November 8, 2007

 

miputak brgy. kapitan gikasuhan direct assault and grave coercion

Pormal nang gipasaka ang kasong criminal batok sa barangay kapitan sa Miputak may kalabutan na sa gihimong paghuro-huro ug pagpanghulga sa school principal sa Magsaysay Elementary School sa nakalabay nga eleksiyon sa Mayo 14, 2007. Kasong Grave Coercion and Direct Assault ang gipasaka ni Lilia Reambonanza batok kang Miputak Barangay Chairman Janus Yu ug sa usa ka Bobot Rosal.

Gitataw daan ni Reambonanza nga niadtong Abril 28, 2007 nakadawat siya ug kopya sa memorandum nga giisyu sa Division of City School of Dipolog City nga nagtahas kaniya nga maoy mamahimong Voter’s Assistance Supervisor sa ilang eskwelahan sa Magsaysay Elementary School sa Miputak para sa piniliay sa nakalabay’ng Mayo 14, 2007. Sa adlaw sa piniliay mireport siya sa iyang trabaho mga alas 6:30 sa buntag ug pagka alas 7:00 misugod na siya sa pagsubay sa nagkadaiyang mga presento sulod sa ilang eskwelahan aron sa pagsuta kon aduna bay nahinagbong problema para mahatagan ug sulbad.

Samtang nagpadayon siya sa iyang pag-inspection sa iyang pagsulod sa Precinct No. 0085-A/0086-A usa ka clustered precinct pag-abot niya sa may ganghaan maoy iyang namatikdan nga adunay problema nga gikahinagbo ang magtutudlo nga nadistino niini nga si Ms. Arminda Patangan ang chairman sa Board of Election Inspectors kay ang ika tulo nga meyembro nila wala motungha, busa nangita sila ug laing magtutudlo nga si Belinda Tamayo ug maoy ipalingkod silbing ika tulong meyembro para makapadayon na sila sa eleksiyon.

Pormal nang gipasaka ang kasong Grave Coercion and Direct Assault batok ni Miputak Barangay Chairman Janus Yu ug usa ka Bobot Rosal may kalabutan na sa gihimong paghuro-huro ug pagpanghulga sa school principal sa Magsaysay Elementary School nga si Lilia Reambonanza sa nakalabay nga eleksiyon sa Mayo 14, 2007.

Matud pa ni Mrs. Reambonanza nga samtang kamulo silang pangita ug solosyon sa problema sa nahisgutang presento usa ka Bobot Rosal ang masuk-anong mikwestyon ngano nga misulod siya sa presento ug giingnan siya nga dili siya angayang mosulod kay ang iyang son-in law kandidatu. Sa affidavit ni Reambonanza iyang gisaysay nga masuk-anong mimandu kaniya ang usa ka Bobot Rosal sa pag-ingon “Gawas diha”.

Sa dihang misubay siya sa ubang mga presento gisundan gihapon siya ni Rosal ug padayong gisinggitan ug gipursigir nga pagawson sa presento nga wala gani maapakita ug mga dokumento kon si Rosal otorisado ba sa balaod nga maoy moabog kaniya. Pagka Mayo 15, 2007 mga alas 2:20 ang takna sa kaadlawon samtang nagkamulo na ug hagpat sa balota ug ihap sa mga botos gitawag siya kay magpatabang ang chairman sa Precinct No. 0090-A/0090-B nga si Mrs. Loreta Omaguing sa pagdisisyon sa usa ka balota nga ang nakabutang nga pangalan para kandidatu pagka gobernador mao ang “YUYU”.

Matud pa ni Reambonanza iyang gibalibaran si Omaguing nga siya ang modisisyon niini ug iyang gisultihan atubangan sa daghanang mga nakasaksi nga ang chairman sa presento maoy makadisidir niini ug kon adunay may agrabiyado nga watcher mamahimo nga maka file sila sa ilang protest, busa gidisidihan ni Omaguing nga ang maong balota “stray vote” kay wala may kandidatu sa pagka gobernador sa probinsiya nga ang angga YUYU.

