihimo natong jack of all trades nga kon wala nay silab, habol na mahinganlan nato.. ma gradohan nato nga usa na ka amol nga sundang. Pero kon atong ayom-ayomon, ipasilaban, subhan, ug bag-ohan sa puloan, maolian pagka sundang ug atong gradohan A-1 pagka sundang. Sa husto ug matinud-anon nga pag grado.

Pero kon bisan unsa ka bag-ong sundang, mahimo kining usa ka amol kon atong gradohan pagka amol. Bali balit-ad ang usa ka amol mahimong gradohan sa husto nga pagka dilii amol nga sundang sigon gihapon sa atong pag grado. Sa ato pa… o kanako..kanang Social Weather Station (SWS) masaligan ang resulta niini kon ang tinuod gihimoan sa husto nga pag grado. Dayon dunay ikauban mga ebidensiya o makataronganong rason nganong mao kana ang angay igrado, sama sa nahitabo nga si PGMA maoy No. 1 nga korakot presidneti sa nasod. Nga giopawan pa dinhi si kanhi Pres. Marcos kansang ngalan nahatala man gani sa mantalaan international.

Dugang pa, kinsa man kini silang mga nagpasiugdag Social Weather Station (SWS) dili kaha sila gisugo sa gahom sa salapi? Unless several Organizations and this SWS come up with the “here and now” results, backed up by logical and credible explanations for the rise and drop in ratings “kanang pag grado-grado”, survey findings will continue to be regarded by the public with deep suspicion, seeing them as, possibly, a tool to create effect for a favored personality. Ilabi na nga duol na usab ang piniliay sa 2010. Week by week, day by day, voter’s attitudes towards political personalities undergo changes, depending on political developments, which are occuring at a very fast pace.  Mao gyod dili matabang nga ang pulso sa katilingban kanunay’ng “up to date.”  Mao usab nga walay permaninti, permi ang kalihokan, there is anything that remains constant in this world, kon naa man ugaling, ang politika salapi negosyo kay ang tinagiginting sa salapi matumbasan lamang sa unsa kabagni ug kadaghan ang makaparang sa palabaw.  Mao baya, “forget the surveys.”  They are useless as a summer weather report... they are like the “sundang gihimong amol o amol sundang gihimong bag-ong sundang sigon sa mogrado, modiskarti nga dili tinarong.

Kini dili survey-survey, pero pagkadaghan ang nangandoy, mayoriya residenti Dipolognon nangandoy nga kon buksan na niining bulana ang ZAMBOANGA O ZANORTE MEDICAL CENTER… ready na ilang mga masakiton musolod magpatambal. Gani ang mga kadaghanan sa hingtongdang masakiton kanunay’ng nagpadalag spiya, tig susi kon ablihan na ba ang maong hospital aron diha-diha mahatod nila nga makauna ilang pasyenti, makapauraray sa bag-ong ZANORTE MEDICAL CENTER.

Dili gihapon kini survey-survey (SWS) ang ZANORTE MEDICAL CENTER ma gradohan natong tanan nga usa ka komportabli nga hospital, nga natarok sa elevated nga luna, pabor sa upat ka hangin sa kalibotan, layo sa palibot sa daghang kabalayan ug dili manimahong katunggan tibook panahon hangtod. Usa ka hospital nga gumikan sa pagka kumportabli ug kahayahay dako nga makatampo pagpadali sa pag-ayo sa mga masakiton nga maka tabang pag-alagad sa gahom sa mga nagkalain-laing tambal. (Press Freedom, Vol. XX No. 14)

 

Koleksiyon buhis sa Dipolog miumento ug P72.5M

Mitala ug P72.5 milyones ka pesos nga umento sa nakolektang buhis ang Revenue District Office 91 ning dakbayan sa Dipolog sulod sa tuig 2007 komparar sa nakolekta sa tuig 2006. Mao kini ang gibutyag ni Revenue District Officer Cres Agad kinsa nagkanayon nga kini bonga sa ilang agresibong kampanya sa pagkolekta sa mga buluhisan nga gimandu sa atong balaod inubanan sa pagsuporta sa sector sa mga magpapatigayon nga mitam-bayayong sa kampanya pinaagi sa pagbayad sa ilang tukmang buhis sa income ug business taxes.

Lakip usab sa gipasalamatan ni Revenue District Officer Agad ang tanang mga yanung magbubuhis sa Zamboanga del Norte ug duha ka siyudad sa Dipolog ug Dapitan sa nakolekta nilang withholding taxes gikan sa pribadong sector ug sa gobyerno.

Matud pa niya nakatabang usab nila ug daku ang nakolektang excise tax gikan sa atong mga mineral products sa ZaNorte. Sa tuig 2006 ang Revenue District Office 91 sa Dipolog nakakolekta ug P442,253,112.89 gikan sa buwan sa Enero hangtud sa Desyembre.

Samtang sa samang panahon sulod sa tuig 2007 ang BIR Dipolog malamposong nakakolekta sa buhis nga mokabat sa P514,803,129.16 diin nagpakita karon nga aduna silay P72.5 milyones ka pesos nga labaw sa nakolektang buhis kumparar sa tuig 2006. Milutaw usab nga milabaw ang BIR Dipolog sa nakolektang buhis sa gimandung target goal sulod sa tuig 2007.

Sa nasayran ang Revenue District Office No. 91 sa Dipolog gitahasan sa ilang komisyoner sa pagkolekta ug P514,360,000.00 para sa tuig 2007 apan nahimo pa kining napalabwan nila ug balig P443,129.16. Matud pa ni Revenue District Officer Agad kini nagsumikad usab sa mga paningkamut sa iyang mga kaubang kawani sa BIR sa ilang nagkadaiyang collection agent nga nakatag sa mga kalungsuran nga agresibong mipatuman sa mga kasuguan gikan sa ilang komisyoner para makuha gayud ang ilang target goal collection aron sa ingon makatampo usab sila sa pagtabang sa nasudnong kagamhanan sa mga programa ug proyekto niini uban sa nagkadaiyang sirbisyo nga gilugway ug balik ngadto sa mga katawhan.

Atubangan sa malamposong tuig sa 2007 diha sa ilang kampanya sa pagkolekta sa buhis si Mr. Agad nanghinaut uban sa pag-apilar nga unta ang pagsuporta, pagsabot ug kooperasyon sa tanang mga magbubuhis ngadto sa atong kagamhanan pinaagi sa pagbayad sa tukmang buluhisan nga unta kini madoble pa o mapun-an ug dugang karong tuig 2008. (Press Freedom, Vol. XX No. 14)

 

Pag-operate sa mga hospital dili na kinahanglan ang Local Permits

Wala na kinahanglana ang mga local permits diha sa pag-isyu sa lesensiya alang sa operasyon sa usa ka hospital. Mao kini ang subling giklaro ni Provincial Attorney Jes Gal Sarmiento, Jr. pinasikad sa circular nga giluwatan sa Department of Health nga gipagawas ni Secretary Francisco Duque nga naghisgut nga ang License to Operate wala na gikonsidera ang mga local permits.

Ang DOH sa ilang pag-isyu sa License to Operate sa Zamboanga del Norte Medical Center aduna silay laing mga criteria ug requirements sa pagditirminar kon ang usa ka hospital angayang bang hatagan sa lesensiya. Matud pa ni Atty. Sarmiento sa ilang kuha sa License to Operate sa DOH wala na sila maghuna-huna kabahin sa Occupancy permit kon mohatag ba ang Dipolog niini o dili sanglit wala sa mga requirements ang nasangpit nga permit.

Gibutyag usab ni Sarmiento nga karong bag-o nagpadala siya ug opisyal nga komonikasyon ngadto sa Dipolog nga nagpahibawo nga ang ZaNorte Medical Center nagbatun na ug lesensiya gikan sa DOH dungan sa pagpangayo unsa nay status sa Occupancy Permit apan hangtud kagahapon wala sila makadawat ug opisyal nga tubag. Samtanga sa laing bahin, mitanyag karon ang kagamhanang probinsiyal sa Zamboanga del Norte nga motabang sa siyudad sa Dipolog pagkuha sa area clearance ug Environmental Compliance Certificate sa DENR taliwala sa kalangay nga nahinagbo sa pagkuha sa mga gikinahanglang dokumento para sa pagpagawas sa gratuitous permit nga giaplayan sa National Irrigation Administration alang sa pagkuha sa napundong balas ug graba sa duha ka mga irrigation dams niini subay sa Layawan River.

Kini ang gibutyag ni Provincial Attorney Jes Gal Sarmiento, Jr. kinsa nagkanayon nga siya uban ni Provincial Administrator Rafael Cabanlit ang nakigtagbo nila ni City Legal Officer Cyril Ruiz ug OIC City Planning Officer Albert Alimpolos sulod mismo sa conference room sa buhatan sa gobernador aron sa paghisgut kabahin na application sa NIA para gratuitous permit nga nagkinahanglan sa gihisgutang dokumento gikan sa DENR. Unang gipaklaro ni Atty. Sarmiento nga dili absolute power sa gobernador ang pag-isyu sa mining permit para sand and gravel lakip na sa gratuitous permit.

Maka-isyu lamang ang gobernador ug permit sa higayon nga aduna nay ma-isyu nga Area Clearance gikan sa Mines Geosciences Bureau ug ECC gikan sa Environmental Management Bureau. Si Atty. Sarmiento midugang nga sa application sa NIA para sa gratuitous permit ang kuwang mao ra ang Area Clearance para makahatag na ang gobernador sa iyang pagtugot. Gipasabot nga ang Area Clearance gikan sa Mines Geosciences Bureau sama sa usa ka titulo sa yuta nga maoy maglatid sa lugar diin ipahigayon ang pagkuha sa balas ug graba uban na sa utlanan niini ug pila usab ka kubiko metros sa materyales ang itugot nga ipakuha.

Kahinumduman niadtong buwan sa Oktobre ang duha ka mga irrigators association ang Dipolog Polanco Irrigators Association ug LASALELA Irrigators Association mipanday ug managkaluhang resolusyon nga naghangyo sa Dipolog nga sila maoy mokuha sa napundong balas ug graba sa ilang duha ka irrigation dams subay sa Layawan River kay walay pundo ang ilang asosasyon para na sa dredging ingon man wala usay pundo ang NIA para niini. Ang nasangpit nga resolusyon giaksiyon sa Dipolog diin gisugdan gilayon nila ang pagsubay sa lugar nga maoy ipailawom sa dredging project diin ang makuha nga balas ug graba maoy gamiton sa Dipolog para sa nagkadaiya niining mga proyekto.

Sanglit ang duha ka irrigators association ilawom man sa pagsuperbisar sa NIA ang nasangpit nga ahensiya maoy nag-apply sa gratuitous permit ngadto sa gobernador. Pinasikad sa maong application ang NIA gihatagan ug talaan sa mga gikinahanglang dokumento sa dili pa maisyu ang gratuitous permit diin pipila niini mao ang pagkuha sa Area Clearance ug ECC gikan sa DENR. Tungod kay ang pagkuha sa maong mga dokumento nagkinahanglan ug pundo ang NIA mihangyo sa Dipolog nga maoy moproseso niini sanglit ang ilang buhatan walay pahat nga pundo para sa maong katuyuan busa gitunol sa Irrigation Administration ang mga papeles sa city hall para masumitir ngadto sa DENR.

Sa dihang gisubay ni Atty. Sarmiento sa buhatan ni Mines Regional Director Jessica Lucero ang application para Area Clearance gikan sa NIA sa ZaNorte walay nakabutang sa ilang records. Sa pagbisita ni Sarmiento sa buhatan ni Director Lucero giklaro sa nahaulahi nga ang pagbatun sa Area Clearance gikinahanglan para mapagawas usab ang ECC. Sa nasayran ang application para Area Clearance gisumitir sa Dipolog didto sa Environmental Management Bureau ug dili sa Mines Bureau nga maoy moisyu niini hinungdan nga hangtud karon wala gayud mogawas ang maong dokumento.

Tungod sa maong kalangay, matud pa ni Atty. Sarmiento ang probinsiya mitanyag nga sila motabang sa Dipolog sa paglihok sa maong mga papeles ilabi na nga ang panginahanglan sa mga mag-uuma hinanali atubangan sa pagka bara karon sa ilang in-take sa irrigation canal gikan sa ilang water dam sa Dapdap, Polanco. Matud pa sa provincial attorney kon naminaw pa lang unta nila sa probinsiya ang city hall nga mokuha sa gihisgutang mga dokumento siya nagtuo nga karon nakapagawas na ang gobernador sa permit.

Tungod sa kahinanali sa panginahanglan sa mga mag-uuma iyang gisugyot nga kagahapong adlawa uban sa ilang personahe sa probinsiya molarga sila uban sa taga Dipolog paingon sa Zamboanga City para mafile na ang application. Apan luyo sa kahinanali sa situwasyon ang Dipolog matud pa ni Atty. Sarmiento mihangyo nga unya na lang sa Lunes sundo semana sila moadto sa DENR sa Zamboanga. Matud pa sa provincial attorney gusto niya nga karong semanaha malihok na ang papeles kay sa gibutyag sa presidente sa mga irrigators nga si Mr. Ildefonso Jimenez mokapin sa 800 ka ektaryang kahumayan ang hayan maapektuhan sa pagka putol sa supply sa tubig kay barado ang ilang irrigation canal didto mismo sa tinubdan.

Apan sa nakita sa aktuwasyon sa Dipolog daw wala kini matandog sa panginahanglan sa mga mag-uuma nga naghangyo ug hinanaling aksiyon sa pagkuha sa nakabarada nga balas ug graba sa ilang irrigation canal. Matud pa ni Atty. Sarmiento sa ilang panagtagbo uban ni Atty. Ruiz iyang gipaklaro nga sila sa probinsiya ug siyudad kinahanglang magtinabangay para mapadali ug ma-isyuhan ang NIA sa gratuitous permit. Sa samang bahin gitataw ni Atty. Sarmiento hangtud karon nagapabilin pa nga gipatigbabaw ang moratorium nga gipakanaug sa Provincial Mining and Regulatory Board busa si Governor Yebes pabiling dili makahatag ug permit ngadto sa mga nag-apply ug sand and gravel subay sa Layawan River.

Matud pa sa provincial attorney dili ikabalaka ang tinubdan sa balas ug graba nga gikinahanglan sa nagkadaiyang proyekto sa gobyerno ug pribado kay adunay daghang tinubdan nga mamahimong makuhaan ug dili lamang ang Layawan River. Naglibog lang hinoon siya kon ngano nga giinitan gayud nila ang Layawan River nga unta aduna may daghang suba sa lalawigan nga mamahimong makuhaan sa gikinahanglang materyales. (Press Freedom, Vol. XX No. 14)

 

Marabulas: Daghang dili motoltol sa ilang bayad
Kapalta paghakot sa basura maoy problema sa Victoria

Ang kapalta sa pagkuha sa mga basura sa mga molopyo sa Victoria Country Homes sa Obay, Polanco maoy nag-unang problema karon sa Home-Owners Association. Kini ang gibutyag sa mga molopyo sa Victoria samtang ilang nasinate karon ang kahugaw sa ilang palibot kay samtang duna silay mga basura nga gusto nilang ilabay apan walay mohakot nga sakya-nan gikan sa lungsod sa Polanco.

