2

Enero 26,  2006

MERKADO NI AMATONG QUESTIONON SA KONSEHO!

Magselbing hagit para sa liderato sa kagamhanan sa dakbayan sa Dipolog pinangulohan ni Mayor Roberto Uy ug mga miembro sa Sanguniang Panlungsod kun aduna ba kini political will sa pag-implementar sa iyang mga balaod o ordinansa karon nga nag-atubang kini sa problema sa posibling kompetisyun nga mahitabu tali sa iyang kaugalingong economic enterprise, ang Dipolog Central Public Market batok sa usa ka establsimento o merkado nga gitukod sa usa ka pribadong pamilya.

Kini ang nahimong situasyon karon samtang nag-abong ang pagbukas sa Arcade 111 nga gitukod sa pamilya sa kanhi gobernador dinha sa Tomas Claudio St. ning dakbayan. Sa regular nga session sa Sanguniang Panlungsod niadtong Martes Enero17, 2006 gipahayag ni Majority Floor Leader Dr. Horacio Velasco katingad-an kaayo nganong  gitukod ang maong struktura o esgtablisimento nga sa iyang hitsura ug mga pasilidades niini, para gayud sa usa ka merkado publiko.

Pangutana pa sa konsehal, nasayud ba ang mga opisyal sa syudad ilabi na ang mga hingtungdang ahensiya nga maoy tigpatuman sa mga lagda sa balaod nga adunay ordinansa ang Dipolog nga naglatid sa tukmang regulasyon dinha sa operasyon sa usa ka merkado. Nasayran  ubos sa lagda sa Market Code sa Dipolog, gilatid niini ang duruha ka mga probisyones nga mihiklad sa mga gabayan sa operasyon sa usa ka merkado alang sa kaugalingong interes sa kagamhanan.

Subay sa Section 3 CHAPTER 1 GENERAL PROVISIONS sa Ordinansa, AUTHORITY TO ESTABLISH PUBLIC MARKETS.- The City Government of Dipolog, pursuant to existing laws, rules and regulations shall have the exclusive authority to establish, maintain and operate public markets within its territorial jurisdiction. Gipasabot ni Konsehal Velasco ang maong probisyon sa Ordinansa tataw kaayo nga gituyo pagpanday sa ingon kahatagan sa hingpit nga seguridad ang interes sa kagamhanan sa syudad dinha sa iyang gimintinar karon nga merkado publiko.

Matud niya ang nasangpit nga lagda sa balaod miprotihir sa interes dili lamang sa kagamhanan sa dakbayan kun dili apil kadtong mga negosyante nga anaa namuhunan ug nanginabuhi sulod sa Dipolog Central Public Market. Gawas pa iyang gipaklaro, ang kagamhanan sa Dipolog mimintinar sa usa ka negosyo o economic enterprise kang kansang tinubdan sa pundo nahipos tungod sa pagpangutang. Alang kaniya kun ugaling mahinayun ang operasyon sa usa ka samang patigayun nga panag-iyahan sa pribadong indibidual o mga indibidual, mabutang sa alanganing situasyon ang kagamhanan sa syudad.

Dugang nasayran, dili lamang ang maong probisyon sa Market Code ang gituyo pagpanday sa mga magbabalaod sa syudad alang sa proteksiyon sa iyang interes. Ubos sa Section 7   GENERAL PROVISIONS sa Ordinansa. NUMBER OF MARKETS, – The Sanguniang Panlungsod shall determine the number of public markets to be establish in the city, taking into consideration the needs of both consumers and traders in the area and the economic viability of such public markets. Sa maong probisyon tin-aw kaayo nga si kinsa man ang magtukod sa laing merkado publiko dinhi sa syudad, gikinahanglan moagi kini sa Sanguniang Panlungsod sa ingon kini maoy mopahimutang sa tukmang reglamento sa maong operasyon.

Sa iyang kabahin, gipasabot usab ni City Vice Mayor Atty. Senen O. Angeles, Presiding Officer sa Sangunuiang Panlungsod moresulta sa undue competition sa Central Public Market sa Dipolog kun ugaling mo-operate na ang negosyo sa mga Amatong. Si Angeles kinsa miembro usab sa konseho dihang gipanday ang Market Ordinance sa syudad sa pagpangamahan ni kanhi konsehal Atty. James Cyril Ruiz mipaklaro nga giprotihian sa ordinansa ang interes ug seguridad sa operasyon sa Central Public Market sa Dipolog isip iyang economic enterprise tungod kay utang ang nahimong puhunan aron matukod ang maong negosyo sa kagamhanan.