Sumala pa niadtong tungura si Miputak Barangay Chairman Janus Yu diha usab sulod sa presento ug masuk-anong mikomprontasi kaniya ug gitudlo-tudlo siya niini pinaagi sa pag-ingon “Imong son-in law nilansar nganong naa ka diri?!! Sa samang bahin gipursigir ni Kapitan Yu si Omaguing nga iphon ug apil ang maong balota pabor sa kandidatura ni Mayor Roberto Yu Uy nga iyahang uyuan ug kandidatu pagka gobernador apan wala magpadala si Omaguing ug pabiling gibarugan niya ang iyang disisyon nga kini usa ka stray vote.

Tungod niini gimandu ni Kapitan Yu ang pagsuspenso sa pagpadayon sa paghagpat sa balota ug ihap sa botos sa maong presento nga daw siya usa ka tinugyanan sa COMELEC nga adunay gahum sa pagpasuspenso sa trabaho sa Board of Election Inspectors. Gumikan sa kasamok nahunong gayud ang proceedings ug napadayon kini sa dihang ipagawas ang COMELEC Dipolog ug kamanduan sa pagpadayon. Pagka alas 3:00 sa hapon sa Mayo 15, 2007 mibotho na usab si Kapitan Yu ug masuk-anong nangutana kon ngano nga nalangay sila sa ilang trabaho, matud pa ni Mrs. Reambonanza iyaha kining gitubag nga “agi man ni nimo Kap kay imo man gipa suspended. Gikan pa ganinang kaadlawon ka nagsamok-samok.”

Human sa iyang pagtubag matud pa ni Reambonanza migawas siya sa presento ug samtang naglakaw siya paingon sa lugar nga nahimutangan sa mga meyembro sa Dipolog Police giapas siya ni Kapitan Yu ug masuk-anong gikomprontasi ingon man giharass ug gikwestyon unsa iyang otoridad nga mosulod sa mga presento ug dugang hana sa pag-atake kaniya apan napugngan sa usa ka babaye. Ang kasamok nga gimugna sa kapitan sa Miputak natala mismo sa minutes sa counting of votes sa nasangpit nga presento ug kini gireport usab niya ngadto sa kapulisan. Pinasikad sa maong insidente si Reambonanza mipasaka karon ug duha ka kasong Direct Assault and Grave Coercion batok ni Kapitan Janus Yu ug Bobot Rosal. (Leo Cimafranca, The New Nandau, Vol. XVII No.18)

*

 

Tulis sa Dipolog wala masulbad

Magduha na ka buwan ang nakalabay sa nahitabong tulis sa bodega sa Nestle sa Minaog ning dakbayan sa Dipolog apan hangtud karon nagapabiling wala pa gihapon masulbad sa kapulisan sa dakbayan sama sa mga naha-unang mga tulis nga nahitabo sa Dipolog. Sa nakita mas maoy gihingusgan sa lederatu sa siyudad sa Dipolog ang pagpabalik sa nanumbag nga hepe sa kapulisan ginamit ang inplowensiya sa simbahan ug pipila ka mga kapunungan. 

Unta kon gigamit pa sa lederatu sa Dipolog ang nasangpit nga inplowensiya aron mahatagan ug kasulbaran ang mga nagpanghitabong tulis sa dakbayan sukad pa sa administrasyon sa iyang bana gituhuan sa mga tigpaniid nga mobalik pa ang pagsalig sa atong mga katawhan ngadto sa atong kapulisan nga maoy ilang kasaligan diha na sa pagsulbad sa mga nagpanghitabong krimen ug ilang kaalyado batok sa mga criminal. Mismo si Konsehal Peter Co, majority floor leader sa Sangguniang Panlungsod aminado nga bisan unsa pay kampanya nga himoon sa Dipolog Police pabiling dili makapadasig sa katawhan sa paghatag sa ilang pagsalig sa atong mga otoridad kon pabiling dili masulbad niini ang mga nagpanghitabong krimen ilabi na gayud sa tulis nga nakapatay-og sa sector sa mga magpapatigayon.

Mismo si Majority Floorleader Konsehal Peter Co aminado nga bisan unsa pay kampanya nga himoon sa Dipolog Police pabiling dili makapadasig sa katawhan sa paghatag sa ilang pagsalig sa atong mga otoridad kon pabiling dili masulbad niini ang mga nagpanghitabong krimen ilabi na gayud sa tulis nga nakapatay-og sa sector sa mga magpapatigayon.