Personal nga gisubay sa News Team sa The New Nandau Today ang Victoria Country Homes ug nakita niini ang daghanang basura nga anaa lamang gipangdan-ok gawas sa balay samtang ang uban anaa gibutang daplin sa dalan. Ang mga basura giputos ug sako samtang may mga sanga sa kahoy ang anaa lamang gibutang sa kilidkilid.

Matud pa ni Milan Laput, usa sa mga membro sa home owners association sa VCH nga sa miagi pang Disyembre sa miaging tuig nga wala na ma-regular ang paghakot sa mga basura. Sumala pa niya, ang mga membro sa Home Owners dunay obligasyon sa assosasyon nga magbayad ug monthly dues nga syento singkuwenta ka pesos diin usa sa gigahinan sa pundo ang pagbayad sa local government unit sa lungsod sa Polanco alang na sa paghakot sa ilang basura. Apan taliwala sa ilang bayrunon matag bulan, wala sila makatagamtam ug maayong serbisyo bugti sa ilang gibayaran atubangan sa kanunay’ng kapaltos sa paghakot sa ilang mga hugaw.

Sa nasayran ang ubang molopyo sa Victoria ang adto maglabayan sa ilang basura sa Setio Bayang, Obay Polanco samtang ang uban mag-agwanta ug hipos sa ilang basura ug maghulat kanus-a kuhaon sa dump-truck sa LGU Polanco. Si Cesar Marabulas, Presidente sa Home Owners Association sa VCH mipa-hayag nga subra sa katunga sa mga membro sa ilang assosasyon mao lamang ang misanong sa ilang binulan nga obligasyon hinungdan dunay ubang serbisyo dili gayud maakatahan tungod sa kakulang sa pundo. Sumala pa niya usa sa problema nga ilang gisagubang mao ang ubang home-owners nga dili makamaong motoltol sa ilang binulan nga obligasyon. Wala hinoon giangkon ni Marabulas nga tungod kay dunay uban nga gahi kaayo mohatag sa ilang obligasyon, maoy hinungdan sa kalangan sa paghakot sa mga basura.

Matud niya, bisan tuod kon nagkalisod sila sa pag-kab-ot sa ilang pundo alang sa ubang galastohan apan ilang nasabutan sa kagam-hanang lokal sa Polanco nga i-regular gayud ang paghakot sa mga basura. Apan gumikan kay usa lamang ka sakyanan ang gigamit sa lungsod para sa paghakot sa basura samtang may ubang prioredad nga gamitan niini hinungdan nga dili gayud malikayan nga madelatar. Apan matud pa sa presidente, karon lang kining panahona nga medyo dunay kalangan ang pagkuha sa mga basura.

Giangkon ni Marabulas nga dunay kalangan ang assosasyon sa pagbayad para sa paghakot ug mga basura ngadto sa kagamha-nang lokal sa Polanco tungod ra usab kini sa mga membro sa Home-Owners nga dili makamaong motoltol sa ilang obligasyon. Matud niya, ang Home-Owners dunay monhtly dues nga syento singkuwenta pesos (P150.00). Ang maong pundo bahinbahinon pagamit sa galastohan para suweldo sa mga guwardiya alang sa pagmintinar sa kahapsay, kahusay ug kalinaw, kuryente sa sreet lights lakip na niini ang pagkuha sa basura. Sa nasayran dunay 600 kapin ka mga membro sa Home-Owners ang membro sa assosasyon apan ang problema kay katunga lamang niini ang motoltol sa ilang binulan nga bayrunon.

Para ni Marabulas, dili makatarunganon sa ubang home-owners nga motoltol sa ilang binulan nga obligasyon samtang dunay uban nga dawat-limpyo kay dili makamaong mobayad, apan nakapahimulos sa serbisyo nga gipatuman sa assosasyon. Gipahayag sa presidente nga sa pagkakaron, estrikto na nilang gipatuman ang ilang palisiya kay samtang niadtung dili mobayad sa ilang binulan nga bayrunon, dili na gayud hakoton ang ilang basura. (The New Nandau, Vol. XVII No.28)

 

Kalangan paghakot sa basura tungod sa dalan –Mayor Olvis

Ang pagpunay’ng ulan ug sa kalisod sa dalan paingon sa dumpsite maoy nag-unang rason ngano nga nalangan ang paghakot sa mga basura sa Home Owners Association sa Victoria Country Homes.

Mao kini ang reaksiyon ni Mayor Anacleto “Boy” Olvis sa lungsod sa Polanco atubangan sa gipabate nga reklamo sa mga membro sa Home-Owners Association sa Victoria Country Homes nga taudtaud na nga wala hakota ang ilang mga basura. Giangkon ni Mayor Olvis nga nadelatar ang pagkuha sa mga basura sa Victoria gumikan kay ang dumpsite dili masulod ug sakyanan tungod sa kalapok agi niining pagpunay’ng ulan. Hinoon gipasalig ni Mayor Olvis nga human unya maulian ang maayong agianan paingon sa dumpsite sa Barangay San Antonio, mahimo nang ma-regular ang pagkuha sa mga basura sa VCH.

Usa sa problema gisagu-bang sa LGU-Polanco nga ang ubang membro sa Home-Owners Association wala magbayad sa ilang obligasyon para sa paghakot sa ilang basura. Giangkon ni Mayor Olvis nga ang wala magbayad sa ilang obligas-yon, posibli nga wala gayud mahakot ilang basura apan niadtung nagbayad ila gayud gikuha, gawas karong mga panahona nga ting-ulan nga nadelatar ang ilang paghakot. “Kinahanglan na gayud ilang bayran ang paghakot sa basura maayo nalang maintainance sa sakyanan ug pang-gasolina.”

Matud sa mayor, byenti pesos lamang matag bulan ang bayrunon sa mga home owners kuhaon ilang basura kaduha sa usa ka semana. “Dili pa gyud sila kabayad ana nga gamay raman kaayo nang among gitingil nila pang-gasolina lang.” Nasayran nga ang VCH Home Owners Association magbayad ug labing minus sayes ka pesos matag bulan ngadto sa kagamhanang lokal sa Polanco gumikan kay diyutay lamang ang motoltol sa ilang obligasyon.

Kon matuman ang 600 ka membro nga mobayad ug byenti pesos, ang panudlanan sa Polanco makahipos unta ug dose mil ka pesos matag bulan. (The New Nandau, Vol. XVII No.28)

 

Gov. Yebes ubang opisyal lakip ang Publisher Editor sa Freedom, Nandau absuwelto sa kaso

Governor Rolando Yebes ug uban pang mga opisyal sa Capitolyo Probinsyal lakip na ang pipila ka mga publisher, editor sa lokal nga pamantalaan ang na-absuwelto sa kasong paglapas sa RA 6713, Gross Incompetence, Grave Abuse of Authority nga gipasaka ni anhing Alan Marapo, Publisher Editor sa lokal nga pamantalaang Tingog Peninsula.

Ang maong sumbong gipasaka ni Marapao didto sa Ombudsman Mindanao batok na nila ni Governor Yebes, Emmanuel Ladera, OIC-PGSO, Atty. Rafael Osabel, Jr., Provincial Accountant Marivic Carpitanos, Provincial Budget Officer Mary Joy Abitona, Provincial Engr. Ramon Ochotorena, Allan Khio, Executive Assistant Susano Lauc, BAC Secretary Ardem Recentes, Atty. Anecito Young, Publisher-Press Freedom, Nick Carbonel- OIC-Editor New Nandau Today, Lolito Meraveles ug Mishel Bala. Ang maong kaso may kalabotan sa alegasyon nga gimaniubra ang bidding sa Provincial Mining Ordinance nga i-publikar sa mga lokal nga pamantalaan.

Dinhi sa Dipolog adunay unom ka lokal nga pamantalaan nga nag-circulate sa Zamboanga del Norte ug sa mga silingan nga probinsya, kini mao ang Press Freedom, The New Nandau Today, Tingog Peninsula, Dipolog Chronicle, Mindanao Observer ug Mindanao Star. Matud ni Marapao, ang mga publisher editor gipadalhan ug personal canvass alang sa presyo sa publication para sa usa ka gatus ka pahina sa maong ordinansa.

Aminado si Marapao nga ang Press Freedom maoy nakadaug sa bidding kay mao kini ang lowest bidder apan kini gipaubsan ang pahina gikan sa usa ka gatus ngadto nalang sa 54. Ang Tingog Peninsula nga maoy second bidder nagtuo nga duna pay laing bidding pagahimoon tungod kay gipaubsan man ang gidaghanon sa pahina nga wala sila pahibaw-a. Niadtung Septembre 3, 2005, nahibaw-an nalang nga ang Mining Code gipatik na sa Press Freedom ug The New Nandau Today.

Si Governor Yebes sa iyang tubag mipahayag nga ang gahum ug otoredad sa BAC kon Bids and Awards Committee gidesinyo sa balaod nga dunay kaugalingong independence nga dili maka-impluwensiya sa ubang mga opisyal. Gipaklaro sa gobernador nga ang BAC mohimo sa ilang kaugalingong aksiyon ug walay maka-pohal niini. Matud sa Ombudsman, ang sumbong ni Marapao polos lamang panaghap ug wala kini makalumpag sa mga ebidensiya nga gipresentar sa mga respondents. Matud sa Ombudsman, wala silay nakitang probable cause aron silotan ang mga respondents. (The New Nandau, Vol. XVII No.28)

 

Sangkol residents: City Hall dili tinuod nagpakabana sa environment, panglawas

GUMIKAN sa walay igong pagpakabana sa kagamhanang local sa Dipolog diha sa pag-panalipod sa kinaiyahan ug sa panglawas sa katawhan nakahatag kini ug dakong problema karon alang sa mga lomolopyo sa barangay Sangkol nga anaa nahimutang ang open dump site sa siyudad.

Sa gihimong pagsubay sa mga miyembro sa Zamboanga del Norte United Correspondents (ZNUC) gibutyag sa mga lomolopyo sa maong lugar nga ang nag-unang problema nila karon mao ang ilang tubig mainom. Naglisod na sila kung hain mokuha ug tubig tungod sa mga basura nga anaa gipanglabay sa dump site nga naka-epekto karon sa ilang tubig mainom. Sa karon ang mga residente sa maong lugar ang anaa nalang magkuha ug tubig nga ilang mainom sa atabay nga iyaa sa pribado hinungdan nga ila pa kining paliton tag peso ang matag gallon. Apan kini ang dili pa gihapon luwas tungod kay kontaminado na kini human masusi sa taga City Health Office.

Ang Dipolog City Open Dump Site nakahatag kini ug dakong problema karon alang sa mga lomolopyo sa barangay Sangkol. Sa gihimong pagsubay sa mga miyembro sa ZNUC gibutyag sa mga lomolopyo sa maong lugar nga ang nag-unang problema nila karon mao ang ilang tubig mainom.

Hinoon kini ang gibutangan ug chlorine aron pweding mainom sa mga katawhan sa maong dapit. Kaniadto ang mga lomolopyo sa maong dapit ang nagsalig lamang sa tubod nga anaa sa ubos nga bahin sa maong labayanan ug basura apan kini ang wala na nila magamit karon tungod kay kontaminado na. Mismo ang ilang tubig para kaligo ug hugas ang ila pa kining paliton tungod kay dili na sila makakuha ug tubig nga limpyo pinaagi sa paghimo ug atabay diha sa ilang tugkaran nga maoy ilang gihimo kaniadto. Ang mga residente sa maong dapit ang mogasto ug 5 ngadto sa 10 pesos matag adlaw alang lamang sa ilang tubig ma inom. Ilang gihulagway nga nakahatag nila karon ug dakong kadaot ang maong open dump site sa siyudad, gawas sa hilabi-han kadaghan sa mga langaw, silang mga molopyo ang kanunay nga magkalibanga.

Alang sa maong mga residente, dili sila kombinsido sa pamahayag sa kagamhanang local sa Dipolog nga concern ang siyudad sa kinaiyahan ug panglawas sa mga katawhan. Kung tinood man gani nga nagpakabana ang siyudad gihatagan na unta ug igong pagtagad ang maong problema nga nasinati sa mga katawhan sa maong dapit pinaagi sa pag-atiman sa maong labayanan ug basura.

Mahinumduman, gipahayag ni City Legal Officer Atty. Cyril Ruiz nga ang siyudad ang adunay dakong kaakohan diha na sa pagpatuman sa mga balaod aron kapanalipdan ang kinaiyahan. Gawas pa, nga ang gihimo sa siyudad kabahin sa isyu sa certificate of occupancy sa Zanorte Medical Center nga diin gi-istrikto nila ang kabahin sa Sewerage Treatment Plant (STP) tungod kay angayan kining masubay gumikan kay ang tuyo sa siyudad mao nga kapanalipdan ang panglawas sa katawhan. Dugang gibutyag sa mga residente nga wala na atimana pag-ayo sa siyudad ang maong dump site tungod kay ilang nakita nga gi-undangan na ang pag-spray niini ug chemicals. Ilang gidugang, nga kaniadto sa panahon sa administrasyon ni Matoy Barinaga naminti-nar ang pag-spray ug chemicals sa maong labayanan ug basura, gani ang matag balay nga duol sa maong dump site ang hatagan kini ug spray uban sa tambal aron malikayan ang pagdaghan sa langaw. Ang gihimo karon sa siyudad mao ang pagtambak lang sa mga basura nga wala na misagop sa hustong pamaagi. (By Joel Ello, The New Nandau, Vol. XVII No.28)

  

Candelaria mi-asumer isip bag-ong ex-officio member sa SP-Zanorte

Miasumer ning semanaha atol sa regular session sa Sanguniang Panlalawigan si Joy Olga Candelaria isip ex-officio member sa hunta probinsyal nga nag-repre-sentar sa Association of Barangay Captain sa Zamboanga del Norte.

Si Joy Olga Candelaria isip ABC Federation Presi-dent sa lungsod sa Gutalac maoy napili nga ABC Pro-vincial Federation President. Si Board Member Candelaria maoy misunod ni Arasam Esmael kinsa nakatapos na sa iyang termino isip ABC Provincial Federation President. Matud ni Candelaria, iyang gidawat ang otoredad ug responsibilidad isip ex-officio member sa hunta probinsyal nga nagrepre-sentar sa Liga ng mga Ba-rangay sa Zamboanga del Norte.

Gipasalamatan ni Board Member Joy Olga Cande-laria sila si Governor Lando Yebes, Congresswoman Cely Carreon, Congressman Cesar Jalosjos ilabi na ni kanhi Congressman Romeo Jalosjos nga mitabang kaniya aron mapahiluna diha sa hunta provincial. Matud niya, karon nga opisyal na siyang giinstilar isip membro sa Sanguniang Panlalawigan, dili siya moha-tag ug mga pasalig, apan iyang paninguhaon nga maningkamot siya diha sa iyang tahas ug kaakohan sa pagserbisyo ngadto sa publiko.

Giangkon ni Candelaria nga isip siya bag-o pa sa po-sisyon makahinagbo gayud siya ug kalisod diha sa deka-lidad nga pagpanday ug ba-laod apan iyang paning-ka-motan nga mapadas-ug ang interest sa Liga ng mga Ba-rangay diin siya nag-representar. Gihangyo usab ni Board Member Candelaria nga suportahan siya sa iyang mga kauban diha sa hunta probinsyal alang sa interest sa sektor nga iyang girepresentahan. (The New Nandau, Vol. XVII No.28)

 

Zanorte Agri-Eco Tourism Center gibuksan sa PAIC-Irasan

Pormal nga gibuksan kagahapong adlawa ang Zanorte Agri-Eco Tourism Center nga didto gipahimutang sa Provincial Agri-Industrial Center sa Irasan, Roxas ning lalawigan.