“Dili lang ko kaseguro kun hangtud kanus-a magbayad ang syudad sa utang pagtukod sa merkado apan gikinahanglan nga kini protihian hinungdan nga gilatid sa ordinansa ang maong mga probisyones niini,” pamhayag pa sa bise mayor. Dugang gipasabot ni Angeles, dili lamang ang interes sa syudad maoy angayang hatagan sa prioridad nga ikonsiderar kun dili ang seguridad sa mga negosyante nga anaa nag-abang ug nagpahigayun sa negosyo sulod sa Centarl Market. “Kung mo-operate ang Arcade unya mosingil lamang kini ug ubos kaayo sa inadlawng balayranan, mahitabu nga mobalhin unya ang atong mga stall holders, biyaan ang Central Market na sirado na unya,” sumpay pa niini.

Aminado ang bise mayor dihang iyang gikunsulta ang City Building Official labut na sa matuod nga katuyu-an pagtukod sa Arcade 111 matud pa may mga rekisitos pa kining wala matuman. Gawas pa sa pasi-una kini sa desinyo open space lamang, sukwahi karon sa nakita nga may mga stalls nang natukod ug may wet section pa alang sa isdaan. Ngani dugang nasayran, may mga rekisitos pa ang hangtud karon wala matuman sa mismong nagtukod sa maong edefisyo. Gipasabot ni Angeles nga kung subayun ang lagda sa Market Code particular na sa unsay buot ipasabot sa usa ka Public Market, ang struktura ug mga pasilidad sa Arcade111 nahitukma gayud niini.

Section 4, DEFINITION OF TERMS.- a). “Public Market – refers to any place, building or structure of any kind owned/controlled and /or operated by the City Government of Dipolog, and designated as such by the Sanguniang Panlungsod where basic food items and other commodities are displayed and offered for sale. Public Market also includes market stalls,”tiendas”, buildings, roads, subways, waterways, drainage, parking space, and other appurtenances which are integral parts therof.”

Sa nalambigit nga balita, kusganong gisalikway ni konsehal Dr. Horacio Velasco ang mga spekulasyon nga may sambog politika ang nagpahipi nganong karon lang mitumaw ang pagquestion karon sa nag-abong sa pagbukas sa Arcade111. Gipasabot niya, walay personalan, walay sambog politika ang nalambigit sa maong isyu karon sanglit ang interes sa kagamhanan sa syudad ug sa publiko ang nakataya niini. “Walay labot politika ani kay kung buot huna-hunaon, Amatong Boy gud ko sukad pa sa 1992 dihang nahimo kong konsehal dinhi sa Dipolog. Interes sa syudad ug publiko ang nakataya ani way labut politika kay nagmintinar gud ta ug merkado nga inutang pa,” sumpay pa ni Velasco.

Kung mahinumduman, si Velasco miembro sa partido LAKAS NUCD partido sa kanhi gobernador kansang pamilya maoy nagtukod sa Arcade 111. Mitumaw ang maong spekulasyon sanglit bisan pa man nga nagpasilong sa samang partido si Velasco ubos ni Mayor Roberto Uy isip chairman sa Dipolog City Directorate, mitumaw ang panagbingkil sa politika tali sa mayor ug sa kanhi gobernador niadtong nakalabayng eleksiyon sa 2004. Kini gipun-an pa karon sa nahitabung pagpakig-alyansa ug pagpamiembro ni Mayor Uy sa Alliance of Parties for Progress kun APP nga gipangulohan  ni Governor Rolando Yebes isip Provincial Chairman kinsa mipilde kang Isagani Amatong sa miaging eleksiyon. (Mindanao Star, Vol. I No.53)

Mindanaowide Interfaith Confab Bk sa Mining Plunder gibuksan dinhi

Sa nalambigit gihapong kalamboan, gibuksan ag sa Huwebes ang upat ka adlaw nga kalihukan sa Mindanaowide Interfaith Conference on Mining Plunder nga gisalmutan sa mga nagkalain-laing tribu ug katawhan sulod sa isla sa Mindanao nga gipahigayon didto sa ZaNorte Convention and Exhibition Center.

Gatusan ka mga partisipante ang mitambong alang sa maong katuyuan nga nagagikan pa sa nagkalain-laing dapit ning isla sa Mindanao sulod sa unom ka rehiyon ug milungtad hangtud Sabado, Enero 21. Ang mga tribu nga naglangkob mao ang Manubo, Mamanwa, Subanen, Kalibu ngan, Moro, Tausog, B’laan, Tiboli, Bagobo, Banwaon, Higawnon, Tiduray, Matigsalog, Dibabawnon ug Tagabanwa.

Nahidangat si Senator Jamby Madrigal alang sa paghatag ug dugang kasayuran sa mga lumad nga nanimuyo dinhi sulod sa Mindanao. Samtang mipadayag usab sa iyang mensahe si Congressman Joel Virador ang representante sa BAYAN MUNA Partylist diha sa mga tumong ug tinguha sa Panalipdan Mindanao.

Dugang pa ni Representative Virador nga gitinguha niini mao ang paghatud ug halapad nga impormasyon ngadto sa mga katawhan kun unsaon pagpanalipod sa mga natural nga gasa sa kinaiyahan nga maoy bahandi sa isla. Gipasabot niini nga kinahanglang protehe-an ang mga natural resources batok na sa illegal mining tungod kay dako kini ug ikahatag nga distroso sa lugar ingon man ikakuyaw usab sa panglawas sa katawhan.