Ang mga nagpanghitabong tulis sa Dipolog nga pabiling wala mahatagi ug kasulbaran maoy naka-inas sa pagsalig sa mga magpapatigayon ngadto sa atong mga otoridad nga makaprotiher sa ilang mga patigayon ug kinabuhi. Mahinumduman sa nakalabay nga Setyembre 17, 2007 sa dihang mibisita si Presidente Gloria Macapagal-Arroyo dinhi sa Dipolog ang kapulisan nakasikop ug duha ka mga suspetsado nga armado sa kalibre .45 nga pistola ug caliber 38 nga pusil ug nakuhaan pa sa duha ka mga Granada.

Ang mga magpapa-tigayon sa siyudad nagtuo gayud nga ang duruha ka suspek aduna gayuy dautang laraw, apan napalso lamang sa dihang nasikop sila sa mga otoridad. Ang gikatingalahan nila imbes nakadakop na unta ang Dipolog Police ug mga armadong tawo gimandu man hinoon sa gipalagpot nga hepe ang pagpabuhi kanila kay kuno adunay mga papeles o dukomento. Ang nasangpit nga rason sa kanhi hepe sa Dipolog nakadugang sa katingala sa mga magpapatigayon ug ubang mabuot nga lungsuranon sa Dipolog kon asa nga bahin sa atong balaod nga ang usa ka sibilyan gitugutan nga makadala-dala ug explosives sama sa Granada.

Apan taliwala sa mga kwestyonabling aktuwasyon sa kanhi hepe sa Dipolog Police ang mayora sa siyudad nangita gayud sa tanang paagi nga mabalik kini sa siyudad pinaagi sa paggamit sa inplowensiya sa simbahan ug uban pang kapunungan, usa ka lakang nga gikatingalahan karon sa ubang mga sector kon unsay sekreto nga nagpaluyo kanilang duruha. (Press Freedom, Vol. XX No. 2)

*

 

A Political Analysis
Proxy War for Uy and Yebes?

Nahimutang ba nga proxy war ang minglabay nga barangay election tali nila ni Governor Yebes ug kanhi mayor Berto Uy? Mao kini ang mga pangutana nga mitumaw human nga migawas nagmadaogon ang daghang mga kandidato sa kanhi mayor diha sa mga kabarangayan, hinoon sa tibuok probinsiya nagpabiling and dakbayan sa Dipolog ra gihapon ang midaog diha sa partido sa kanhi mayor. Apan ang maong pangutana ang nagtangag ug daghan pang mga pangutana kung ang minglabay nga electionn sa barangay mao bay barometro sa mahimong patad sa 2010 elections.

Mga katawhan nga nahinabi ning mantalaan ang misugilon nga bisan pa man ug daghang mingdaog nga mga kandidato sa mayor dinhi sa Dipolog, dili usab kini maoy sukdanan sa patad batok Yebes ug Uy, tungod kay gawas nga ang barangay election lahi kay sa local election, ang mga kinaiya sa mga botante didto ra nakasentro sa mga kandidato sa barangay kinsa, ilang mga paryente, higala, kumpare o silingan ba kaha. Wala kini maglantaw sa political affiliation sa mga botante ngadto sa itaas, kung dili diha ras ilang mga katungod nga mopili ug ilang kaugalingon nga pangulo. And downside hinoon niini, nahimutang nga naoktaba gihapon ang ilang katungod tungod sa silaw sa salapi.

Usa ka dakong lider ang misugilon nga sa natad sa local election ang mga tawo maglantaw gayod kinsay makahatag nilag dakong mehoras o maayong programa, sama sa nahitabo sa piniliay niadtong Mayo karong tuiga. Samtang si Berto Uy nga midagan ug gobernador walay ikapakita nga lig-on nga programa, siya gitumba tungod sa maayong programa ug proyekto ni Yebes alang sa mga kabos. Matud pa ni Genesis Ajero, usa ka magsisibya, nga ang barangay election lahi ra gyud kung itandi sa local, tungod kay kini nagsentro diha sa panan-aw sa tawo sa mahimo nilang lider sa ilang barangay, although, matud pa niya, kini gihimong sukdanan sa mga politiko sa ilang kadaogan sa mga mosunod nga election, dili sab buot sabton nga kini mao nay mahimong mogawas nga resulta sa maong election.