Provincial Veterinarian ug Deputy Provincial Agriculturist for 3rd district Vic Sanches Jr. namahayag nga ang pagbukas sa Zanorte Agri-Eco Tourism Center naglantaw alang sa pagpalapad sa mga pasilidad nga gihimo sa kagamhanang probinsiyal para sa dugang serbisyo ngadto sa mga katawhan ilabi na sa panginabuhi-an. Ang maong proyekto maoy luna para sa pagpasanay sa nagkadaiyang matang sa tanum, isda, prutas ilabi na ang kahayopan.

Atol sa nahisgutang kalihukan mohatag usab ang Bureau of Fisheries and Aquatic Resources kon BFAR sa rehiyunal ug nasudnong buhatan niini ug 5 mil ka mga Colored Tilapia, 10 mil ka mga Get Excel Tilapia ug kini pagadugangan ug 20 mil ka isdang Carpa. Matud pa ni Sanches ang maong isda pasanayon sa Fish Production Area sa Zanorte Agri-eco Tourism Center aron ipanghatag sa mga kabarangayan diha sa mga kasubaan ug kasapaan subay usab sa Hunger Mitigation Program nga gipatuman sa liderato sa probinsya para sa mga katawhan.

Gi-awhag usab niya ang mga katawhan diha sa kabarangayan nga mobisita sa iyang buhatan aron kahatagan ug similya sa mga nagkadaiyang matang sa isda ug andamon nila daan ang pahimutangan niini, sama sa Inland Fishpond. Makita sa Zanorte Agri-eco Tourism Center ang mga exotic fruits o mga prutas nga talagsaon na lamang makita karong panahuna sama sa Kulo, Tisa, Atis, Lomboy,  Iba lakip na usab ang mga nagkadaiyang matang sa mga mahalong prutas.

Karong tuiga ipahimutang usab sa maong dapit ang usa ka luna nga pagabutangan ug Ostrich, playground sa mga bata, Sports facilities ug mga cottages. Sumala pa ni Sanches ang maong proyekto daku kaayo ug ikatabang para sa mga nagkadaiyang programa ni Gov. lando Yebes ilabi na gayud ang Hunger Mitigation Program nga maoy prayoridad karon sa gobernador sa iyang ikaduhang termino. Sa pikas bahin, gitutukan karon  ni Mayor Bert Macias sa lungsod sa Sindangan ang pagpakunhod sa problema sa kawad-on sa maong lungsod pinaagi sa iyang programang B.E.R.T. kon Barangay Economic Recovery thru Technology transfer/Live-lihood Assistance, Oppor-tunity and Development.

Matud pa sa mga personahe sa BERT  nga ang maong programa gilusad kini niadtong Setyembre 19 sa miaging tuig aron sa pagtubag sa mga kinahanglanon sa mga molopyo sa maong lungsod ilabi na ang nanag-unang serbisyo nga angayan matagamtaman sa mga katawhan. Ang maong programa nagtumong usab kini sa paghatag gilayon sa kinahanglanon sa mga katawhan sulod sa 52 ka barangay sa maong lungsod pinaagi sa pagdala kanila ngadto sa hintungdang ahensya.

Ingon man, ang personahe sa maong programa gitahasan usab sa pagpasaka sa kondisyon sa ekonomiya sa mga katawhan pinaagi na sa livelihood assistance. Sa pagkakaron, ang maong programa naka-organisar na kini ug 48 ka barangay uban sa 9,486 ka pamilya kinsa mopailawom unya ug bansay-bansay sa nagkalain-laing kapanginabuhian. (By Rene Buaya, The New Nandau, Vol. XVII No.28)

 

Dakong damyos sa umahan nahiaguman sa Polanco tungod sa pagpunay’ng baha

Nakasinate ug dakong damyos sa ilang umahan ang mga katawhan sa pipila ka mga barangay sa lungsod sa Polanco gumikan niining pagpunay’g ulan ug pagbaha sa suba nga mibanlas sa ilang mga tanum. Kini ang gipahayag ni Mayor Anacleto “Boy” Olvis sa interview sa DXFL Headline Balita diin sa nakalabay’ng mga adlaw nasinate ang kanunay nga pagbunok sa ulan nga mire-sulta sa pagdako sa tubig-baha sa suba sa Polanco.

Sumala pa ni Mayor Olvis, ang kanunay nga pag-baha sa ilang suba nakahatag ug dakong destroso sa ilang mga tanum kay ang dakong tubig milayas kini paingon sa mga umahan. Walay kinabuhi sa tawo ang gikatahong nakalas, apan mga hayop ug tanum lagot-mon ilabi na ang mais ang gianod ug gibanlas sa makusog nga bul-og sa tubig baha. Tungod niini, gipahayag ni Mayor Olvis nga iyang gimandoan ang buhatan sa Municipal Agriculture nga mohimo ug imbestigasyon aron kadtong mga mag-uuma nga apektado sa pagbaha ang hatagan kini ug libreng binhi sa mais aron makatanum kinig balik sa ilang umahan.

Si Mayor Anacleto “Boy” Olvis nanawagan sa iyang mga katawhan sa lungsod sa Polanco ilabi na niadtung mga anaa nanimuyo daplin sa kasubaan nga magbinantayon sa kanunay ilabi na niining panahon nga dili mataligam-an tungod sa kanunay’ng pagdagtong ang kalangitan sa mabagang dag-om nga mokalit lamang mobundak ang ulan ug pagdako sa tubig baha. (The New Nandau, Vol. XVII No.28)

 

Panudlanan sa Zanorte himsog –Budget Officer

Gi-angkon karon ni Provincial Budget Officer Maryjoy Abitona nga nagpabiling himsog ang panudlanan sa probinsiya pagtongtong ning tuig 2008. Kini ang gibutyag sa Budget officer dihang nahinabi kini atol sa gipahigayong Training Workshop for the budget operations of the Barangay nga gisalmutan sa tanang mga barangay sa Zanorte.

Matud pa ni Abitona nga pagsulod gayud sa tuig 2008 nagpabiling anaa sa kahimsog ang panudlanan sa Zamboanga del Norte bisan pa man sa daghang mga proyekto ug  programa nga gihatag sa kagamhanang probinsiyal ngadto sa mga kabarangayan. Kahinumduman nga sa mi-aging tuig migula nga numero dos ang Zanorte sa pinakadaku ug assets nga nakadiposisto sa mga ka-bangkohan dinhi sa lalawi-gan sumala sa report sa Commission on Audit o COA. Samtang ang pagpahi-gayon sa nahisgutang training workshop for the budget operations of the Barangay kinsa gisalmutan sa tanang mga barangay kapitan, secretary, treasurer ug konsihal nga chairman sa committee on Appro-priations gihimo pinaagi sa kamandu-an sa Department of Budget and Management o DBM.

Tinguha sa maong kalihu-kan nga mahatagan ug bag-ong giya ang mga opisyal Sa barangay pinaagi sa budget operations nga maoy gitam-dan karon sa DBM aron mas sayon sa matag bara-ngay ang  pag-budget sa ilang internal revenue allot-ment kon IRA para sa ilang mga proyekto ug programa nga ilang ipatuman sa ilang tagsa-tagsa ka mga barangay. (By Rene Buaya, The New Nandau, Vol. XVII No.28)

 

Kaso sa sunog mikunhud sa tuig 2007

Mokabat na ngadto sa 22 ka kaso sa sunog sulod dinhi sa lalawigan ang nahitala didto sa ZN Bureau of Fire Protection niadtong nakalabay tuiga sa 2007. Ang 22 ka kaso sa sunog ang nahitala gikan sa bulan sa Enero hangtud sa bulan sa December sa tuig 2007 sanglit niadtong nakalabay’ng tuig sa 2006  adunay 23 usab ka kaso sa sunog nga nahitala diha sa ilang buhatan.

Basi sa nakuha nga tahu pinaagi sa Province Wide Annual Fire Incident Data nga sa kinatibuk-an adunay 17,430, 750 milyones ka pesos ang nahimong  property damages sulod sa 22 ka kaso sa sunog samtang sa tuig 2006 mokabat ngadto sa 4,161,500 milyones ka pesos ang damyos sulod sa 23 ka kaso sa sunog dinhi sa Zanorte. Mao kini ang nahipus nga kasayuran pinaagi ni SPO1 Norman Paul Namoc ang Chief Province Intellegence and Investigation Section sa BFP ug suma pa nga sa sulod sa duha katuig ang  nakalabay niadtong  2006-2007 usa lang ka kaso sa sunog ang migintang sukhawi niadtong tuig 2005 nga diin 31 ka kaso sa sunog nga nareport sa ilang buhatan.

Sa pakighinabi ni Franklin Medalla ang City Fire Marshall sa BFP nga matud pa nga sulod sa duha ka bulan sugod sa bulan sa November hangtud sa December niadtong nakalabay’ng tuig walay nahitala nga tahu sa sunog dinhi sa dakbayan sanglit sa bulan December ilang namugna ang “Oplan Paalala” isip pagpahimangno sa namalitay ug namaligya ug mga pabuto atul sa pasko ug sa bag-ong tuig lakip na ang mga katawhan ang misanong sa maong pahimangno. (The New Nandau, Vol. XVII No.28)

 

Agriculture display area ug Tourism Information Center tukoron sa Zanorte

Aron mas malapdan pa ug pakusgan ang mga programa ug proyekto sa sektor sa agrikultura ug industriya sa turismo giplanohan karon sa kagamhanang probinsiyal nga motukod ug usa ka idipisyo nga maoy magsilbing display area sa mga abot sa agrikultura ug information center para sa industriya sa turismo dinhi sa lalawigan.

Atol sa kapihan sa 1948 cafeteria, gibutyag ni Gov. Lando Yebes nga maoy iyang plano karon nga usahon sa usa ka idipisyo ang mga produkto gikan sa agrikultura sa probinsiya ingon man ang usa ka tuorism information center nga maoy daling bisitahon sa mga turista nga mobisita dinhi sa atong lalawigan. Matud pa sa gobernador nga iyang giplanohan ang kilid nga bahin sa Botika sa Katawhan nga nahimutang sa kanhi giguba nga Cultural Center itukod ang maong idipisyo kay plastar kini nga makita sa mga turista nga mahidangat dinhi sa Zanorte.

“Tungod kay walay mga dagkong pabrika ang Zanorte angayan lamang nga hingosgan nato pagpalambo ang sector sa agrikultura ug industriya sa turismo aron molambo ang atong ekonomiya” dugang pamahayag sa gobernador. Sukad sa paglingkod ni Gov. Yebes iyang gimugna ang Hudyaka Zanorte Festival nga dinhi gipakita ang tanang agricultural Products sa tanang lungsod sa probinsiya ug pagpa-ila-ila sa tanang tourist distination sa lalawigan. Gumikan sa Hudyaka Zanorte Festival misugod na pagdaghan ang sector sa trabsportasyon ug kini nagtimaan lamang nga nagkadaghan ang mga turista, negosyante ug biyahedor ang misulod dinhi sa lalawigan.

Masayon na usab ang pagdala sa mga produkto sa umahan ngadto sa mga silingang lalawigan ug siyudad sama sa Dumaguete ug Cebu gumikan sa mga barkong de kargaminto nga nagserbisyo dinhi sa atong lalawigan sa matag adlaw. Karong umaabot nga Hudyaka sa bulan sa Hunyo ning tuiga gikatakda ang mas bongga pa nga Hudyaka Zaborte Festival aron mas modaghan pa ang mga turista nga mobisita dinhi sa atong dapit. Ang giplanohan nga tukurong idipisyo para sa agrikultura ug turismo maoy inisyatibo sa gobernador aron mas sayon kini nga doolon sa mga turistang mahidangat dinhi sa Zanorte. (The New Nandau, Vol. XVII No.28)

 

Polanco

Layawan River hinay-hinay nang naulian

HINAY-HINAY nang nahibalik sa iyang hitsura gikan sa pagkagusbat sa layawan sa river nga anaa sa mga lugar sa Lapayan Baja (Baha) ug Silawe nga maoy gikuykoyan ug balas ug graba sa kagamhanang lokal sa Dipolog nga ni-agi ug ka kontrobersiyal human nga gimando ni Governor Rolando Yebes ang pagpahunong niini.

Si kanhi barangay Kapitan Petra Ladera nga nahinabi sa mga miyembro sa ZNUC kagahapon iyang giklaro nga kaniadto dako kaayo ug kadaot ang nahi-aguman sa maong suba ug kini ang naka-apekto pag-ayo mga silingan niining lugar. Ilang nakita nga nasukib na ang portion sa maong suba tungod kay kanunay nga pagkuha ug balas ug graba. Mismo ang ilang halapad nga kalubinhan ang naapektohan nga diin nabinlan na lang sila ug 14 ka mga punoan sa lubi.

Sa karon tungod sa pagsigi ug baha, hinay-hinay nga naulian ang maong suba. Apan kini ang dili pa mahimong tugtan gilayon nga makoykoy ug balas ug graba nga maoy ilang hangyo ngadto sa probinsiya.

Mismo si kanhi konsehal Apolinario Ladera nga sukad nga gipahunong sa gobernador ang pagkoykoy ug balas ug graba sa maong suba nahapsay na ang maong kinaiyahan. Ilang gi-angkon nga aduna silay napasar nga resolution kaniadto nga naghangyo nga ipahunong ang pagkoykoy ug balas ug graba sa maong suba. (Southpoint, Vol.1No.3)

 

Dapitan

Free mass wedding

Ipahigayon na usab sa kagamhanang lokal sa dakbayan sa dakbayan sa Dapitan ubos sa kasamtangang administrasyon ni Mayor Dominador G. Jalosjos Jr. ang usa ka Free Mass Wedding.

Mao kini ang gibutyag ni Konsehala Apple Marie Agolong, ang Chairman sa Komitiba sa Torismo sa Sangguniang Panlungsod sa dakbayan diin nagatumong gayud ang maong kalihukan alang na sa mga managtiayon nga wala pa nakasal aron mamahimong legal ang ilang panagtipon.  Limitado lang usab kini kon aduna lama’y usa ka gatos ka mga paresan ang makapahimulos niini. 

Ang seremonyas himuon kini sa Adlaw sa Gugma kon Valentine’s Day, Pebrero 14 ning tuiga.  Diin usab ang mokasal niini mao ang amahan sa dakbayan Mayor Jun Jalosjos ug human sa seremonyas adunay pagahimuon nga panagsalo-salo. Dugang asoy pa sa konsehala nga sa dili pa sila kaslon ang mga managtiayon mopailawom una kinig seminar didto na sa buhatan sa POPCOM sa Dapitan nga gikatakda himuon kini karong Enero 21 ning tuiga.

Busa si Konsehala Agolong ang hugtanong nagadapit gayud sa tanang mga interesadong managtiayon sa Dapitan nga wala pa nakasal ingon man kadto usab nga adunay plano nga magpakasal makigkita lang sa iyang buhatan dinha sa Sangguniang Panlungsod sa naasoy’ng dakbayan alang na sa dugang impormasyon. (Southpoint, Vol.1No.3)

Sergio Osmeña

Bungol-amang miransak duha ka sari-sari store

Usa ka bungol-amang ang giaresto sa kapolisan sa lungsod sa Sergio Osmeña ning lalawigan human kini nasakpan nga miransak sa duha ka sari-sari store didto sa Barangay Poblacion sakop sa naasoy’ng lungsod, karong bag-uhay pa lang.