Mitambong usab mao sila Atty. Jes Gal Sarmiento, Provincial Attorney, Officer-In-Charge Provincial Administrator ug Mayor Caesar Soriano sa lungsod sa Siocon. Nasayran nga ang Panalipdan Mindanao ubos sa pakigtamba-yayong sa National Council of Churches sa tibuok nasud hugtanong mingsalikway sa Mining Act of 1995 nga nagtugot sa mga dagkong kompanya nga mo-operate sa pagmina sulod sa atong nasud sa Pilipinas diin naila na sa tibuok kalibutan nga abunda sa mga nagkadaiyang minerales. (Dipolog Chronicle, Vol.V No.30)

Pagdawat buot motrabaho sa GAWAS ENERO 26-27

Mipahibalo karon ang PESO incharge sa Dipolog nga si Lourdes Pabilona ug ang branch marketing officer sa New Era Placement Agency nga si Luz Blanco nga adunay ipahigayon nga manpower pooling ug interview alang sa pagka-domestic helpers sa mga nasud sa Bahrain, Jordan, Lebanon ug Dubai karong umaabot Enero 26 ug 27 nga didto ipahigayon sa lokal nga Buhatan sa Department of Labor and Employment (DOLE) sa second floor sa DBP Building, ning dakbayan.

Sumala pa ni Pabilona ug ni Blanco, si kinsa kadtong mga  interesadong tawo nga gustong mopahimulos sa kahigayonan gihangyo lang sa pagdala sa ilang kompletong papeles, gikan sa passport, mga sertipikasyon ug uban pang importanteng dokumento, aron malikayan ang kalangan alang sa gikalatid nga interview.

Dugang gipasabot ni Pabilona nga mahimong wala una sila’y passport apan gikinahanglan nga madala nila ang ilang authenticated birth ug marriage certificates, kun minyo. Kini nga lakang alang sa pagpahigayon ug interview, unang hugna pa lang sa aplikasyon alang sa pagka-domestic helper sa langyaw nga nasud. Gipaklaro usab ni Pabilona ug ni Blanco,  nga kun ugaling mopasar sila sa interview, dinhi na lang sila mohulat sa ilang mga working visa ug sa pagpirmahay sa kontrata aron malikayan ang kahasol sa paghulat sa nasangpit nga mga dokumento kun adto sila sa kaulohang Manila. (Dipolog CIO Press Release, PRR)

10% diskuwento sa buhis padayon

Gitawag na usab ang atensiyon sa tanang real property owners dinhi sa dakbayan sa Dipolog, kinsa wala pa makabayad sa ilang tinuig nga buluhisan sa ilang mga propre- dad alang sa tuig 2006, nga nagapadayon ang kagamhanang lokal pinaagi sa City Treasurer’s Office, sa paglugway sa 10% nga diskwento sa balayronon sa real property taxes.

Gipaklaro ni City Treasurer Sancen Caroro nga ang 10% nga diskwento sa balayronon sa real property taxes alang lang niadtong makabayad sa buluhisan sa ilang real properties sa tibook tuig 2006. Dugang gipaklaro ni Caroro nga kini nga diskuwento ang mi-epekto sugod niadtong Enero 2 ug molungtad hangtud na sa Marso 31.

Nasayran usab nga ang paglugway ning nasangpit nga pribilihiyo sa pagbayad sa tibook tuig nga realty taxes gilugway aron sa pagtabang sa mga magbubuhis nga makadaginot sa ilang balayronon, ug sa pagdasig kanila nga ma-update ang pagbayad sa ilang realty taxes. (Dipolog CIO Press Release, PRR)

Yuna Pa
By: Nico L. Balbuena
Amerika ... Suwapang Nga Higala

Huwebes sa hapon kadto nga milukat ako ug ticket sa ayroplano para sa akong ig-agaw nga mopauli na ngadto sa dakbayan sa Davao. Dihang misulod na ko kauban sa ubang mga tawo nga mosulod sa terminal sa airport, gibabagan kami sa mga guwardiyang polis man tingali to ug gipangkapkapan. Of course, part kana sa security measures nga gipaisdog sa tanang mga airport terminals dili lamang dinhi sa atong dakbayan kondili sa tanang mga airport sa tibuok kapupud-an.

Well, mapailobon kaming nagtagad sa unang misulod nga gipangkapkapan ug isig siksik sa daplin likay sa tinipsing sa taligsik. Dugay ang proseso sa pagkapkap...gisil-ing pa ang mga shoulder bag, gipahikyad ang sulod sa mga bulsa ug daghan pa nga matang sa pag-rikisa ug niadto way nag-alingasa ni mi-protesta.