Mga botante gipanghakot?

Gani kung sumadahon matud pa nga mas dako ang boto nga nakuha sa mga maka-Yebes nga kandidato kay sa maka-Uy sa maong nilabay nga election. Iyang gipasabot nga daghang mga barangay nga nagdoble ug triple ang kandidato nga maka-Yebes busa kung sumadahon kini mas labaw ang boto batok sa maka-Uy. Kung proxy war pa kini, malagmit nga nadugangan ang boto ni Yebes kumpara sa Mayo 2007 nga piniliay ug malagmit mas modaog pa’s Yebes batok ni Uy dinhi sa Dipolog kung ang sumada ning maong eleksiyon ang basehan.

Karong umalabot 2010 nga eleksiyon nahibaw-an ning tagsuwat nga mas mahitabo pang wala nay moparang ni Yebes pagka-gobernador tungod kay ang kasamtangan nga mayor ning siyudad nga si Belen Uy ang nakig-usa na karon sa pundok sa APP. Tinubdan nagkanayon nga sa kasal sa anak ni kanhi Congressman Nonong Jalosjos si Belen Uy maoy usa sa mahimong maninay niini. Matud pa sa maong tinubdan nga nalipay ang gobernador sa maong panag-usa kay mahimong wala na sab siyay bug-at nga kaparang. Usa sa nahimong basehanan niini mao gibating kalagot karon ni kanhi governador Isagani Amatong sa pamilyang Uy, hinungdan nga gipaluyuhan karon niini ang pagkapili ni Congressman Rosendo Labadlabad isip presidente sa LAKAS puli kaniya ug dili si Mayor Belen Uy.

Matud pa sa politikanhong tigpaniid nga tungod sa tinguha sa pamilyang Uy nga magpabiling maghupot sa Dipolog, mao nga ilang gitinguha nga mosulod sa alyansa tali a APP kay mahadlok silang sudlan sila ug kandidato nga Jalosjos sa 2010. Samtang sa pikas bahin ang kampo nila ni Labad-labad ang nahinay kaayo karon ug kainas tungod sa tabla nga kumbati sa lungsod sa Sindangan ug Jose Dalman ug ilang kapildihan sa Roxas, Manukan, Katipunan ug Siayan. Samtang dili usab nila pwedenng angkonon ang Dipolog tungod sa taliabot nga alyansa na usab tali sa mga Uy ug APP. Nahimutang nga walay maangkon nga balwarte karon sila Labad-labad ug Amatong, kay bisan pa man ug anaa silay duha ka mayor sa second district sama sa Roxas ug Jose Dalman, ang mga kapitanes nga labing daghan niini ang anaa usab naka-alyado sa APP.

Bag-o lang ang mga dagkong politiko sa tersero distrito sama ni kanhi kongressman ug karon mayor sa Gutalac nga si Angel Carloto ug Liloy Mayor Jaime Lim, Labason Vice-Mayor Go ang mipailawom na usab sa APP. Sulod sa dugay nga panahon, karon pa himatikdan sa kasaysayan sa lalawigan nga anaa sulod napailawom sa usa ka dakong alyansa ang mga dagkong politiko dinhi sa lalawigan ug kini mao ang Alliance of Parties for Progress, makahatag kaha kini ug kalamboan sa atong lalawigan? Atong atangan. (Mindanao Star, Vol.III No.40)

*

 
Eleksiyon sa Barangay Biniray “Kulba-hinam” Tunguia milabaw lang usa ka boto

Tugob sa aksiyon, kakulba ug kahinam maoy gibate sa mga katawhan sa Barangay Biniray sakopsa lungsod sa Katipunan kabahin sa eleksiyon sa barangay ilabi na ang nahimong resulta sa pagka barangay kapitan kay nagligas lamang ug usa ka boto. Tugob sa aksiyon gumikan kay sa kampanya palang, misaka gamay ang tensiyon atubangan sa kabalaka sa mga residente nga adunay wala nila mailhing mga tawo nga nangabot sa ilang barangay hinungdan nga ilang gireklamo ngadto sa kapolisan.