Ang maong suspetsado wala hiilhi ang pangalan, adunay gitas-ong lima ka tiil ug usa ka pulgada, hingkod ang panuigon, fair complexion, itum ang buhok ug adunay tattoo sa iyang tuong abaga nga markang “Martinez 1992 “. Matud pa sa report, ang maong suspetsadong bungol-amang gikatahong miransak kini sa usa ka sari-sari store nga gipanag-iyahan sa usa ka Ricardo Belodo Pinganon diin ang suspek iyang giguba ang padlock niini. Ug sa dihang anaa na siya sa sulod sa maong tindahan iyang gikuha ang usa ka kaha sa sigarilyo nga Hope ug ang halin nga salaping cash sa kantidad nga 8 mil ka pesos ug mga nagkadaiyang sinsilyo nga mobalor usab sa 3 mil ka pesos  nga sa kinatibuk-an nagkantidad kini sa 11 mil ka pesos.

Wala pa nakontinto sa pagpangransak ang maong suspetsadong bungol-amang sa mao gihapong adlaw, iya na usab giransak ang sari-sari store sa usa ka gihinganlang Tul-id ug didto kini nasakpan sa akto ni Barangay Tanod Jakim Alboria.  Ug giturn-over gilayon kini sa kapolisan sa lungsod sa Sergio Osmeña nga padayon pa kining gihimuan usab sa dugang pang imbestigasyon batok na sa suspetsadong bungol-amang. (Pedmark, Southpoint, Vol.1No.3)

 

KATAWHAN SA ROXAS NALIPAY GIBISITA SA GOBERNADOR

WALA damha sa mga katawhan sa barangay Tantingon sakop sa lungsod sa Roxas ning atong lalawigan sa Zamboanga del Norte nga atul sa ordinaryo lamang nga adlaw gibisita ang maong barangay sa gobernador sa probinsiya.

Kauban ni Governor Rolando Yebes si 2nd District Board Member Cedric Adriatico ug sa taga Provincial Engineering Office sa pagpanguna mismo ni Provincial Engineer Ramon Ochotorena ug ni Jay Adraincem sa Provincial Information Center ang mihimo kini ug inspection sa mga provincial road paingon ngadto sa barangay Marupay agi sa barangay Sibatog sakop sa lungsod sa Roxas.

Wala damha si Governor Yebes uban sa grupo ang milahos kini ngadto sa barangay Tantingon nga maoy usa sa pinakalayo ug pinakataas nga barangay sa maong lungsod nga imo nang madungawan ang tibook dakbayan sa Dipolog. Nasurprisa pag-ayo ang mga katawhan sa maong barangay sa dihang ilang nakita ang kalit nga pagbisita ni Governor Yebes uban ni Board Member Adriatico. Mainiton nga gidawat sa mga katawhan ang grupo sa gobernador uban sa ilang kahinangop nga wala nila damha nga bisan sa ordinaryo lamang nga adlaw gibisita ni Governor Yebes ang barangay Tantingon bisan sa kalayo niini sa lugar. Bisan ang kapitan sa maong barangay nga si Kapitan Joel Santiago ang wala masayod sa surprisa nga pagbisita sa gobernador.

Pipila ka mga barangay opisyal ang nahimamat ni Governor Yebes ug iyang gidasig ang maong barangay ang pagpalambo sa ilang dugang kapinginabuhian sa mga katawhan nga mao ang pagpananom ug loy-a. Nakita ni Governor Yebes ang mga sinako nga loy-a nga gikarga ug habal-habal nga andam nang itumod ngadto sa merkado. Sa nasayran ang  pagpananom ug loy-a maoy usa sa gisaligan sa mga katawhan sa barangay Tantingon. Sa matag semana mo-harvest ug usa ka sako sa loy-a ang matag mag-uuma nga motimabang kini ug 30 ngadto sa 35 kilos. Kini ang paliton sa mga komprador 10 ngadto sa 15 pesos matag kilo. Gihangyo ni Governor Yebes ang mga barangay officials sa pagpangita niini ug luna aron maoy katamnan ug loy-a ilalom sa HI-GREEN program nga iyang ilusad sa barangay Tantingon.

Mga alas dos pasado ang takna sa kahapunon, si Governor Yebes uban sa grupo ang mibiya kini sa barangay Tantingon balik sa barangay Marupay. Sa pagbalik niini sa kapitolyo 18 ka suba ang gitabok, mi-agi kini sa barangay Piñamar, Pinyalan, Canibongan guho ngadto sa barangay Dohinob. Na-anugnan pag-ayo si Governor Yebes sa kwarta nga gigasto sa gobyerno sa dihang iyang nakita nga ang 18 ka mga suba nga gitabok walay bisan usa ka spill way niini ang napahimuslan hangtud karon tungod kay kini ang nangaguba. Kagahapon direktang gimanduan sa gobernador si Engr. Ochotorena sa paghatag ug igong pagtagad alang na sa road maintenance nga ilalom sa probinsiya ug ingon man ang planong paghimo ug bag-ong karsada paingon ngadto sa mga silingan niining barangay.

Kuyog usab sa grupo kagahapon mao sila si Roxas SB member Joel Villaester ug Joel Calubag sa barangay Capase. (Southpoint, Vol.1No.3)

 

33 Mil nahatagan ug tambal sa CDAU sa 2007

Mokabat sa 33 mil ka mga pasyente ang nahatagan og libreng tambal gikan na sa Community Development Assistance Unit (CDAU) sulod sa tibuok tuig sa 2007. Mao kini ang nasayran gikan na nila ni  Roney P. Pacilan, CDAU Unit Head nga nahatagan nila ang mga tawong miduol sa ilang buhatan base sa kinasing-kasing nga pagtabang niini ilabi na ang mga membro sa Lando-Bibo nga maoy partikular nga tabangan panahon sa kalisod niini. Gipahayag ni Pacilan nga sulod sa nakalabay’ng katuigan dako ang ilang pagdayeg ug pasalamat ngadto na sa amahan ning probinsya nga si Governor Rolando E. Yebes nga sa kanunay nagsuporta sa programa niini nga tinguha ang pagtabang sa mga katawhan ning lalawigan nga anaa sa kapobrehon.

Nasayran gikan sa ilang accomplishment report nga sigun sa nahatala niini 3,413 sa 1st District, 25,842 sa 2nd District, 3,007 ang 3rd District diin, mokabat ang tanan sa 32,262 ang partikular nga mga pasyente ang nahatagan og tambal gikan na sa nagkalain-laing dapit palibot ning lalawigan sa Zamboanga del Norte kaniadtong tuig 2007.

Samtang, mokabat sa 6 mil kapin ang nangayo og certification sa Lando-Bibo kon Provincial Healthcare Assistance Program (PHCAP) ngadto na sa buhatan sa CDAU sa tibuok tuig 2007. (Southpoint, Vol.1No.3)

 

Prov’l Meet sa Sirawai karong Peb. 3

DOBLE ang pagpaningkamot karon sa kagamhanang local sa lungsod sa Sirawai ning atong lalawigan sa Zamboanga del Norte alang na sa pagpahigayon sa Provincial Meet nga pagabuksan karong Pebrero 3, 2008, adlaw nga Dominggo. Sa gihimong interview, gipahayag ni Mayor Romeo Cariño nga paspas karon ang ilang pagpangandam aron mahan-ay pag-ayo ang pagpahigayon sa maong kalihukan. Iyang gipasalig nga maapas ang pagtrabaho o pagpalambo sa Sirawai Sports Complex sa adlaw sa pagbukas sa maong kalihukan bisan man sa pagpunay karon ug ulan. Sa kahimtang sa karsada walay angayang kabalak-an tungod kay ila kining gi-ayo. Girekomindar sa lungsod ang karsada nga gikan sa Texas sakop sa dakbayan sa Zamboanga paingon sa Sirawai nga maoy again sa mga delegado.

Personal nga gi inspection ni Gov. Yebes uban ni Mayor Romeo Cariño sa Sirawai ang pagpalambo sa Sirawai Sports Complex.

Ang kagamhanang local sa Sirawai ang mipagawas kini ug 4.5 milyon pesos alang sa ilang pag-host sa provincial meet karong tuiga. Matod pa ni Mayor Cariño nga nakaandam na ang tanan alang sa dul-an usa ka libo ka mga miyembro sa delegasyon. Giklaro sa mayor nga dili usab angayang kabalak-an ang kabahin sa kahusay ug kalinaw sa lungsod bisan man sa nahitabong pagpusil patay sa usa ka miyembro sa militar. Ang maong hitabo wala kini kalambigitan sa hulga sa terorismo. Gidugang ni Mayor Cariño nga makapasalig siya sa kalinaw sa lungsod atul sa provincial meet tungod kay iya kining gisalig ngadto sa 44th IB nga ana mismo sa lungsod sa Sirawai.

Sa kabahin usab ni Dr. Adzhar Habib Sarahadil, Schools Division Superintendent sa DepEd Zamboanga del Norte Division nga andam na ang tanang mga delegasyon alang sa maong kalihukan. Ang kagamhanang provincial sa Zanorte ang mipagamit karon sa mga ekipo sa lungsod sa Sirawai aron mapadali ang pagtrabaho niini sa mga karsada ug sa Sirawai Sports Complex. (Southpoint, Vol.1No.4)

 

Victoria Country Homes natugaw sa sobrang basura

GUMIKAN sa kalapok karon sa karsada paingon sa dump site sa lungsod sa Polanco nga anaa nahimutang sa barangay San Antonio tungod sa kanunay nga pag-ulan maoy hinungdan nga wala makolikta ang mga basura sulod sa Victoria Country Homes.

Kini maoy pagpasabot ni Polanco Mayor Anacleto Olvis nga nahinabi kagahapon sa mga miyembro sa ZNUC. Matod pa ni Mayor Olvis nga sa pagkakaron dili gayud makuha sa lungsod ang maong mga basura tungod kay dili karon masulod sa ilang garbage truck ang dump site tungod sa kalapok sa karsada. Iyang gipasalig nga dili usab angayang mabalaka ang mga residente sa Victoria Country Homes tungod kay kung masulod na sa ilang garbage truck ang ilang labayanan ug basura nga anaa sa San Antonio, Polanco kuhaon na ang maong mga basura.

Gipanghimakak ni Mayor Olvis ang reklamo sa mga lomolopyo sa Victoria Country Homes nga gikan pa niadtong tuig 2006 wala na kuhaa ang ilang mga basura. Alang kaniya nga kung adunay mga basura nga wala makuha sulod sa maong subdivision posibli nga wala magbayad ug silbing garbage fee ang tag balay. Nasayran nga sa matag semana kaduha magkuha ug basura ang garbage truck sa polanco gikan sa maong subdivision. Adunay naumol nga kasabutan tali sa kagamhanang lokal sa Polanco ug sa mga nagpuyo sa Victoria Country Homes kabahin sa pagkolekta sa ilang basura nga aduna silay pagabayran matag bulan.

Sa gihimong dugang follow-up, gipasabot usab ni Cesar Marabolas, presidente sa Victoria Country Home Owners Association nga wala sila magkulang silang mga opisyales sa maong kapunungan diha na sa problema sa collection sa basura. Bisan sa kaapeke sa ilang panudlanan alang sa maintenance gihatagan gihapon nila ug igong pagtagad ang problema sa basura. Iyang gi-angkon nga aduna silay kalangan sa pagbayad sa ilang obligasyon ngadto sa LGU-Polanco alang sa pagkolekta ug basura tungod kay ang ilang gisaligan niini mao ang pundo gikan sa Home Owners Association Dues nga ila usab kuhaon ngadto sa GSIS. Nakita nga daghan sa mga miyembro sa Home Owners Association ang wala misanong sa mao nilang obligasyon. Apan bisan pa man nga adunay kalangan sa pagbayad niini ngadto sa kagamhanang lokal sa Polanco kolektahon gihapon ang mga basura subay sa naumol nilang kasabutan.

Gihatagan ug gibug-aton ni Marabolas nga ang garbage truck sa Polanco maoy nag-unang hinungdan sa masinating kalangan sa pagkuha ug basura sulod sa Victoria Country Homes tungod kay adunay panahon nga gamiton usab kini sa lungsod sa laing katuyuan. (Southpoint, Vol.1No.4)

 

Dapitan

85 anyos nga biyuda nakaplagang patay

Nakaplagan nga wala na’y kinabuhi ang usa ka 85 anyos nga biyuda didto sa ilang panimalay sa may Barangay San Pedro dakbayan sa Dapitan, karong bag-uhay pa lang.

Ang maong biktima giila kini sa pangalang Bernardina Molina nga nagpuyo sa naasoy’ng dapit. Sa initial nga imbestigasyon nga gihimo sa mga elemento sa Dapitan PNP, nasayran nga ang maong biktima uban sa iyang anak nga giila usab sa pangalang Vilma Molina, hingkod ang panuigon, usa ka dalaga, kinsa usab nga nalisuan kinig pangisip matud pa ang nangayo kinig pakitabang sa ilang mga silingan.  Ug sa dihang ilang giduol ang panimalay sa biktima, nakita na lamang nga ang biktimang biyuda nagkabulit na kinig dugo ilabina sa parti sa nawong niini.

Atul sa crime scene, narekober sa kapolisan ang usa ka daku nga bato’ ug kahoy niini nga gituhoan nga maoy gigamit sa pagbuno’ ug pagpuspos niini sa suspek ngadto sa biktima nga maoy hinungdan sa iyang hinanaling kamatayon. Ang iyang anak sa biktima anaa ra usab kini sa luwas nga kahimtang ug gituhoan usab nga gipanamastamasan kini sa suspek ang pagkababaye niini.  Hinuon, gipailawom na kini sa usa ka medical examination ang biktimang si Vilma.

Sa pagkakaron, ang mga elemento sa kapolisan sa dakbayan sa Dapitan padayon pa kining mihimo sa dugang pang imbestigasyon ingon man usab sa pagtino sa mga motibo sa naasoy’ng insidenti diin usab ang suspek wala pa mailhi. (Pedmarc, Southpoint, Vol.1No.4)

 

Katipunan

Duha ka rugby boys nasikop

Ang mga elemento sa kapolisan sa lungsod sa Katipunan ning lalawigan malampuson kining misikop sa duha ka ulitawo kinsa nga nagsimhut-simhot og rugby didto sa kabaybayunan sa Barangay Uno sakop sa naasoy’ng lungsod.

Giila ang duruha sa pangalang sila si Bienvenido Arseya Retes, 19 anyos, ulitawo nga nagpuyo sa nasangpit nga dapit ug si Vengie Abubutal Retes, 19 anyos usab ug ulitawo nga nagpuyo sa Purok Dos, Barangay Sta. Isabel dakbayan sa Dipolog.

Matud pa sa report nga ang duruha nasakpan kini sa akto nga nagsimhut-simhot kinig rugby didto na sa kabaybayunan sa Barangay Uno sa lungsod sa Katipunan ug nakuha sa ilang posisyon ang usa ka plastic transparent cellophane nga adunay sulod nga solvent materials kon rugby. Kansang ang maong butang anaa na kini gidiposito sa buhatan sa kapolisan aron himuong ebedensiya sa pagahimuong hearing sa korte.