Apan nanagko ang among mga mata ug daghan ang nahingangha dihang ang Amerikano (kauban sa iyang asawa man tingali to, taga pusod ra niya ang gitas-on) ang mihana nag sulod sa pultahan nga gi-guwardiyahan, igo man lang silang gipahiyoman ug gikiloan sa nanag- guwardiya sa pultahan. Wala man siya rikisaha ni wala gani ipapagula ang sulod sa iyang bulsa sa guwardiya. Dihang ako na ang misulod ug sama sa uban nga gikapkapan, akong gisikmagan ang guwardiya ug gisuna ngano nga ang Amerikano wala man nila rikisaha? Ang tubag sa karaho: “Klarong dili terorista kadtong Amerkanoha!”

Tipikal nga pagtratar sa mga Pilipino ngadto sa mga Amerikano nga basta kay Kano labaw gayod sila kanato. Sila ang masunod kon unsay ilang gusto ug bahala nag kapila lusia ang imong dalunggan, ang ila gayod ang matuman. Ug labaw sa tanan, alang sa mga Amerikano, third class nga matang sa mga tawo kitang mga Pilipino hinungdan nga kulang o kaha wala sila kanatoy mga respeto! Sa una pa kini...niadto pa nga bag-o lang kitang gibaligya sa mga Katsila ngadto sa mga Kano, ato nang natagamtaman ang pinihig nilang tinagdan. Usa niini ka panag-ingnan mao ang nasinati sa atong mga katigulangan sa ikaduhang gubat sa kalibutan. Dihang giayo nag atake ang atong nasod sa mga Hapon, ang Amerika wala dayon mopadala ug daghang armada kay didto siya mo-concentrate sa mga nasod sa Europa sama sa nasod sa Pransiya ug Aprika. Mao kadto ang hinungdan nga si Presidente Manuel Quezon masuk-anong misulat ngadto kang Gen. MacArthur ug gipahungaw niya ang kahinawaing sa panihig nga pagtratar kanato sa mga Amerikano. Matod pa ni Quezon, gitabangan sa Amerika ang iyang mga higala apan kitang iyang mga anak gibiyaan ug gipasagdan lamang intawon didto sa suok aron ihawon sa mga Hapon!

Laing panihig ang atong naangkon gikan sa mga Amerikano atong nakamtan human matapos ang gubat sa kalibutan. Ang Japan nga maoy nasod nga miatake ug maoy hinungdan sa mga kalisod ug kasakit nga atong nakamtan mao hinuon ang iyang gitabangan ug kita nga niadto iya pang gisagop, mao hinuon ang wala tagai ug igong pagtagad ug gipasagdan kining nag-aginod sa tumang kalisod. Mao sab kana ang iyang gibuhat sa nasod sa Germany nga mao man untay nasod nga nangatake, iya na hinuon gisapnay ug giabi-abi. Kita? Well, ang pagtagad kanato sa mga Amerikano mao nga kita ilang ulipon ug iyang gikontrol ang atong ekonomiya ug ang dagan sa atong politika. Yet, gikan sa una hangtod karon, gipatuo pa kita sa Amerika nga ang Pilipinas iyang suod nga higala!

Apan higala ba god kaha kita sa Amerika? Naa bay higala nga pinihig ang pagtratar ug pag-ila? Naa ay, kon may Pilipino nga nakalapas sa ilang balaod didto, ibalhog dayon ang suspetsado sa kalaboso. Kana ang nanghitabo kaniadto pa ug karon pa lang bag-o, si Agoncillo nga gisuspetsahan lang nga nangispiya, atua na, laktod nga gibartolina. Si kanhi Congressman Mark Jimenez nga kuno nakalapas sa ilang balaod didto sa giingon nga illegal campaign contributions, gi-file dinhi ang petition for extradition ug lahos nga si Jimenez gi-extradite ug nabilanggo didto ug bag-o pa intawon nga na-release! Apan anaa si Strunk...ang bana ni anhing Nida Blanca nga maoy gisuspetsahan nga maoy nagpapatay kaniya...may petition for extradition nga gi-file ang atong gobiyerno apan hangtod karon wala pay kasegurohan kon ang maong petition ilang aksiyonan. Ug labing pait nga larawan karon sa way kaangayan mao kining mga suspetsadong sundalong Amerikano nga gitumbok nga maoy nanglugos sa usa ka taga dakbayan sa Zamboanga.

May warrant of arrest na nga gipakanaog ang atong Korte batok sa mga suspetsadong sundalo, apan dili kini isurender sa taga U.S. Embassy. Apan tan-awa ra god, karon sab nga bag-ohay pa lang, may susamang insidenteng pagpanglugos didto sa South Korea apan dihang mi-demand ang ilang gobiyerno didto nga isurender ang mga akusado, way daghang kuskos-balungos nga gi-turn-over ang living bodies sa mga sundalong Amerikano. Ug karon pa sad nga bag-o, may Amerikanong sundalo nga gisuspetsahan nga mipatay sa iyang asawa didto sa Japan ug dihang mi-deman ang ilang kagamhanan nga isurender ang maong suspetsado, gi-surrender kini sa Amerika sa way langan!