Ang kapolisan usab pinaagi sa mando sa ilang hepe misuba sa bukid sa Biniray aron kapugngan ang posibling motumaw nga kasamok ug kaguliyang. Nahimong kulba-hinam kay pag-abot na gayud sa iniphanay sa mga balota, higpit kaayo ang kompetisyon kay nagukod sa ilang nakuhang boto sila si Carmelito “Epok” Tunguia ug Nonoy Jauculan pagka Barangay Kapitan. Matud pa sa taho, upat nalang ka balota ang nahibilin, biya na si Tunguia ug tulo ka boto. Apan sa nagapadayon nga pag-ihap sa nahibiling upat ka balota, si Tunguia misirit ug napunta sa iya ang tulo ka boto hinungdan nga nag-tie kon nagkapareha na sila ug score ni Jauculan samtang usa nalang gayud ka balota ang nahibilin.

Mga katawhan nga misaksi sa eskotenyo ilabi na ang mga supporters sa pikas ug pikas habig parehong nangakulbaan ug naghinam-hinam kon si kinsa ang mogulang mananaug samtang usa nalang ka balota ang nahibilin. Matud pa nga sa sinugdanan sa eskotenyo, ang pikas ug pikas habig nagsiyagitanay kon adto kanila pabor ang ihap nga boto. Apan pag-abot sa ponto nga nagpareho na sila si Tunguia ug Jauculan sa score diin usa nalang ka balota ang nahibilin, ang kahugyaw ug kasaba sa palibot ilabi na sulod sa tunghaan ang mikalit lang ug kahilom diin ang Board of Election Inspector mihunong ug ihap alang sa katapusan nga balota.

Sumala pa nga gipa-trelingan ug maayo sa BEI ang pag-basa sa katapusan nga balota kay miginhawa pa kini ug dako ug nanghupaw ug mipahuway balig tulo ka minuto ayha gibasa ang nahibiling usa ka balota.  Mismo ang BEI nga nagbasa sa katapusan nga balota naapil usab sa kakulba ug kahinam kay mihunong kini sa makadyot ug miginhawa ug dako. Apan sa pag-ukab na sa katapusan nga balota, ang maong boto napunta kang Epok Tunguia nga maoy gideklarar nga mananaug pagka Barangay Kapitan sa Biniray.

Matud pa sa report, hugyaw kaayo ang mga supporters ni Tunguia nga daw milanog ang kasaba sa tibook balangay sa dihang ang katapusan nga balota, ang boto iya kang Tunguia. Sa interview, gipahayag ni Tunguia nga siya mismo mikibot usab ang iyang sampot sa dihang upat nalang ka balota ang nahibilin diin siya nabiyaan na ug tulo ka boto. Misamot na gyud ang iyang gibate nga kakulba sa dihang nag-tie score sila ni Jauculan diin usa nalang ka balota ang nahibilin.

Matud ni Kapitan Tunguia, dili unta kadto mahitabo kon wala pay siyam ka mga botante nga pabor kaniya apan na-inbalido sa ilang pagsulat. Gawas pa niini dugang pa ni Tunguia, subra siya ka kumpiyansa kay nianang besperas sa eleksiyon hilom na kaayo ang iyang kontra nga daw aminado na sa ilang kapildihan gumikan kay sa iyang pag-ihap mas daghan na siyang tawo nga moboto ngadto kaniya hinungdan nga mipauli siya dinhi sa Dipolog. Apan wala sila makabantay kay pagka kaadlawon nianang Lunes gikamang ang iyang mga tawo ug gihatagan ug mas dako nga pahalipay.

Para ni Tunguia, impsoible kaayo ang iyang kontra makahatag ug ingon adto ka dako nga pahalipay sa mga botante kon walay nagpaluyo nga dakong politiko sa lungsod sa Katipunan. Alang ni Tunguia, lami kaayo ang iyang kadaugan bisan sa higpit nga kompetisyon kay siya mismo nakatagamtam ug kakulba-hinam. Karon nga siya na ang kapitan sa Barangay Biniray, gipahayag ni Tunguia nga iyang paninguhaon nga usbon ang maot nga dagway sa barangay ug himoong usa ka malamboon ug mauswagon ang lugar.