Ang duruha temporayo kining giditinir sa Katipunan Municipal Police Station alang na sa tukmang disposasyon ug gihikay usab ang tukmang kaso nga ipasaka sa korte batok kanila. (Pedmarc, Southpoint, Vol.1No.4)

 

5 year moratorium sa Layawan River, dili paigo –MGB

Mitunong gayud sa husto nga panahon ang gihimong pagtagad ni Gov. Rolando Yebes sa gipakanaog niining moratorium sa Layawan River batok na sa mga nag-operate sa quarrying  sa sand and gravel sa Layawan River.

Kahinumduman nga sa hinapos nga bahin sa miaging tuig, gipakanaog sa gobernador ang moratorium nga nagdili sa tanang mga operators sa pagpangoykoy sa balas ug graba sa naasoyng suba aron sa paghibalik sa kahimtang niini. Gihimo usab nga basehan sa gobernador ang sulat reklamo o petisyon sa mga mag-uuma kinsa nahiagum  sa mga kadaot dulot sa walay hunong nga operation sa sand and gravel sa Layawan River sulod sa hataas nga panahon.

Karong bag-o, ang buhatan sa Mines and Geo-science Bureau kon MGB sa Zamboanga City, mipagawas sa resulta sa ilang assessment sa Layawan River, diin ilang gipaklaro ang ilang nasuta nga angayan na gayud ang maong suba kahatagan sa hustong panahon nga   gikinahanglan aron makapahulay gikan sa tawhanong paghaw-as sa mga kapaninguhaang minerals  niini.  Klaro usab nga gipadayag sa MGB nga dili paigo ang lima ka tuig nga moratorium aron sa paglahutay sa ekonomikanhong kinabuhi ug paghiuli sa kahimtang sa naasoyng suba. Kini nagpasabot, nga angayan hatagan ug hataas nga panahon ang pagrehabilitate sa Layawan River ug hataas usab nga panahon sa pagdili niini, gikan sa mga operasyon sa pagkoykoy sa balas ug graba aron makalahutay ang pagparoteher sa kianiyahan ug kinabuhi sa maong suba. (Southpoint, Vol.1No.4)

  

PRC mopahigayon serbisyo sa Sindangan

Ang Professional Regulation Commission kon PRC sa dakbayan sa Zamboanga mopahigayon kini sa pagproseso sa mga Professional Teachers kinsa buot mokuha sa ipahigayong Licensure Examination for Teachers kon LET ug Renewal sa Professional Identification Cards didto sa lungsod sa Sindangan ning lalawigan sa Zamboanga del Norte karong umalabot Enero 29 ning tuiga.

Sa nasayran gikan kang Officer In-charge Regional Director Nestor S. Zeta diin ang maong pagproseso usa kini sa ilang tinuig nga kalihukan nga mao ang “Ronda de Servicio “ kon outreach program sa ilang buhatan.  Nagatumong usab ang naasoy’ng kalihukan aron ang mga Professional Teachers kinsa buot mokuha sa nasangpit nga pasulit ug ingon man kadto usab nga mga professionals kinsa buot morenew sa ilang Professional Identification Cards ang dili na kini mahago ug makagasto pa’g daku sa pag-adto sa PRC-Zamboanga.

Usa lamang ka adlaw ang ilang paghimo sa pagproseso sa LET didto sa lungsod sa Sindangan, Zamboanga del Norte tungod kay nianang pagka-Enero 30 ug 31 ning tuiga mopahigayon usab kini sila didto sa dakbayan sa Ozamis sa susamang katuyuan.  Ilang gipaklaro ngadto sa mga LET Examinees nga ang Testing Center niini didto kini himuon sa dakbayan sa Zamboanga nga gikatakda ang esksaminasyon karong umalabot Abril 6 ning tuiga.

Ug alang sa mga interesado niini makisayod lang sa mga personahe sa Local Government Unit o dili ba kaha sa Departamento sa Edukasyon didto na sa mga nasangpit nga dapit alang na sa dugang impormasyon. (Pedoy Ogoc, Southpoint, Vol.1No.4)

 

PIF sa mga bokal itumong livelihood

Gimandu karon ni Gov. Lando Yebes nga kinahanglang para sa panginabuhi-an sa mga katawhan ang mamahimong programa o proyekto sa PIF kon Provincial Identification Fund o PIF mga bokal.

Matud pa sa gobernador nga para gayud sa tiyan sa tawo ang pundo nga gahinan sa PIF sa mga bokal sa tulo ka mga distrito ning lalawigan subay usab sa iyang prayoridad nga programa karon nga makaayuda sa panginabuhi-an sa mga katawhan sa Zanorte.

Gipaklaro sa amahan sa probinsiya nga dili niya aprubahan ang PIF sa mga bokal kung ang dapatan niini dili para sa panginabuhi-an sa katawhan. Sumala pa niya nga mamahimong ipamalit ug mga kahimanan sa panagat o sa umahan ang pundong gigahin sa mga Bokal gikan sa ilang PIF. Gusto ni Gov. Yebes nga mag-agi usab sa tukmang pag-review sa mga hingtungdang buhatan sa kapitolyo ang tanang proyekto nga dapatan sa PIF sa mga magbabalaod sa Zanorte.

Kahinumduman nga niining ikaduhang termino ni Gov. Lando Yebes ang livelihood projects na ang iyang tutukan aron mawagtang na ang probinsiya sa Zamboanga Del Norte sa talaan nga numero unong pinakapordoy nga probinsiya sa tibook Pilipinas sigun sa survey ni-adtong 2003 sa dihang dili pa si Gov. Yebes ang nagdumala sa lalawigan. Una nang gipahayag sa gobernador nga niining iyang ikaduhang termino sa pagpangalagad ang programang panginabuhi-an ang iyang hatagan ug dakung pagtagad ug kini iyang tahasan ang mga hingtungdang buhatan sa kapitolyo, usa na niini ang buhatan sa Agrikultura diin karon ilawom sa iyang superbisyon. (Southpoint, Vol.1No.4)

 

PROGRAMA SA SIOCON TUKMA SA PROBINSIYA, GIDAYEG

ANG panglantaw alang sa kalambuan maoy hinay-hinay nga naangkon ug nahimo karon sa lungsod sa Siocon nga kaniadto nahikalimtan ug nawala sa mapa sa probinsiya sa Zamboanga del Norte.

Mao kini ang gihatagan ug gibug-aton ni Vice Mayor Cesar Soriano nga maoy acting Mayor karon sa lungsod sa Siocon. Sa gipahigayon nga 10th annual barangay assembly nga gitambungan sa tanang mga barangay officials sa Siocon niadtong mi-aging gabii didto sa maong lungsod, gipahayag ni Soriano nga kaniadto ang ilang lungsod ang nawala na sa mapa sa atong lalawigan. Apan kini ang hinay-hinay karon nga naila ug naangkon ang mga kalambuan tungod kay nahatagan kini sa igong pagtagad.

Alang kang Soriano nga gawas sa mga pagsakripisyo, gikinahanglan usab ang matinud-anon nga lederato ug maisogon diha na sa pagpatuman alang sa kaayohan sa lungsod. Gikinahanglan nga ang mga lomolopyo sa Siocon ang maningkamot aron nga mamahimong progresibo ang lugar. Aron maangkon ang mga gipangandoy alang sa lungsod gi-presentar ni Soriano ang iyang 10 point agenda para sa 26 ka barangay. Ilalom niini, nag-una ang pagpalambo alang sa pag-atiman sa panglawas sa katawhan nga maoy nag-unang problema sa lungsod. Kini maoy nakapaaghat kanila nga mga opisyales sa pagpanguna ni Mayor Perliza Soriano pagpabarog sa ilang kaugalingong tambalanan. Matod pa ni Soriano nga sa matag adlaw maoy mahinagbo sa iyang buhatan ang pagpangayo ug tabang sa mga tawo nga naghangyo alang na sa sakyanan nga maoy gamiton sa pasyente paghatud niini ngadto sa laing tambalanan paingon dinhi sa Dipolog o ngadto sa dakbayan sa Zamboanga. Iyang gipasalamatan sila si Governor Rolando Yebes ug Congressman Cesar Jalosjos uban sa mga Board Members sa tersiro distrito sa gihatag nilang tabang alang sa katukoran sa maong tambalanan.

Ang kabahin sa problema sa kahilit sa lungsod sa Siocon walay hunong usab karon ang mga kadagkuan sa probinsiya ug sa lungsod nga mapangitaan kini ug kasulbaran aron sayon ang pag-agi niini paingon sa maong lungsod pinaagi sa pagpalamo o pag-konkreto sa mga karsada. Sa karon ang DPWH ang nagsugod na sa pagsemento sa karsada gikan sa Santa. Maria nga apil sa coastal road project ni Presidente Gloria Macapagal Arroyo. Sa naangkon karon nga kalambuan sa Siocon parehong mipalanaog sa ilang pasidungog sila si Governor Yebes ug Congressman Jalosjos alang sa mga kadagkuan sa lungsod. Gipahayag ni Governor Yebes nga ang 10 point agenda sa kagamhanang local sa Siocon walay kalainan sa probinsiya nga diin gihatagan niini ug igong pagtagad ang kabahin sa pag-atiman sa panglawas sa katawhan maoy hinungdan nga gipabarog sa probinsiya ang Zanorte Medical Center. Sa kabahin sa provincial government, gibahin-bahin karon ni Governor Yebes ang agriculture, gitukod ang deputy provincial agriculturist alang sa matag distrito ning atong lalawigan aron nga sentro nga ilang matotokan ang pag-atiman sa agrikultura sa atong probinsiya.

Gibutyag sa gobernador nga ang barko ni presidente Arroyo nga gitawag ug “ANG PANGULO” nga gihimo karong mobile hospital nga human sa Dapitan ug Dipolog mo-bisita na usab kini sa Siocon karong bulan sa Marso aron sa pagpanambal ug paghatag ug libreng tambal. Alang usab kang Congressman Jalosjos nga ang gipakitang panaghi-usa sa taga Siocon uban sa tibook katawhan sa tersiro distrito maoy hinungdan nga naangkon ang dakong kalambuan niini karon pinaagi sa tabang ni Presidente Arroyo nga diin sa karon nagpadayon ang coastal road project paingon ngadto sa Sibuco. Ang gihimong concreting sa pipila ka portion sa karsada sa Siocon ang apil kini sa nasangpit nga proyekto. (Southpoint, Vol.1No.4)

 

Bisita, tigbantay sa mga pasyente sa probinsyal ospital limitado

Gibutyag karon ni Dra. Chita Cunanan ang OIC Chief of Hospital sa Zamboanga del Norte Provincial Hospital ning dakbayan sa Dipolog nga gilimitahan na nila karon ang gidaghanon sa mobisita ug tigbantay sa mga pasyente nga malandig sa maong tambalanan.

Atol sa Kapihan sa 1948 cafeteria gipahayag ni Dra. Cunanan nga gumikan sa kadaghan sa mga pasyente nga ma-admit sa tambalanang probinsiyal dili pod malikayan nga modaghan ang tigbantay ug mga mobisita niini hinungdan nga makabalda sa operasyon sa tambalanan. “Dugay na namo gipatuman ang paglimit sa mga bisita sa pasyente apan kay daghang exit ang Provincial Hospital galisud usab kami pag-monitor kung kinsay manulod  sa hospital” pamahayag pa ni Dra. Cunanan.

Matud pa niya nga sa pagkakaron ilang gilimitahan gikan sa usa ngadto sa duha lamang ang tigbantay hinoon dipinde sa sitwasyon sa usa ka pasyente. Samtang gi-angkon ni Dra. Cunanan nga over capacity kanunay ang pasyente sa hospital ug sobra sa katunga niini gikan sa dakbayan sa Dipolog maoy hinungdan nga bisan sa lobby o agi-anan diha sulod sa hospital adunay mga katre sa pasyente kay dili na maarang sa mga kwarto sa hospital. Sa maong kahimtang angayan na gayud nga mabalhin na sa bag-ong hospital ang kasamtangang tambalanan sa probinsiya aron dili na maghoot ang mga pasyente sama sa naobserbahan karon diha sa karaang hospital.

Kahinumduman nga mismo si Pangulong Gloria Macapagal Arroyo ang mibisita sa dihang giturn-over na ang Zanorte Medical Center ni-adtong Septembre 17 sa mi-aging tuig 2007 ug karong bag-o ang DOH Regional Office ang mihatag na ug lesinsiya para maka-operate ang bag-ong hospital apan gumikan kay wala pa mohatag ug occupancy permit ang Dipolog  kini maoy rason nganong hangtud karon wala pa mabalhin sa bag-ong hospital ang karaang tambalanan sa probisniya. Mismo ang DOH maoy miila nga anaa sa 2nd level hospital ang Zanorte Medical Center ug angayan na kini mo-operate aron makaserbisyo na kini sa mga katawhan sa lalawigan. Angayang kahinumduman nga gihimong rason sa Dipolog ang Sewerage Treatment Plant kon STP sa bag-ong Hospital kay matud pa nila wala pa sila mahuman sa ilang evaluation niini, apan ang pangutana kung hangtud kanus-a sila mahuman sa pag-evaluate sa STP sa Zanorte Medical Center.

Ning maong sitwasyon natataw nga gihikawan sa dakbayan sa Dipolog pinaagi ni Mayor Evelyn Uy ang mga katawhan sa dakbayan ug lalawigan nga makabenepisyo sa serbisyo sa bag-ong tambalanan sa Zanorte. (Southpoint, Vol.1No.4)

 

Southpoint Editorial

KOLUMOS

Bag-ong pamantalaan nga naka base sa Sindangan? Bag-o ni bay! Welcome to The SOUTHPOINT! Bag-o sad ko ninyong amigo, pwede pud mahimo ninyong kontra, and atong papel dinhi, sigi rag pamantay sa mga buluyogan nga mga opisyales, lakip sa mga media man kansang mga kinaiya bulostog, dinhi nato gisahon ning bag-o natong lindog ang pangalan KOLUMOS! Ang mahitabo ani, mga binat, mga gusbat ning atong mga panagway, mga kusmot ug way suwerte malukot atong mga dagwat hehehe!

Aw ug inyong tuyoan wa gyud tay mahimo, gubot pa gyud tas lukot ani. Karon kay sinugdanan pa man, mangumusta una ta’s taga Sindangan, Leon Postigo, sa atong mayor diha nga si Mayor Rolando Tablezo, Mayor Siobing Lim sa Salug, Mayor Siasico sa Siayan, Mayor Russel Dalman sa Jose Dalman, Mayor Jaime Lim sa Liloy, Mayor Belen Uy sa Dipolog, Mayor Te sa Godod, yuna pa, morag halos naman apilyedog insik ning atong mga mayors, hehehe!

Mayor Caballero sa Manukan ug akong amigong mayor Cres Eguia diha sa Katipunan, Happy Three Kings kaninyo! Ako lang mong gipahibawo nga nia ta aning bag-ong lindog, basin gud usa kaninyo atong mahimong kasawo aning pait nga pahina ning bag-o tang mantalaan ug panaglitan dili ra pod mas mayo diba?

Bitaw, di lang kay mayor lang atong kasawo dinhi asta mga ligoy nga opisyal ug mga empleado, magbantay lang gud ta no, aron di ta ma KOLUMOS!