Karon ang pangutana: Kon tinuod man ugaling nga suod ta nga higala sa Amerika, ngano man nga giingon man ta ani pagtratar nila? Nganong ang ilang pagtagad nato ingon sa kita ila gihapon nga ulipon ug sayon lang nga daug-daugon? Unsa bay ania kanatong mga Pilipino nga giingon man ta niini pagtrato?

Prangka, niadto baya antipatiko kaayo ko ning mga grupong walhon. Niadto motamihid gilayon ako kon makadungog kanila nga maninggit ug manghimaraot sa mga Amerikano. Kaingon ko baya niadto kon kining mga tawhana way igong gibasihan kon nganong suko gayod kaayo sila sa mga Kano. Karon akong na-realize nga may igo gayod diay nga kapasikaran nga ilang way pagkutat nga kasuko ug kaligotgot ubay sa ilang lunod-patay nga panghimaraot. Suwapang gayod diay ang Amerika nga hangtod karon, nagpatuo nga siya atong suod nga higala. Pweeeee! (Dipolog Chronicle, Vol.V No.30)

City Vet padayon sa serbisyo

Ang lokal nga buhatan sa City Veterinarian sa Dipolog padayon gihapong nagalugway sa mga na-andang gimbuhaton niini ngadto sa publiko.

Sa gibutyag ni City Veterinarian, Dr. Russell T. Ganub, ang ilang buhatan padayong bukas ngadto sa publiko alang sa paglugway mga nagkalain-laing serbisyo, apan sa pagkakaron, ang mga nanag-iya sa mga hayop nga pabakunahan, partikular na sa iro; baboy; baka, ug kabaw nga adunay tinguha nga magpabakauna niini, mao una ang mopalit sa bakuna tungod kay wala pa sila mahi-abti sa supply sa tambal.

Dugang pa ni Dr. Ganub nga kasamtangan pang naga-paabot sila kon adunay mahidangat nga mga bakuna, partikular sa anti-rabies vaccines, gikan sa rehiyonal nga buhatan sa agrikultura sa dakbayan sa Zamboanga karong sunod bulan tungod kay sigurado siya nga aduna gayu’y mahiabot nga ayuda alang sa umaabot nga pagpahigayon sa “Rabies Awareness Month” karong umaabot bulan sa Marso diin paga-gamiton alang na sa pagpahigayon ug libreng pagpamakuna sa mga iro, subay sa paglusad sa nasangpit nga nasudnong programa sa kagamhanan. (Dipolog CIO Press Release, alb)

Baha miguba irigasyon sa baryo sa Katipunan

Sa pinakaulahi nga taho, ang irigasyon sa duha ka barangay sa lungsod sa Katipunan, Zamboanga del Norte ang nahiagum sa dakung kadaut karon tungod sa miaging baha. Sumala sa official report sa National Irrigation Administration kon NIA dinhi  ilawom sa pagdumala ni Engr. Bonifacio Judilla nga P222,476.88 ang damyos sa Sinuyak-Seres Communal Irrigation project sa maong lungsod pagkakaron ang natala nga kadaut gumikan sa dakung baha kaniadtong Disyembre 23 sa g tuig.

Ang pagsige ug bundak sa makusog nga ulan nga miresulta sa dakung baha kaniadtong Disyembre 23-24 sa miaging tuig mibilin ug dakung kadaut sa mga pananum, kahayopan ug mga kabtanganan sa mga dapit nga naigo sa maong kalamidad ning lalawigan.

Matud pa sa mga tinugyanan sa buhatan sa agrikultura ilawom sa pamunoan ni Provincial Agriculturist Atty. Bernardo P. Concha nga hangtud karon padayon pa gihapon ang pagpangabot sa Crop and Livestock Damage Report sa mga kalungsoran nga naapektuhan sa maong kalamidad.

Gikan sa P63-milyones nga damyos sa mga tanum, kahayopan ug mga kabtangan tungod sa maong baha, sa miaging semana nakadawat na usab sa Flood Damage Report ang buhatan ni Concha gikan sa NIA.

Nahilakip niini ang canalization sa 100 meters concrete lining sa barangay Seres ug 50 meters canalization sa bench flume sa barangay Sinuyak. Gipaabot usab sa maong buhatan ang ayuda gikan sa nasyonal nga kagamhanan human nila masumiter ang kadaut sa irigasyon nga naguba tungod sa baha nga nahitabo ning lalawigan sa Zamboanga del Norte sa miaging tuig. (PAO, Dipolog Chronicle, Vol.V No.30)

City Engineering, Planning Office, Bldg. Officials nagkatulog sa ilang mga trabaho

Nahulog karon nga naghaguk ug natulog sa ilang tagsa-tagsa ka responsi-bilidad ang nagkadaiyang buhatan sa kagamhanang local sa Dipolog nga maoy gitahasan sa pagpatuman sa balaod. Kini may kalabutan na sa pagpatuman sa nagkadai-yang probisyon ilawom sa Building Code gikan sa pagpatuman sa tukmang sukod sa road right of way lakip na sa tukmang parking spaces sa mga balay patiga-yon lakip na sa paghinlo sa mga sidewalks nga dili gamiton sa negosyo.