Iyang gipasalig nga daghan siyang mahimo sa barangay nga iyang alagaran tungod sa iyang kusog nga koneksiyon sa kaulohan nga maoy gisaligan sa minilyon nga proyekto sa mga dagkong kontraktor. Matud ni Tunguia, kon sa iyang panahon kaniadto nga daghan siyang lungsod nga natabangan sa paghatag ug proyekto, karon nga iya nang katungod, imposibli nga dili siya makatabang pinaagi sa pagpabaha ug daghanang mehoras sa Barangay Biniray. Kini gisaad ni Tunguia nga iyang paningkamotan nga mapabaha ang daghanang proyekto sa Barangay Biniray aron mausab na ang maot niyang imahe sa lungsod sa Katipunan nga gipakatap sa iyang mga kritiko ug kontra sa politika nga isog, barumbado, botboton, bakakon ug maayo lang sa estorya nga wala sa buhat.

Aminado si Tunguia nga naguba ang iyang pagkatawo sa lungsod sa Katipunan tungod kay kanunay gihiloan ang hunahuna sa mga katawhan ilabi na sa taga bukid nga gihimo sa kasamtangang naglingkod sa gahum sa maong lungsod nga siya dautan ug botboton. Maoy gusto ni Tunguia nga kini makorehian ang maot nga impresyon sa iyang pagkatawo kay kini usa lamang ka black propaganda nga gihimo sa iyang kontra sa politika atubangan sa kabalaka nga siya lamang ang makalumpag sa umalabot nga panahon sa kasamtangang naglingkod nga administrasyon.

Sumala pa niya, kon iya nang matuman ang iyang damgo nga mausab ang panagway sa Barangay Biniray, mogawas na ang kamatuoran ug kinsay nagtug-an sa tinood. Si Tunguia nanawagan kang Mayor Cris Eguia nga andam siya makig-reconcile alang sa kaayohan ug kalamboan sa Barangay Biniray ug sa kinatibuk-an sa lungsod sa Katipunan.

“Membro na ko sa pamilya ni Cris (Mayor Eguia) isip ako iyang usa sa mga anak, apan sa gawas. Andam ko mosunod sa iyang sugo basta sa kaayohan sa mga katawhan. Apan andam akong mosukol ug mosupak sa iyang pamunoan kon sa akong lantaw dili makaayo sa mga katawhan.” (The New Nandau, Vol. XVII No.18)

*

 

Camp Crame mosagop tukmang aksiyon batok PC Inspector Maclang

Gipahibawo sa Directorate for Personnel and Records Management sa Philippine National Police sa Camp Crame nga aduna nay tukmang aksiyon nga ilang gipakanaug batok kang Police Chief Inspector Reynaldo Maclang may kalabutan na sa iyang pagka hepe sa Dipolog Police. Kini ang unod sa suwat tubag sa Philippine National Police, National Headquarters particular na sa Directorate for Personnel and Records Management sa Camp Crame nga gipanguluhan ni Police Senior Superintendent Catalino S. Cuy sa petisyon nga gipadangat sa Zamboanga del Norte United Correspondents o ZNUC nga nanawagan alang sa pagpabalhin kang Maclang gikan sa Dipolog Police Office.

Si Walter Balisado usa ka aktibong meyembro sa Zamboanga del Norte Press Club ang mipadayag nga daku siyang supak sa nasangpit nga lakang sa mga board of directors sa Press Club.

Ang nasangpit nga petisyon sa ZNUC gipada-ngat mismo sa buhatan ni Presidente Gloria Macapagal-Arroyo ug gihatagan usab sa kopya ang Chief PNP ug ang Provincial Police Director sa Zamboanga del Norte Provincial Police Office. Matud pa ni Police Senior Superintendent Cuy ang petisyon sa ZNUC batok kang Maclang nga nadawat sa buhatan ni Presidente Arroyo ug sa Chief PNP ang giduso na nila ngadto sa Regional Director, sa Regional Office 9 kinsa ang adunay hurisdiksiyon sa Dipolog Police Office uban na sa Provincial Police Director sa pagsagup sa tukmang lakang sa giduso nga petisyon.