Diha sa Sindangan District Hospital bitaw, mga pasyente diha sig yawyaw kay unsaon gud kadtong di miembro sa LANDO- BIBO nga kaniadto kusog manunglo sa programa, kung di matagaan ug serbisyo kung ila nang kinahanglanon moungot man dayon ang bag-ang ug yinawyaw, tagam! Ang nakaporke lang diay diha kay daghang taga ospital nga moarangkada ug patoo mao nga ang mga tinuod diay nga LANDO-BIBO masuya na aning mga tawong mangayo lag tabang kung ila nang kinahanglan, ato ra bang nahiabaw-an nga kung di ka miembro ani, di na gyud ka matabangan, busa magtinuod na gyud tag pa-miembro ani!

Sa Dipolog Ospital pud nalipay ug dako ang taga provincial kay dako na kuno silag abot kay gihunong man ang LANDO-BIBO daghan pud ka-ayo ang nasagmuyo kay la gyud tawoy nahot ning atong mga katawhan didtos Dipolog, ilang panawagan, IBALIK NA ANG LANDO-BIBO!

Yuna pa didto sa Leon Postigo, dakong kahigwaos ang gibati sa atong higalang mayor, tungod kay usa sa iyang sakyanan nakadisgrasya ug tulo ka tawo, patay! Didto sa barangay Tabon, Jose Dalman, tsk! Tsk! Tabangi intawon mayor ang mga pamilya! Yuna pa atong nahibaw-an nga andam motabang ang atong mayor sa mga nadisgrasya. Maayo kana, paghatag na lag kagaan sa mga naguol nga banay!

Ang atong lindog inyong mabasa matag gawas ning mantalaan, busa ayaw ninyog pakyasa ang pagpalit niini. . . Hangtud sa sunod guwa. (Southpoint, Vol.1No.1)

 

UPAT KA MGA PROYEKTO IPADUMAN SA SEGUNDO DISTRITO SA DILI MADUGAY

Upat ka mga proyekto pang-inprastaktura ang sa dili madugay ipaduman na dinhi sa Segundo Distrito sa Zamboanga del Norte. Ang nasangpit nga mga proyekto nasayran nga pagapunduhan sa Second Tranche PDAP ni Cong. Dodoy Labadlabad. Kini dunay kinatibuk-ang pundo nga mokabat sa 10 milyones ka pesos. Mao kini ang nasayran gikan sa buhatan sa batan-ong magbabalaod kinsa na-ila usab nga kauban sa kauswagan.

Ang mga proyekto nga dapatan sa nasangpit nga kantidad mao ang mosunod, pagdugang ug ikaduhang andana ug pag-ayo sa kasamtangan karon nga edipisyo sa Technical Education and Skills Development Authority sa lungsod sa Sindangan nga dunay pahat singko milyones ka pesos; pagtukod sa duha ka andana nga bag-ong Multi-Purpose Building sa lungsod sa Sindangan, laing singko milyones ka pesos; pagpatindog sa bag-ong Multi-Purpose Building sa Poblacion Jose Dalman nga gigahinan ug tunga sa milyon ka pesos. Apil na niini ang tres milyones ka pesos nga gihatag ni Cong Dodoy Labadlabad isip financial assistance sa kagamhanang local sa dakbayan sa Dipolog. Ang nasangpit nga kantidad tipik sa iyang gisaad nga otso milyones ka pesos alang sa pagtukod ni City Mayor Evelyn Tang Uy sa usa ka Livelihood and Skills Training Center nga adto ipahimutang sa Galas Satellite Market.

Samtang padayon usab karon ang pagtrabaho sa uban pang mga proyektong pang inprastaktura sud sa Segundo distrito nga nasugdan sa pagtrabaho sud sa pagsugod sa termino ni Cong. Dodoy Labadlabad. Apil na niini ang upat ka mga school building sa mga lungsod sa Siayan, Sindangan ug Jose Dalman nga hapit na mangahuman nga iya sa Departamento sa Edukasyon. Apil usab niini ang pagrehabilita sa school building sa Disud, Sindangan ug Seres Nat’l High School sa lungsod sa Katipunan. Ang maong mga proyekto sa DepEd gigahinan sa kinatibuk-ang kantidad nga 2.9 milyones ka pesos. (Ting Carreon, Press Freedom, Vol. XX No. 15)

 

Mines ug Environmental Bureaus mipasalig dali ra aNg application sa Dipolog/NIA

Hayan mogawas na karong adlawa ang Environmental Compliance Certificate ug Area Clearance para sa dredging project sa duha ka irrigation dams sa National Irrigation Administration subay sa Layawan River diin ang siyudad sa Dipolog maoy motrabaho sa proyekto.

Kini ang nakab-ot kagahapong adlawa sa technical conference nga gipatawag ni Mines Geosciences Bureau Regional Director Jessica Lucero tali na sa mga opisyales sa siyudad sa Dipolog ug kagamhanang probinsiyal sa Zamboanga del Norte. Sa sayu pa ang buhatan ni Provincial Attorney Jes Gal Sarmiento, Jr. miapilar ngadto nila ni MGB Director Lucero ug Environmental Management Bureau Director Alan De Gala nga unta mapasutoy niini ang pagproseso sa application sa National Irrigation Administration para sa ECC ug Area Clearance nga gikinahanglan aron mapagawas ang gratuitous permit sa nahisgutang dredging project sa duha ka irrigation dams.

Ang naglihok karon sa pagkuha sa ECC ug Area Clearance para sa dredging project mao mismo ang siyudad sa Dipolog nga maoy mopahigayon sa maong proyekto ug mogamit sa materyales nga makuha gikan sa maong dredging. Ang pag-apilar subling gipalanog ni Atty. Sarmiento sa gipahigayong technical conference. Samtang sa iyang kabahin si Vice Mayor Senen Angeles nagpasalamat sa aksiyon nga gihimo sa probinsiya nga mapadali ang pagproseso sa mga gikinahanglang papeles.

Gipahibawo usab ni Vice Mayor Angeles nga ang Dipolog interesado motabang sa pagrehabilitate sa Layawan River ilabi na sa bahin diin nagkuha sila ug materyales. Samtang ang director sa MGB mitanyag nga ang iyang buhatan motabang sa Dipolog sa pagpangita ug laing tinubdan sa sand and gravel nga mamahimo niining makuhaan para magamit sa iyang mga proyekto. Apan giklaro ni Director Lucero nga sa dili pa mahatag sa gobernador ang gratuitous permit kinahanglang kompletohon una ang ubang mga requirements sama sa ECC ug Area Clearance.

Iyang gikonpirmar nga nadawat na nila ang application para sa Area Clearance ug iyaha nang gimandu nga paspasan ang pagproseso niini. Samtang ang tinugyanan sa Environmental Management Bureau mipasalig usab nga hayan karong adlawa mahatag na nila ang ECC kon mahingpit na ang pagkoriher sa pipila ka mga usbonon sulod sa application. Sumala pa aduna lamay gamay nga usbonon sa application para sa ECC kon makorihian kini ihatag na nila ang nasangpit nga dokumento.

Samtang si Vice Mayor Angeles nagkanayon nga ang unang proyekto nga maoy ilang dapatan sa materyales nga ilang makuha sa dredging project mao ang Minaog-Barra by-pass road ug mga bag-ong giablihan nga mga dalan uban sa mga dalan sa barangay. Si Atty. Sarmiento sa iyang kabahin nagkanayon sa higayon mogawas na ang duha ka dokumento si Director Lucero mipasalig nga mopata-wag gilayon kini ug tigum sa PMRB para makapanday sa rekomendasyon nga maoy basihan sa gobernador sa pag-isyu sa gratuitous permit. (Press Freedom, Vol. XX No. 15)

 

Damuag gipailawom sa preventive suspension

Human matay-og sa dakong eskandalo ang Zamboanga del Norte Environmental Management Office kabahin sa pasangil nga pagpangilkil ug salapi, gimando ni Governor Rolando Yebes nga i-suspenso si Mr. Remelo Damuag, operations chief sa ZANEMO nga maoy gitumbok sa tag-iya sa Mediatrix Housing Development nga nangayo kaniya ug salapi para mapalugwa ang iyang gi-aplayan nga quarry permit sa probinsya.

Mao kini ang kamandoan nga giluwatan sa gobernador nga himoon ang makuting imbestigasyon  ilabi na nga nadalahig ang ilang pangalan sa maong isyu atubangan sa expose nga gibuy-an sa usa ka negosyante nga si Mr. Ernesto Tan, ang tag-iya sa Mediatrix. Matud ni Governor Yebes, mintras himoon ang imbestigasyon, isuspenso si Mr. Damuag sa pagka operations chief sa ZANEMO.

Sa iyang kabahin si Mr. Remelo Damuag andam itahan ang iyang kaugalingon alang sa pagahimoon nga imbestigasyon kalabot sa gikatahong pagpangilkil ug salapi sa usa ka negosyante nga tag-iya sa Mediatrix Homes bugti sa quarry permit nga gi-aplayan sa Capitolyo probinsyal. Sa interview ni Japhet Fernandez sa tulomanon Budyong kagahapon, gipahayag ni Mr. Damuag nga dili siya mahadlok sa pagatukoron nga task force aron mo-imbestigar sa expose ni Mr. Ernesto Tan, usa ka Homes Developer nga nagbobo ug pohunan sa nagkadaiyang subdivision housing projects dinhi sa dakbayan sa Dipolog. Sa miaging adlaw, si Governor Lando Yebes mimando kang Provincial Administrator Rafael Cabanlit nga ipailawom sa preventive suspension si Damuag ug mugnaon ang task force aron mo-imbestigar sa matud pa, pagpangilkil niini ngadto kang Mr. Tan.

Matud ni Damuag, wala siyay mahimo sa desisyon sa gobernador kay prerogative kini sa hepe ehikutibo nga mohimog mga lakang kon dunay mga ingon niini nga report. Apan matud niya, dili gayud siya mahadlok kon duna may imbestigasyon kay sayud siya nga wala kini niya buhata ug labaw sa tanan, wala siya makadawat ug salapi nga suborno gikan kang Mr. Ernesto Tan. Giangkon sa kanhi operations chief sa Zambo-anga del Norte Environ-mental Management Office kon ZANEMO nga naulawan ang iyang pamilya sa maong hitabo, apan kaya ra niya kining masulbad diha sa paglimpyo sa iyang pangalan gumikan kay matud ni Damuag, anaa kaniya pabor ang kamatuoran.

Iyang gibutyag nga mas malipay siya sa pagahimoon nga imbestigasyon aron molutaw ang kamatuoran kon si kinsa ang nagtug-an sa tinuod, kay alang kaniya, ang gibuhat sa tag-iya sa Mediatrix bunga lamang sa iyang personal nga kasuko gumikan kay gisigihag badlong ug dakop ang iyang mga sakyanan nga naghakot sa mga balas ug yuta sa gipatag nga bungtod sa Dicayas nga walay quarry permit gi-isyu ang Capitolyo probinsyal gumikan kay nagkulang sa gikinahanglang papeles sama sa Environmental Compliance Certificate kon ECC.

Matud niya dili si Mr. Ernesto Tan maoy nagfollow-up sa quarry permit nga iyang gi-aplayan sa probinsya kon dili, si Dr. Vicente Dalman, oyuan ni Governor Lando Yebes. Alang kaniya nganong mangayo paman siya ug kuwarta ni Mr. Tan nga ang quarry permit nga iyang gi-aplayan sa probinsya, ang nagfollow-up niini uyoan man sa gobernador. Tungod kay nagkulang sa mga gikinahanglang requirements ang mga papeles nga gisubmiter ni Mr. Tan para mapalugwa ang quarry permit, kini nalangan gayud.

Wala gililong ni Damuag nga sa matag hakot sa yuta ni Mr. Tan sa ilang gibungkag nga bungtod didto sa Dicayas ila gayud gidakop kay wala man kini permit. Matud niya, sa una pa kini niyang namatikdan niadto pang dos mil kuatro nga maoy pagdaug sa unang termino ni Governor Yebes nga ang mga sakyanan ni Mr. Tan nagkulang sa mga papeles. Si Damuag nagkanayon nga dili siya mahadlok sa pagahimoon nga imbesti-gahon gumikan kay anaa kaniya pabor ang kamatuoran. (The New Nandau, Vol. XVII No.29)

 

Wala pa unta mo-file ug complaint si Mayor Belen Uy sa MGB-IX aron magpahigayon ug survey sa Layawan River, ang unom ka bulan nga moratorium ni Gov. Yebes humana unta

Naunay sa iyang tari ang kagamhanang lokal sa dakbayan sa Dipolog sa dihang mipadangat kinig reklamo ngadto sa Mines Geosciences Buruea, MGB Regional Office kalabot sa pag-imposar ug moratorium ni Governor Lando Yebes diha sa pagdili ug kuha sa balas ug graba sa Layawan River, gi-rekomendar naman hinoon sa maong buhatan nga ang moratorium sa probinsya nga unom ka bulan ‘timing’ kaayo, apan dili pa gani paigo ang lima ka tuig makabalik sa iyang naandan ang nagusbat nga suba diha sa Dapdap, lungsod sa Polanco.

Mao kini ang assessment report ug findings uban sa ilang rekomendasyon nga gipermahan nila ni Romeo E. Sta. Cruz, Engineer III ug Maria Virma Martina D. Baguio, SSRS sa MGB, Regional Office human sa ilang gihimo nga actual survey sa Layawan river  sa dihang mipadangat ug reklamo si Mayor Evelyn Uy kabahin sa unom ka bulan nga moratorium gipatuman ni Governor Yebes nga dili pakuhaan sa balas ug graba ang Layawan river apan dunay pipila niini ka mga pribadong contractor ang naghakot sa maong suba.

Gumikan sa reklamo ni Mayor Uy, ang MGB-IX mipadala ug duha ka technical personnel aron subayon ang Layawan river. Sa gihimong pagsubay nasuta sa technical personnel sa MGB-IX nga nagusbat na gayud ang Layawan river gumikan sa walay puas nga pagkuha sa balas ug graba sulod na sa dugay’ng panahon. Alang kanila, tukma kaayo ang panahon nga ang gobernador mipatuman ug moratorium, apan sa ilang rekomendasyon, ang lima ka tuig dili pa gani paigo nga mahibalik sa iyang economic life recovery ang maong suba nga sulod na sa dugay’ng panahon giamong-amongan sa mga katawhan diha sa pagkoykoy ug paghakot sa balas ug graba nga maoy hinungdan nga nangagusbat ang kina-iyahan sa palibot ug naapektahan ang mga tanum nga kasikbit sa suba.

“The main evironmental concern is the post extraction activities in Layawan River that were conducted in a non-technical and environ-mentally irresponsible manner which left the pristine riverbank exposed to occasional erosion, thus, affecting the adjoining agri-cultural areas across the river system.” Matud sa ilang rekomen-dasyon, nagkinahanglan ug “human intervention” aron pag-rehabilitate sa nadaut nga suba alang sa sayo nga paghibalik sa iyang ‘economic life. “The moratorium implemented by the Provincial Government is timely measure as Layawan River deserves the necessary reprieve from human exploitation of its material resources. It would take reveral periods of flash floods to replenish the denuded resources and the five year moratorium IS NOT BARELY enough to sustain its economic life recovery.”