Sa sayu pa si Konsehal Horacio Velasco nanawagan sa hingtungdang mga buhatan sa city government sa Dipolog sa pagpatuman sa tukmang sukod sa road right of way, tukmang gilapdon sa parking spaces, paghinlo sa mga sidewalks ug pagpatu-man sa mga probisyon ila-wom sa Market Code of the City of Dipolog.

Si Konsehal Velasco sa ilang regular session karong semanaha mipalanog sa iyang panawagan may kalabutan na sa maong mga isyu nga wala gayud masu-nod sa mga probisyon sa Building Code of the Philippines. Sama sa mga subdivision plans, sa dili pa kini ipa-ilawom sa pag-aprubar sa Sanggunian ang nasangpit nga mga dokumento moagi una sa pagreview sa buhatan sa city planning ug sa city building officials uban sa city engineering ug city environment.

Apan sa pag-abot sa dokumento sa Sanggunian para aprubahan, wala gayuy koreksiyon nga gihimo ang nasangpit nga mga ahensiya sa city government atubangan sa tataw kaayo nga probisyon sa atong balaod kabahin na sa road right of way ug sa parking space. Kasagaran sa naaprubahan karon nga subdivision plan ang road right of way mosukod lamang sa tres metros samtang ang balaod naghisgut ug 4.2 metros.

Si Konsehal Velasco miangkon nga sa matag aprubar nila sa maong subdivision plans kanunay nga mohuot iyang dughan kay sayud siya nga dili gayud husto ang gilapdon sa road right of way.

Nalakip na sa kapalpakan sa nasangpit nga mga buhatan mao ang pagbadlong sa mga sidewalk vendors lakip na sa mga commercial establishments kansang mga baligya anaa na gipatong sa sidewalk nga dakung supak sa balaod.

Matud pa ni Konsehal Velasco kini klaro nga mga kalapasan sa atong gipatigbabaw nga balaod diini ang city engineering, planning ug building officials ang gitahasan sa pagpatuman. Karong hapon usa ka committee hearing ang gipatawag ni Velasco diin gidapit ang hingtungdang mga ahensiya sa siyudad sa Dipolog.

Nalakip na sa gusto nga tukion sa komitiba ni Velasco ang gitukod karong merkado sa mga Amatong, atubangan sa ordinansa sa Dipolog nga bugtong ang city government lamang ang adunay exclusive nga katungod sa pagpatindog ug pag-operate ug usa ka merkado publico. Matud pa ni Konsehal Velasco mismo ang operasyon sa Fiestival Shopping Arcade sa may Sta. Cruz dakung supak sa balaod nga gipatigbabaw sa dakbayan sa Dipolog.

Sa pangutana kon ngano nga wala pasirad-i sa siyudad ang arcade si Velasco mitubag nga trabaho na kini sa hepe ehekotibo kay sila sa Sangguniang Panlungsod igo lamang mipanday sa gikinahanglang balaod. (Press Freedom, Vol. XVIII No. 30)

Bayangan gihugpaan sa mga Migratory birds

Adunay libuan ka mga migratory birds ang nadiskubrehan karon sa mga kawani sa buhatan sa Provincial Veterinarian nga gipanguluhan ni Chief Operation Officer Arcadio Manlosa Jr., uban nila ni Joseph Jatico, Dr. Roy Pagador, Dr.

Elmer Atienza, Al Caabay sa DENR, Richard Lim ug Jean Daarol, didto sa isla sa Bayangan, lungsod sa Labason. Ang maong pagpanginsusi sa migratory birds gihimo human gikataho ang pagdagsa sa libuan ka mga langgam nga naglangkub sa nagkalain-laing klase.

Kini may kalabutan na sa gikatahong pagtumaw karon sa Bird Flu nga miigo sa ubang nasud sa Asya. Matud pa ni Jatico nga sagad sa langgam nga makita sa maong isla mao ang Kanaway. Si Caabay ang nagkanayon usab nga unidentified pa gayud ang ubang klase sa maong mga langgam apan gitawag nila kini ug frigate kon migratory shore bird.

Kini nasagol na sa langgam nga ania dinhi sa probinsya. Si Jatico ang nagkanayon usab nga karon lamang bulana posibleng magpundo ang maong mga langgam apan kalit lamang kining mawagtang tungod kay mobalhin o mopauli na usab sa ilang gigikanan. Ang maong migratory birds posibleng nagagikan sa nasud sa China gumikan sa kabugnaw karon sa maong nasud.