Ang petisyon sa ZNUC batok kang Maclang nahimogso atubangan sa gihimo niining pagpang dapat o pagkulata sa usa ka media practioner nga si Joseph Herrera atubangan mismo sa city hall sa dakbayan sa Dipolog sa rason nga naitok siya sa mga komentaryo niini. Kini napun-an sa reklamo gikan mismo sa mga mabuot nga mga lungsuranon may kalabutan na sa gipakitang taras ni Maclang diha sa pagpatuman sa balaod nga nakitang nakalapas na sa mga tawhanong katungod sa mga lungsuranon.

Si Maclang nga naghupot sa rangong major nahimo na hinoong major problem sa mga yanung lungsuranon sa Dipolog tungod sa dili makatarunganon ug makatawhanong pagpatuman niini sa balaod. Samtang ang Zamboanga del Norte Press Club pinaagi sa mga meyembro sa hunta niini mipasar ug usa ka resolusyon nga nanawagan usab alang na sa pagpabalik kang Maclang sa Dipolog.

Apan nakita nga dili tanang meyembro sa Press Club ang nahauyon sa gipakanaug nilang aksiyon diin usa sa aktibong meyembro nga si Walter Balisado ang mipadayag nga daku siyang supak sa nasangpit nga lakang sa mga board of directors sa Press Club. Matud pa ni Walter unta gikonsulta usab sa mga board of directors sa Zamboanga del Norte Press Club ang ubang mga yanung meyembro niini kon uyon ba sila sa gipanday nga lakang. (Press Freedom, Vol. XX No. 2)

 
 

Epok Tunguia, bag-ong kapitan sa Biniray, 1 boto ray labaw

Tugob sa aksiyon, kakulba ug kahinam maoy gibate sa mga katawhan sa Barangay Biniray sakop sa lungsod sa Katipunan kabahin sa eleksiyon sa barangay ilabi na ang nahimong resulta sa pagka barangay kapitan kay nagligas lamang ug usa ka boto. Tugob sa aksiyon gumikan kay sa kampanya palang, misaka gamay ang tensiyon atubangan sa kabalaka sa mga residente nga adunay wala nila mailhing mga tawo nga nangabot sa ilang barangay hinungdan nga ilang gireklamo ngadto sa kapolisan. Ang kapolisan usab pinaagi sa mando sa ilang hepe misuba sa bukid sa Biniray aron kapugngan ang posibling motumaw nga kasamok ug kaguliyang.

Nahimong kulba-hinam kay pag-abot na gayud sa iniphanay sa mga balota, higpit kaayo ang kompetisyon kay nagukod sa ilang nakuhang boto sila si Carmelito “Epok” Tunguia ug Nonoy Jauculan pagka Barangay Kapitan. Matud pa sa taho, upat nalang ka balota ang nahibilin, biya na si Tunguia ug tulo ka boto. Apan sa nagapadayon nga pag-ihap sa nahibiling upat ka balota, si Tunguia misirit ug napunta sa iya ang tulo ka boto hinungdan nga nag-tie kon nagkapareha na sila ug score ni Jauculan samtang usa nalang gayud ka balota ang nahibilin.

Mga katawhan nga misaksi sa eskotenyo ilabi na ang mga supporters sa pikas ug pikas habig parehong nangakulbaan ug naghinam-hinam kon si kinsa ang mogulang mananaug samtang usa nalang ka balota ang nahibilin. Matud pa nga sa sinugdanan sa eskotenyo, ang pikas ug pikas habig nagsiyagitanay kon adto kanila pabor ang ihap nga boto. Apan pag-abot sa ponto nga nagpareho na sila si Tunguia ug Jauculan sa score diin usa nalang ka balota ang nahibilin, ang kahugyaw ug kasaba sa palibot ilabi na sulod sa tunghaan ang mikalit lang ug kahilom diin ang Board of Election Inspector mihunong ug ihap alang sa katapusan nga balota. Sumala pa nga gipa-trelingan ug maayo sa BEI ang pag-basa sa katapusan nga balota kay miginhawa pa kini ug dako ug nanghupaw ug mipahuway balig tulo ka minuto ayha gibasa ang nahibiling usa ka balota.