Ang maong assessment report ug findings sa MGB ilang gihisgutan atol sa ilang panagtagbo didto sa Zamboanga City nga gitambongan nila ni Vice Mayor Senen Angeles ug Atty. Alanixon Selda nga nagrepresentar sa dakbayan sa Dipolog ug Atty. Jes Gal Sarmiento nga nagre-presentar sa kagamhanang probinsyal. Gihagit ni Provincial Atty. Jes Gal Sarmiento nga motabang ang local govern-ment Unit sa barangay ug lungsod sa pagmonitor nga dili mahilabtan ang Layawan river tungod kay sa pagkakaron, wala pay permit nga gi-isyu ang gobernador para sa paghakot sa balas ug graba. Matud ni Sarmiento, mahimong dakpon sa mga opisyal sa barangay ug lungsod kinsa kadtong mokuha sa balas ug graba kay hangtud karon, in-place pa ang moraturium nga giluwatan ni Governor Yebes ug wala pay bisan usa ka small scale miners ang gi-isyuhan ug sand and grabel permit.

Mahitungod sa findings sa Mines Geo-Sciences Bureua nga balig lima ka tuig nga dili pahilabtan ang Layawan river, gipahayag ni Atty. Sarmiento nga wala gayud silay mahimo niini gawas sa pagpatuman sa gipagawas nga regulasyon sa MGB. Iyang gipaklaro nga ang kagamhanang probinsyal nagtinguha nga matabangan ang kagamhanang lokal sa dakbayan sa Dipolog sa paghatag ug sand and grabel permit sa panahon nga molibkas ang unom ka bulan nga moraturiom nga giluwatan ni Governor Yebes human makompleto ang mga dokumento, apan tungod sa bag-ong kalamboan nga findings sa MGB, hayan madugayan pa gayud ang pagtugot ni bisan kinsa nga makakuha sa balas ug graba sa maong suba. Gipasabot sa PEDO-Officer nga iyang gitabangan ang kagamhanang lokal sa Dipolog ug Dipolog Polanco Irrigators Association nga mahabwa ang nakasampong nga yuta sa Dam sa main canal sa irigasyon pinaagi sa iyang sulat nga gipadangat ngadto sa MGB, apan tungod sa fndings sa rehiyonal nga buhatan, hayan makahinagbo ug kalangan. Apan iyang gipasalig nga moapela sila ngadto sa MGB nga hatagan ug espisyal nga atensiyon ang hangyo sa NIA ug sa Irrigators Association nga ma-exempted sa moratorium aron makuha na ang balas ug yuta nga maoy nakabarado sa irrigation dam sa Dipolog Polanco Irrigators Association. (The New Nandau, Vol. XVII No.29)

 

OFW taga Minaog nga namatay sa Saudi wala pa gihapoy alibio ang imbestigasyon

Wala pa gihapoy alibio sa gihimo nga imbestigasyon sa Embassy ang kabahin sa kamatayon sa OFW nga taga Barangay Minaog ning dakbayan sa Dipolog nga namatay didto sa Riyadh, Saubi Arabia.

Si Ms. Lourdes Amores, hepe sa Department of Labor and Employment kon DOLE mipahayag nga nakadawat sila karong bag-o ug sulat gikan sa Department of Foreign Affairs sa kaulohang Manila nga nagpahibawo kanila nga wala pa gihapoy kalamboan sa gihimo nga imbestigasyon sa kaso sa kamatayon ni Liza Bayubay, usa ka Oversease Filipino Worker nga matud pa, gipatay sa iyang agalon didto sa Saudi.

Sa sulat nga gipadangat ni Undersecretary Esteban Conejos, Jr. sa DFA, gipahayag nga ang Philipine Embassy didto sa Riyadh, Saudi Arabia mitaho ngadto sa Philipine Oversease Labor Office-Eastern Region Operations nga ang Rugayga Police nga nag-autopsiya sa patay’ng lawas ni Bayubay wala pa makahatag ug katin-awan kabahin sa maong kaso. Matud pa sa POLO-ERO chief, ilang gipaningkamotan nga makuha ang kopya sa nasangpit nga report gikan sa Rugayga Police sa Saudi apan nagdumili kini sa paghatag ngadto kanila. Hinoon matud pa sa POLO-ERO nga kining maong kaso ang ila nang gi-refer ngadto sa Governor’s Office sa Al-Hassa, ang dapit nga namatyan ni Liza Bayubay.

Nasayran nga ang agalon ni Liza Bayubay usa ka police didto sa Saudi ug gituhuan nga gidapin-an ang imbestigasyon sa maong kaso atubangan sa reklamo nga ang kamatayaon ni Bayubay gituyo ug ang gitumbok nga suspetsado mao ang iyang agalon. Gipahayag ni Ms. Amores sa pagkakaron, ang patay’ng lawas ni Bayubay atua pa gi-frozen sa Saudi Arabia ug hayan madala ra kini dinhi sa dakbayan sa Dipolog human sa imbestigasyon. “Nalangan ang pagtransport sa patay’ng lawas ni Bayubay kay ang pamilya nag-request man gud nga himoon ang autopsy.” (The New Nandau, Vol. XVII No.29)

 

ZNUC Members gipatawag sa IAS-PNP-IX, Zamboanga City aron moatubang sa hearing sa kaso.
Grave Misconduct batok PCI Maclang sugdan na pagburoka

Gikatakdang ipahigayon karong Lunes, Enero 28, 2008 ang pagsugod ug buruka sa kasong “Grave Misconduct” batok kang Police Chief Inspector Reynaldo Maclang atubangan sa Internal Affairs Service kon IAS sa Philipine National Police Regional Office IX.

Kini may kalabotan sa nahitabong pagsumbag ni Maclang kang kanhi Konsehal Joseph Herrera kay nasura sa mga komentaryo niini sa programa nga “Slam Dunk” sa Radyo Ronda-DXKD. Kahinumdoman nahitabo ang insidente nga gisumbag ni Maclang si Herrera diha mismo sa ganghaan sa City Hall annex sa Dipolog pipila lamang ka metros gikan sa Dipolog Police Office diin nahimo siyang hepe sa hamubo nga panahon.

Tungod sa gihimo niining pagpanumbag ug usa ka komentarista sa radio si Maclang gihukasan sa iyang pagka hepe sa Dipolog Police Station. Gidapit sa Internal Affairs Service nga motestigos ang mga opisyales ug meyimbro sa Zamboanga del Norte United Correspondents (ZNUC) nga unang nagpadala ug sulat ngadto kang Presidente Gloria Macapagal-Arroyo nga nanawagan alang sa pagpalagpot kang Maclang pagka hepe sa Dipolog PNP. Gidapit sa IAS-PNP Regional Office nga motestigos sa hearing karong Lunes sa kasong “Grave Misconduct” batok ni Maclang sila si Leo H. Cimafranca, (Production Chief, RPN-DXKD), Ronilo Pacilan, (Editorial Consultant, Southpoint), Nick U. Carbonel, (Newscaster, DXFL Headline Balita, OIC Editor, New Nandau Today), Engr. Franklin “Akao” Lim, (Managing Director, DXFL-FM), Japhet Fernandez (News Commentary, Budyong-DXFL), Genesis Ajero, (News Commentary, Issue Karon-DXFL), Ronolfo Capin, Mishel Bala, (Reporter, DXFL Headline Balita), Roldan Recososa, Gerson Cagbabanua, Glen Cabual ug Joel Ello, (News reporter, PIC).

Sa samang bahin, usa ka buwag nga kaso ang gipasaka usab ni Herrera batok kang Maclang. Atubangan sa iyang gipasaka nga kasO, gipahayag ni Herrera nga si Maclang nagpadala ug emissary kay gusto kining makigkita kaniya aron sa paghangyo nga isibog ang iyang kaso kay naungot ang iyang promosyon uban sa pasalig nga dili na siya mobalik sa pagka hepe sa Dipolog PNP. Matud ni Herrera sa dili pa siya modisider, mokonsulta una siya sa pipila niya ka mga kauban sa grupo. Apan wala siyay kompiyansa sa giingon nga si Maclang dili na mobalik sa Dipolog atubangan sa gipakitang paningkamot ni Mayor Evelyn Uy gikan sa iyang pagka lagpot hangtud karon nga mabalik gayud kini sa pagka hepe sa siyudad. (The New Nandau, Vol. XVII No.29)

 

Kakugi ug pagdaginot maoy dalan sa kauswagan –Cong. Dodoy

Imbis nga isalig sa pagtaya sa illegal nga sugal ang pagsulbad sa kalisud sa panginabuhi mas maayo pa nga ang kwarta nga gamiton sa pagpanugal tigumon aron dunay magamit sa hinanaling panginahanglan ug aron ikapamuhonan sa unsa man nga tinarong negosyo kon modaku na ang tinigum. Mao kini ang giluwatang hagit ni Cong. Dodoy Labadlabad sa katawhan sa iyang distrito.

Ang iyang masayran nga usa karon sa mga programa nga gipaningkamutan sa kauban sa kauswagan nga si Cong. Dodoy Labadlabad mao ang pagsilsil ngadto sa katawhan sa mithi sa pagdaginot o pagtigum sa salapi aron dili maanugon ang kinitaan, ilabi na niining pit-us nga panahon. Samtang sulod usab sa makadaghang panahon nga nanawagan si Cong. Dodoy nga undangon na ang pagtaya sa illegal nga mga sugal, ilabi na sa illegal nga swertres tungod kay ang nabulahan niini mao lamang ang mga financier samtang misamot kalisud ang mga tayador.

Sigun pa sa batan-ong magbabalaod nga base mismo sa iyang kaugalingong kasinati-an, ang makapahaw-as sa usa ka tawo gikan sa kalisud sa panginabuhi mao ang pagdaginot, pagkab-ut sa edukasyon ug ang pagpanlimbasog. Busa iyang gidasig ang katawhan nga magkugi ug magdaginot tungod kay mao kini ang tima-ilhan sa tawo nga naningkamot sa pagkabut sa kauswagan. (Ting Carreon, The New Nandau, Vol. XVII No.29)

 

UPAT KA MGA PROYEKTO IPAHUMAN SA SEGUNDO DISTRITO SA DILI MADUGAY

Upat ka mga proyekto pang-inprastraktura ang sa dili madugay ipaduman na dinhi sa Segundo Distrito sa Zamboanga del Norte. Ang nasangpit nga mga proyekto nasayran nga pagapunduhan sa Second Tranche PDAP ni Cong. Dodoy Labad-labad. Kini dunay kinatibuk-ang pundo nga mokabat sa 10 milyones ka pesos. Mao kini ang nasayran gikan sa buhatan sa batan-ong mag-babalaod kinsa na-ila usab nga kauban sa kauswagan.

Ang mga proyekto nga dapatan sa nasangpit nga kantidad mao ang mosunod, pagdugang ug ikaduhang andana ug pag-ayo sa kasamtangan karon nga edipisyo sa Technical Education and Skills Development Authority sa lungsod sa Sindangan nga dunay pahat singko milyones ka pesos; pagtukod sa duha ka andana nga bag-ong Multi-Purpose Building sa lungsod sa Sindangan, laing singko milyones ka pesos; pagpatindog sa bag-ong Multi-Purpose Building sa Poblacion Jose Dalman nga gigahinan ug tunga sa milyon ka pesos. Apil na niini ang tres milyones ka pesos nga gihatag ni Cong Dodoy Labadlabad isip financial assistance sa kagamhanang local sa dakbayan sa Dipolog. Ang nasangpit nga kantidad tipik sa iyang gisaad nga otso milyones ka pesos alang sa pagtukod ni City Mayor Evelyn Tang Uy sa usa ka Livelihood and Skills Training Center nga adto ipahimutang sa Galas Satellite Market.

Samtang padayon usab karon ang pagtrabaho sa uban pang mga proyektong pang inprastraktura sud sa Segundo distrito nga nasugdan sa pagtrabaho sud sa pagsugod sa termino ni Cong. Dodoy Labadlabad. Apil na niini ang upat ka mga school building sa mga lungsod sa Siayan, Sindangan ug Jose Dalman nga hapit na mangahuman nga iya sa Departamento sa Edukasyon. Apil usab niini ang pagrehabilita sa school building sa Disud, Sindangan ug Seres Nat’l High School sa lungsod sa Katipunan. Ang maong mga proyekto sa DepEd gigahinan sa kinatibuk-ang kantidad nga 2.9 milyones ka pesos. (Ting Carreon, The New Nandau, Vol. XVII No.29)

 

Damuag gidepensaan sa Sand & Gravel Concessionaires Asso.

Todo depensa karon ang Association of Sand and Gravel Concessionaires sa Zamboanga del Norte ngadto kang Mr. Remelo Damuag atubangan sa alegasyon nga pagpangilkil ug kuwarta sa negosyanting si Mr. Ernesto Tan, tag-iya sa Mediatrix Homes Inc.

Si Engr. Tito Peñero, Presidente sa Sand and Gravel Concessionaires Association sa Zamboanga del Norte namahayag nga dili sila motuo nga mao kini ang mabuhat ni Mr. Damuag nga mangilkil ug salapi tungod kay sukad kini gitudlo ni Governor Lando Yebes isip action officer sa Zamboanga del Norte Environmental Management Office kon ZANEMO nga kaniadto mao ang PEDO, wala kini mahitabo kanila.

Aminado si Engr. Peñero nga dunay reklamo ang iyang mga kaubang consessioners sa panahon nga madakpan ang ilang sakyanan nga maghakot sa balas ug graba nga walay permit, apan wala silay mahimo gumikan kay mao man kini ang kaakohan ug trabaho sa mga personahe sa PEDO nga tigpatuman sa environmental laws obligado gayud sila sa pagsunod sa balaod. Apan kon sa kabahin nga sila gipangayoan o kaha gipangilkilan ug kuwarta ni Damuag wala gayud sukad mahitabo kanila.

Sa kasinatian sa mga concessionaires, sa panahon nga madakpan ang ilang sakyanan sa taga PEDO, bisan pa kon humana nila mabayare ang multa, dili si Damuag ang magbuot sa pag-release sa ilang sakyanan kay kini nga otoredad ug gahum, iya lamang sa gobernador pinaagi sa rekomendasyon ni Provincial Atty. Jes Gal Sarmiento, ang gidisignate nga ZANEMO Officer.

Ang Association of Sand and Gravel Concessionaires mipagawas sa ilang ‘stand’ ug baruganan sa nadangatan ni Damuag nanawagan ni Governor Yebes nga dili dayon motuo sa mga alegasyon nga pagpangilkil tungod kay sa ilang kabahin miangay sila sa pagdumala ni Damuag isip maoy gitudlo nga operations officer sa PEDO diha sa walay pagpihig sa pagpadlot sa ngipon sa balaod.

Si Engr. Peñero dili makatuo sa report nga sa matag release sa sakyanan nga madakpan pangayoan ni Damuag ug tag singkuwenta mil ka pesos gumikan sa kadako sa ilang galastohan sa pagtransportar sa balas ug graba. Alang kaniya, exagerated lamang ang maong report kay nasubrahan ra ang maong reklamo.