Dugang pa ni Caabay nga mipadala na sila ug blood sample ngadto sa rehiyonal nga buhatan sa DENR aron ma-examine kin.Gi-obserbahan usab ang estado karon sa maong mga langgam. Nasayran nga ang PROVET mihimo kini ug seminar sa mga katawhang nagpuyo sa isla sa Bayangan kalabot na sa Bird Flu sa mga sintomas niini, mga hinungdan ug uban pang impromasyon sa paglikay sa maong sakit nga Avian Influenza. (Mindanao Star, Vol. I No.53)

Senador Jamby Madrigal supak operasyon sa dagkung pagmina

Kusganong nakigbisog karon si Senador Jamby Madrigal batok na sa Scrap Mining Act of 1995 diin naghatag ug lu-ag nga pagtugot sa mga higanteng kompanya sa pagmina sa mga nagkadaiyang minerales sulod sa nasud.

Sa press conference kagahapong adlawa gibutyag ni Sen. Madrigal atubangan sa mga membro sa lokal nga media dinhi sa lalawigan nga iyang himoon ang tanan aron mapahibalo ngadto sa tibuok katawhan sa Pilipinas kun unsay dautang epekto nga mahitabo sa umaabot kun dili mapakgang ang mga higanteng kompanya sa mining.

Gipalanog niini nga daghanang insidente ug mga taho nga nahidangat sa iyang buhatan kabahin sa mga dautang epekto nga hinay-hinay nang nagpanghitabo sa mga dapit dinhi sa nasud gumikan sa mga nag-operate na nga mining company diin ang mga nanag-iya mao ang mga langyaw.

Dugang pa sa senador nga didto sa Bicol, dakong suliran ang ilang gi-atubang tungod sa nag-operate nga kompanya sa gold mining samtang didto usab sa Cotabato nga nagagamit ug gentic seeds diin suma pa ang mga katawhan nga nanimuyo haduol sa gipahigayonan mibati sa kanunay ug panakit sa ilang ulo ingon man mga sakit sa panit.

Niini, ang pakigbisog ni Senador Madrigal hugtanong gipaluyohan sa National Council of Churches in the Phillippines (NCCP), mga nagkadaiyang sibikong kahugpungan, mga organisasyon sa mga kabatan-onan ilabina ang mga lumad nga nagtinguha nga kapanalipdan ang yuta nga gipanag-iyahan sa ilang katigulangan. (Mindanao Star, Vol. I No.53)

BIR milapas tax collection goal sa 2005

Dili mominus sa 51.4 milyones ka pesos ang nahipos nga umento sa koleksiyun sa buhis ang nahipos sa Bureau of Internal Revenue kun BIR Revenue District 091 dinhi sa probinsiya itande sa tax collection goal sa maong buhatan para sa  tuig 2005.

Mao kini ang gibutyag mismo ni Revenue District Officer Mr. Roberto S. Bucoy karong bag-o pa lamang. Gipahayag ni Bucoy mokabat sa 293,706,000 milyones ka pesos ang ilang tax collection target sa ilang buhatan apan sa pagtapos sa tuig 2005 mokabat sa 345,151,423.84 milyones ka pesos ang ilang nahimong actual collection kun anaa sa 17.52% nga umento sa koleksiyun ang ilang napatuman.

Gipasabot sa Revenue District Officer nakab-ot nila ang paglapas sa ilang tax collection itande sa tax collection goal tungod sa pipila ka mga pamaagi nga gisagop sa ilang buhatgan sa ingon mas mapadali ang paghipos sa buluhisan para sa kagamhanan. Pipila sa mga pamaagi nga gisagop sa RDO 091 mao ang padayung monitoring sa mga government money payments gikan sa mga Local Government Units kun LGUs, higpit nga monitoring sa pagbayad sa income tax, Value Added Tax kun VAT, withholding ug uban pang mga percentage taxes, apil na ang pagpahigayun sa cross-checking sa mga business permit grantees kinsa anaa sa masterlist sa ilang buhatan.

Dugang gipaklaro ni Bucoy gikan sa buwan sa Enero hangtud sa Disyembre sa miaging tuig, walay bisan usa ka buwan nga wala mahimo sa BIR dinhi ang paglapas sa ilang collection target.

Tungod niini, gipasalamatan ni Mr. Bucoy ang tanang mga magbubuhis dinhi sa dakbayan ug tibuok lalawigan sa ZaNorte tungod sa ilang padayung pagsuporta sa ilang tahas sa pagkolekta sa mga tukmang buluhisan. Gipasalamatan usab ni Bucoy ang mga miembro sa local media dinhi tungod sa ilang pagsuporta ug pag-ayuda sa ilang opisina dinha na sa pagsabwag sa impormasyon ug pag-awhag sa publiko dinha sa pagbayad sa ilang obligasyon sa gobiyerno pina-agi sa buhis.