Kabahin sa gipakanaug nga preventive suspension ni Governor Yebes ug pag-imbestigar batok kang Damuag, ang presidente sa concessionaires association namahayag nga andam sila moatubang sa gimugna nga investigating panel aron mapadayag ang baruganan sa ilang assosasyon. (The New Nandau, Vol. XVII No.29)

 

PROVET UG SPECIAL PROJECT UNIT NAGPAHIGAYON UG FISH SEEDING UG VETERINARY SERVICES SA TRIPLE SB

Isip pagdawat sa hagit ni Gobernador Lando Yebes sa paghatag ug dugang kapanginabuhian sa atong mga katawhan pinaagi sa agricultura, ang buhatan sa Provincial Veterinarian ug Special Project Unit ubos sa pagdumala ni Mr. Vicente “Vic” Sanchez, Jr, ang sustinidong milusad sa programa sa pagpang-hagbong sa mga semilya sa tab-ang nga isda kon fish seeding ug Veterinarinary Services nga naglangkob sa pagpangpurga, paghatag sa mga bitamina, pagpanambal, ug pagpamakuna sa kaha-yupan sa mga katawhan didto sa mga lungsud sa Baliguian, Sirawai ug Siocon niining semanaha.

Atol sa usa ka interview, si Sanchez mibutyag nga niadtong lunes, siya ang nakighimamat sa mga opisyales ug mga kapitanes sa mga barangay sa lungsud sa Baliguian aron sa paghatag kanila ug tukma nga impormasyon sa mga nagkadaiyang program sa kagamhanang probinsyal ubos sa liderato ni Gobernador Yebes nga giimplementar sa PROVET ug Special Project Unit nga makahatag sa ilang mga katawhan ug dugang pagkaon, dugang abot ug dugang trabaho. Gihagit ni Sanchez ang mga barangay kapitanes sa pagmugna ug mga Barangay Communal Fish Ponds aron kini iyang bobo-an ug mga semilya sa tab-ang nga isda sama sa tilapia ug African Hito aron kini ang mamahimo unya nga tuburan sa dugang abot sa kabarangayan, ug tuburan unya sa dugang pagkaon sa mga katawhan sa maong barangay.

Pagka-Martes, miabante ang Veterinary Team ni Sanchez ngadto sa Lungsud sa Sirawai aron sa paghatud sa Veterinary Services. Sa susamang adlaw miabot usab ang Fish Seeding Team sa Special Project Unit aron sa pagbobo sa 50 mil ka mga semilya sa isdang Tilapia ngadto sa Barangay Communal Fish Pond sa Barangay L. Micubo, Lungsud sa Siocon. Kagahapong adlawa, atol sa gipahigayong 10th Annual Barangay Assembly sa Lungsud sa Siocon, gibabat usab si Sanchez ngadto sa mga mitambong nga mga barangay opisyales ang nagkadiyang programa sa iyang buhatan alinsunod sa tumong ug tinguha ni Gobernador Yebes may kalambigitan na ang agricultura ug kapanginabuhian nga mao karon ang gitutokan sa gobernador para sa iyang ikaduhang termino.

Sa maong adlaw usab, mihimo ang Veterinary Team ni Sanchez ug Veterinary services sa mga kaba-ranggayan sa Lungsud sa Siocon. Matud pa ni Sanchez, ang Veterinary Team sa kagam-hanang probinsyal magpa-bilin sa lungsod  sa Baliguian aron sa paghatud sa gikina-hanglan kaayong Serbisyo Beterinaryo para sa mga kahayupan sa atong mga mag-uuma. Sumala pa sa ilang official record, gikan sa Lunes hangtud kagahapong adlawa, aduna nay 116 ka mga baka, 20 ka mga kanding ug 167 ka mga kabaw ang napurga; 112 ka mga baka, 20 ka mga kanding  ug 165 ka mga kabaw ang nabakunahan ug Hemmoraghic Septicemia; ug 117 ka mga iro ang nabakunahan sa anti-rabies sa duha ka mga lungsud sa Siocon ug Sirawai.

Sa laing bahin, gipanghi-makak ni Sanchez nga adunay dakong panagatan ang kagamhanang pro-binsyal nga maoy nakaguba sa marine environment sa probinsya. Kini ang iyang opisyal nga reakyon sa alegasyon ni Obispo Jose Manguiran nga iyang gitugpo sa gihimo niyang wali sa Sicayab niadtong milabay’ng Dominggo. Matud ni Sanchez kini usa ka dakong bakak kay sukad siya misulod isip empleyado sa Provincial Agriculture Office niadtong 1979, wala siya nahibaw-an nga ang kagamhanang probinsyal adunay dakong panagatan sumala sa gialegar ni Manguiran. Sumpay pa ni Sanchez, ni usa ka binigiw na lang wala pa makahupot ang kagamhanang probinsyal para iyang ipanagat. Giadmiter ni Sanchez nga karong tuiga, ubos sa termino ni Gobernador Lando Yebes,  maghimo sila ug usa ka pumpboat para maoy gamiton nila sa pagpanagat aron masuportahan sa iyang buhatan ang provincial hunger mitigation program  sa gobernardor para sa mga nagkutoy nga mga katawhan dinha sa kabukiran. Apan kining pambota usa ka gamay nga pumpboat nga pagahimuon pa.

Sa dihang gipangutana si Sanchez sa Headline balita nga si Bishop Manguiran usa ba ka bakakon, igo na lang kining mingisi uban sa pag-ingon: “Tingali kay tawo ra man sab na siya… Apan nagtuo akong dako nga si Obispo biktima lamang usab sa iyang mga impormanting bakakon”. (The New Nandau, Vol. XVII No.29)

 

Pursieners midagsa sa tersero distrito paingon sa Sindangan

Midagsa karon ang dag-kong panagatan nga purse sieners nga illegal nanagat didto sa habagatang bahin sa lalawigan paingon na sa lung-sod sa Sindangan nga maoy nag-unang problema karon sa mga gagmay’ng mananagat kay wala mabad-long sa mga hingtungdang otoredad.

Ang pagdagsang sa mga puresieners nga illegal nanguha ug isda sa kadagatan sa tersero distrito maoy gipabate nga reklamo ni Mayor Jesus Lim sa lungsod sa Salug. Matud pa sa taho ni Mayor Lim, hilabihang pagdagsa karon sa mga purseiners gikan sa kadagatan sa lungsod sa Siocon paingon na ngadto sa lungsod sa Sindangan nga wala mabadlong sa mga hingtung-dang otoredad.

Sumala pa ni Mayor Lim, ila nang na-estorya ang kapitan sa barko sa purseiners nga dili managat nga wala gitugot sa balaod, ang kinsi kilometrahe gikan sa baybayon apan wala kini magpabadlong ug nagpatu-yang kini sa ilang gihimo. Tungod niini, nangayo karon ug pakitabang ang mayor sa Salug kon unsang ahensiya sa gobiyerno ang gitahasan sa pagbadlong o kaha sa pagdakop niini gumikan kay siya nga usa ka hepe ehikutibo dili man tohuan sa maong panagatan. Gipahayag ni Mayor Lim nga kon dili mabadlong ang mga pursesiners, ug padayon kining illegal nga mangisda sa kadagatan sa Zamboanga del Norte hayan maapektohan ug dako ang gagmay’ng manana-gat nga nanginabuhi sa atong kadagatan. (The New Nandau, Vol. XVII No.29)

 

Amahan nanglugos sa duha ka anak bitayon

Hayan mag-atubang sa silot nga bitay ang usa ka amahan human niya matud pa gilugos ang iyang duha ka anak nga dalaga didto sa Brgy.Sianib lungsod sa Polanco.

Ang elemento sa Polanco PNP nga gipangunahan ni SPO4 Nestor Manogura uban sa personahe sa Department of Social Welfare and Development kon DSWD nga sila si Mrs.Juana Bernus ug Mrs.May Caboverde, ang miadto sa maong dapit arong sa pagluwas sa 14 anyos nga biktima nga gilogus sa iyang amahan nga si Leodegario Anao, 44 anyos. Sa pagsukit-sukit ni Bermus sa maong biktima, kini nisaysay nga gilogus siya sa walay puangod niya nga amahan sa makaduha nga higayon niadtong Desyembre 3 sa miaging tuig ug niadtong  Enero 14, niing tuiga , sa plantasyon sa goma sa Malipundo, sa maong dapit.

Dugang asoy sa biktima nga ang iyang magulang gilogus usab sa iyang amahan kaniadto ug ngani, nanganak na ug tulo na ka tuig  ang bata karon, diin gi-kompirma usab kini sa iyang usa ka igsoon.

Sa gihimo nga medical exam sa biktima mipakita nga positibo kining gipanamastamasan sa suspitsado. Ang walay konsensya nga amahan nakalayas kini ug hingpit pa kining gipangita sa kapolisan sa maong lungsod. (Southpoint, Vol.1No.3)

 

Probinsya mi turn-over tulo ka proyekto balor 1.6 M sa Polanco

DUNGAN nga giturn-over kaniadtong niaging semana sa kagamhanang probinsiyal sa Zamboanga del Norte pinaagi ni Governor Rolando Yebes ang tulo ka mga nagkalain-laing proyekto ngadto sa tulo ka mga barangay sakop sa lungsod sa Polanco. Ang maong proyekto ang naglangkub sa extension sa barangay hall sa barangay Silawe, health center sa barangay Pian ug ang barangay market sa Bandera. Ang tulo ka mga proyekto ang nagkantidad kini ug 1 million 600 thousand pesos.

Sila si barangay kapitan Arsenio Ramayla sa Silawe, kapitan Arcadio Patangan sa Pian ug Kapitan Joseph Guia sa baranay Bandera ang parehong mainiton nga mipaabot sa ilang dakong pagpasalamat ngadto kang Governor Yebes sa wala paghikaw niini sa ilang gipangayo nga proyekto ug pagtuman sa saad nga makadawat ug proyekto ang mga barangay sa probinsiya sa kantidad nga tag tunga sa milyon ka pesos. Gipaabot usab ni Kapitan Patangan ang ilang hangyo ngadto kang Governor Yebes sa pagtiwas sa wala mahuman nga proyekto sa kanhi administrasyon sa probinsiya nga mao ang asphalting sa dalan sa barangay Pian. Subay niini masaligon si Governor Yebes nga iyang mahimoan kini sa igong pagtagad.

Gipahayag usab ni kapitan Guia sa barangay Bandera nga dako kaayo nilang kalipay sa proyekto nga ilang nadawat. Iyang gihangyo ang mga katawhan alang sa dugang panaghiusa alang sa kalambuan sa barangay. Gawas sa nadawat nilang barangay market napatuman usab sa ilang barangay ang pito ka kilometro nga farm to market road nga diin ang probinsiya ang nagpagamit  kini sa  balance fleet nga migasto lang ug 14 mil pesos ang barangay alang sa kurodo. Gipadayag usab ni Governor Yebes ang iyang kalipay ngadto sa mga katawhan sa tulo ka barangay tungod sa pagdawat niini sa proyekto nga gihatag sa probinsiya dili sama sa nahitabo karon sa dakbayan sa Dipolog nga nagpabilin nga dili modawat ug proyekto ang 20 ka barangay gawas sa barangay Diwan, tungod kay maoy pagboot sa mayor sa Dipolog tungod kay nagpabilin pa gihapon niini ang subrang pamolitika. Giklaro sa gobernador nga alang kaniya makauban man sa politika o dili kinahanglan unahon ang pagserbisyo sa mga katawhan. Iya usab nga gidasig ang mga katawhan sa maong barangay alang sa dugang kakugi ilabina nga karong tuiga magasentro ang iyang programa sa dugang kapanginabuhian.

Apil sa mitunol sa yabe timaan sa pagturn-over sa nakomplito na nga proyekto ngadto sa tulo ka mga barangay mao sila si Provincial Engineer Ramon Ochotorena, Mayor Anacleto Olvis sa Polanco ug Vice Governor Francis Olvis. (Southpoint, Vol.1No.3)

 

PASILIDAD ALANG SA KAHIMSOG SA PANGLAWAS ANGAYANG PALAMBOON MATUD PA NI MATOY

Aron maminusan ang problema sa tumang kalisud o kawad-on angayan lamang nga palamboon ang mga programa ug pasilidad para sa maayong panglawas.

Kini ang nahimong re-aksiyon ni kanhi kongrisista Matoy Barinaga sa sigundo distrito ning lalawigan kalabot sa paningkamot ni Gov. Lando Yebes nga kabuksan na ang bag-ong Zanorte Medical Center karong bulana human mi-aprobar ang DOH Regional Office sa lisinsiya alang sa operasyon sa maong tambalanan. Matud pa sa kanhi opisyal nga kaminusan o makonhuran lamang ang kawad-on sa kalisud sa mga katawhan kung mapalambo usab ang mga kahimanan ug pasilidadis para sa kahimsog sa maayong panglawas.

Sumala pa ni kanhi Cong. Barinaga nga unta ang ang ubang mga Local Government Unit mosuporta sa kawsa sa kagamhanang probinsiyal alang sa pagpatuman sa usa ka modernong tambalanan nga makatabang kaayo ug daku sa mga katawhan. Ang pagtinabangay para sa kaayuhan sa mga katawhan maoy labing mahinungdanon, pamahayag pa sa kanhi kongrisista. Matud pa niya nga ang pinaka-importante, dili mahikawan ang mga katawhan sa mga maayong serbisyo sa gobyerno ilabi na sa programa para sa maayong panglawas.

“Kung masakiton ang atong mga katawhan walay kusog ug dili himsog ang atong nasud” dugang pamahayag sa kanhi kongrisista. Kahinumduman nga andam na ang kagamhanang probinsiyal pinangulohan ni Gov. Lando Yebes para sa  pag-operate bag-ong hospital karong bulana tapos mihatag sa lisence to Operate ang Department of Health sa regioanl Office pinaagi ni DOH Regioan Director Arestides Tan.

Gipahayag usab sa gobernador nga ga-andam na siya ug 20 mil ka pesos para ibayad sa ipahamtang unya nga multa sa dakbayan sa Dipolog diin mi-operate ang Zanorte Medical Center nga wala pay occupancy permit gikan sa siyudad. (Southpoint, Vol.1No.3)

 B.E.R.T. tubag sa kawad-on sa Sindangan

Gitutukan karon ni Mayor Bert Macias sa lungsod sa Sindangan ang pagpakunhod sa problema sa kawad-on sa maong lungsod pinaagi sa iyang programang B.E.R.T. kon Barangay Economic Recovery thru Technology Transfer/Livelihood Assistance, Opportunity and Development.

 

B.E.R.T. kon Barangay Economic Recovery thru Technology Transfer/Livelihood Assistance, Opportunity and Development

Matud pa sa mga personahe sa BERT  nga ang maong programa gilusad kini niadtong Setyembre 19 sa miaging tuig aron sa pagtubag sa mga kinahanglanon sa mga molopyo sa maong lungsod ilabi na ang nanag-unang serbisyo nga angayan matagamtaman sa mga katawhan. Ang maong programa nagtumong usab kini sa paghatag gilayon sa kinahanglanon sa mga katawhan sulod sa 52 ka barangay sa maong lungsod pinaagi sa pagdala kanila ngadto sa hintungdang ahensya.

Ingon man, ang personahe sa maong programa gitahasan usab sa pagpasaka sa kondisyon sa ekonomiya sa mga katawhan pinaagi na sa livelihood assistance. Sa pagkakaron, ang maong programa naka-organisar na kini ug 48 ka barangay uban sa 9,486 ka pamilya kinsa mopailawom unya ug bansay-bansay sa nagkalain-laing kapanginabuhian. (Southpoint, Vol.1No.3) 

 

 

 

NOTE: SEND US YOUR NEWS.  Tell us what's going on in your barangays, clubs, schools, businesses and non profit organization. You can also send notices and announcements.
          

 

    Email to webmaster@dipolognon.com

      
Google
WEB THE DAILY DIPOLOGNON