Aminado usab si Bucoy nga kung wala pa ang giya ug panalangin kanila gikan sa Kahitas-an segurado kini nga dili sila molampus sa ilang katuyu-an. Dungan niini, gilugway usab sa BIR ang ilang paghangyo ngadto sa katawhan ug publiko alang sa ilang makanunayung tabang ug kooperasyon sa ilang buhatan dili lamang sama sa miaging tuig kun dili bisan na ning tuig 2006 sa ingon magpadayun ang kalampusan nga maangkon sa ilang buhatan ug sa atong kagamahanan. (Mindanao Star, Vol. I No.53)

 

Dipolog Water District wala mipatuman sa 12% EVAT

Taliwala sa pagpatuman sa tibuok nasud sa 12 percent Expanded Value Added Tax kun EVAT diin ang kompanya sa mga Liquified Petroleum Gas (LPG), krudo, gasolina lakip na ang elektrisidad, wala kini gipatuman sa mga Water Districts dinhi sa lalawigan.

Sa panginsusi ngadto sa buhatan sa Dipolog City Water District nasayran gikan kang Mrs. Jade Gonzales, Manager Administrative Division nga bisan pa man sa nahitabong pag-usbaw sa ubang binulan nga balayranan, wala ipatuman sa maong buhatan ang pag-usbaw sa singilan tungod sa EVAT. Asoy pa ni Mrs. Gonzales nga ang Dipolog City Water District usa ka pribadong buhatan ug lahi sa gobierno nga mas dali makapatuman sa usbaw sa balayronon nga dili na kinahanglan pang ipaagi ug public hearing.

Nasayran usab nga ang Water District naglaraw sa pagpataas sa balayronon sa tubig diin ang ilang kasamtangang singilan sukad pa niadtong Hulyo 2003, apan ila unang gihulat ang tukmang panahon ug ipahigayon pa ang usa ka public hearing aron madungog ang mga mulo unya sa mga konsumante.

Sa maong kalambuan, mihatag ug kaseguruhan ang Manager Administrative Division ngadto sa mga konsumante dinhi sa syudad sa Dipolog nga ipahibalo ra unya sa ilang buhatan kun unsa may kausaban sa ilang gipatumang singilan ingon man ang pagkapalong sa serbisyo sa tubig sa panahon nga adunay problema sa ilang linya.

Kahibaluan nga ang Zamboanga del Norte Electric Cooperative kun ZANECO mipatuman na sa 12% EVAT ning bulan sa Enero. (Mindanao Star, Vol. I No.53)

P/Supt. Hizon kutob na lang karon bulana

Kutob nalang karong bulana ang pagserbisyo ni P/Supt. Thomas Mina-Hizon isip Chief of Police dinhi sa dakbayan sa Dipolog. Kini ang gibutyag ni Mayor Roberto Uy samtang hangtud nalang sa katapusan niining bulana sa Enero ang pagpuyo ni Col. Hizon dinhi sa Dipolog kay mobalik na kini sa iyang pinuy-anan sa Luzon.

Atubangan sa pag-awhag sa City Peace and Order Council sa ilang gipasar nga resolusyon nga nag-awhag alang sa usa ka major revamp sa PNP Dipolog gumikan sa wala masulbad nga krimen sa kapolisan, si Mayor Uy nagkanayon nga ang paghawa ni Col. Hizon mao lamay iyang kabobot-on. Gipaklaro ni Mayor Uy nga ang paghawa ni Supt. Hizon nga kutob lamang siya karong bulana dili niya pagbuot. “Ang tinuod ana, si Col. Hizon maoy mihangyo nako dugay na nga mopahawa na siya sa Dipolog kay mouli na siya ug balik sa ila sa luzon.”

Sumala ni Mayor Uy nga pabilin ang maayo nilang relasyon ug wala silay bikil ni Col. Hizon ug dili niya kabobot-on nga mopahawa dinhi sa Dipolog. Kini iya lamang kagustohan sa hepe kay gusto nang mobalik sa iyang pinuy-anan sa luzon. Matud ni Mayor Uy taudtaud na nga si Col. Hizon naghangyo kaniya apan iyang gipugngan, apan karon nakadesider na gayud sila nga kutob nalang karong katapusan sa bulan paga-ilisan na siya isip hepe sa kapolisan dinhi sa Dipolog.

Gidayeg sa mayor ang nahimong agi ni Hizon nga naka-contribute usab ug dako sa iyang maayong pagnerbisyo isip chief of police sa Dipolog PNP. Gihimakak sa mayor nga siya napiit gumikan sa panawagan sa Sanguniang Panlungsod ug sa City Peace and Order Council pinaagi sa gidasonan niining managlahing resolusyon nga nag-awhag kaniya nga polihan na si Hizon isip hepe sa kapolisan sa Dipolog gumikan sa nagsunodsunod nga krimen nga wala masulbad sa kapolisan.

Aminado ang mayor nga daghang krimen wala masulbad tungod kay wala makatotok si Hizon isip maoy chief of police gumikan sa pagpunay niini ug larga sa Manila kay magpa medical check-up sa iyang sakit. (The New Nandau, Vol. XV No. 30)