Mismo ang BEI nga nagbasa sa katapusan nga balota naapil usab sa kakulba ug kahinam kay mihunong kini sa makadyot ug miginhawa ug dako. Apan sa pag-ukab na sa katapusan nga balota, ang maong boto napunta kang Epok Tunguia nga maoy gideklarar nga mananaug pagka Barangay Kapitan sa Biniray. Matud pa sa report, hugyaw kaayo ang mga supporters ni Tunguia nga daw milanog ang kasaba sa tibook balangay sa dihang ang katapusan nga balota, ang boto iya kang Tunguia.

Sa interview, gipahayag ni Tunguia nga siya mismo mikibot usab ang iyang sampot sa dihang upat nalang ka balota ang nahibilin diin siya nabiyaan na ug tulo ka boto. Misamot na gyud ang iyang gibate nga kakulba sa dihang nag-tie score sila ni Jauculan diin usa nalang ka balota ang nahibilin. Matud ni Kapitan Tunguia, dili unta kadto mahitabo kon wala pay siyam ka mga botante nga pabor kaniya apan na-inbalido sa ilang pagsulat. Gawas pa niini dugang pa ni Tunguia, subra siya ka kumpiyansa kay nianang besperas sa eleksiyon hilom na kaayo ang iyang kontra nga daw aminado na sa ilang kapildihan gumikan kay sa iyang pag-ihap mas daghan na siyang tawo nga moboto ngadto kaniya hinungdan nga mipauli siya dinhi sa Dipolog.

Apan wala sila makabantay kay pagka kaadlawon nianang Lunes gikamang ang iyang mga tawo ug gihatagan ug mas dako nga pahalipay. Para ni Tunguia, impsoible kaayo ang iyang kontra makahatag ug ingon adto ka dako nga pahalipay sa mga botante kon walay nagpaluyo nga dakong politiko sa lungsod sa Katipunan. Alang ni Tunguia, lami kaayo ang iyang kadaugan bisan sa higpit nga kompetisyon kay siya mismo nakatagamtam ug kakulba-hinam.

Karon nga siya na ang kapitan sa Barangay Biniray, gipahayag ni Tunguia nga iyang paninguhaon nga usbon ang maot nga dagway sa barangay ug himoong usa ka malamboon ug mauswagon ang lugar. Iyang gipasalig nga daghan siyang mahimo sa barangay nga iyang alagaran tungod sa iyang kusog nga koneksiyon sa kaulohan nga maoy gisaligan sa minilyon nga proyekto sa mga dagkong kontraktor.

Matud ni Tunguia, kon sa iyang panahon kaniadto nga daghan siyang lungsod nga natabangan sa paghatag ug proyekto, karon nga iya nang katungod, imposibli nga dili siya makatabang pinaagi sa pagpabaha ug daghanang mehoras sa Barangay Biniray. Kini gisaad ni Tunguia nga iyang paningkamotan nga mapabaha ang daghanang proyekto sa Barangay Biniray aron mausab na ang maot niyang imahe sa lungsod sa Katipunan nga gipakatap sa iyang mga kritiko ug kontra sa politika nga isog, barumbado, botboton, bakakon ug maayo lang sa estorya nga wala sa buhat.

Aminado si Tunguia nga naguba ang iyang pagkatawo sa lungsod sa Katipunan tungod kay kanunay gihiloan ang hunahuna sa mga katawhan ilabi na sa taga bukid nga gihimo sa kasamtangang naglingkod sa gahum sa maong lungsod nga siya dautan ug botboton. Maoy gusto ni Tunguia nga kini makorehian ang maot nga impresyon sa iyang pagkatawo kay kini usa lamang ka black propaganda nga gihimo sa iyang kontra sa politika atubangan sa kabalaka nga siya lamang ang makalumpag sa umalabot nga panahon sa kasamtangang naglingkod nga administrasyon.

Sumala pa niya, kon iya nang matuman ang iyang damgo nga mausab ang panagway sa Barangay Biniray, mogawas na ang kamatuoran ug kinsay nagtug-an sa tinood. Si Tunguia nanawagan kang Mayor Cris Eguia nga andam siya makig-reconcile alang sa kaayohan ug kalamboan sa Barangay Biniray ug sa kinatibuk-an sa lungsod sa Katipunan. “Membro na ko sa pamilya ni Cris (Mayor Eguia) isip ako iyang usa sa mga anak, apan sa gawas. Andam ko mosunod sa iyang sugo basta sa kaayohan sa mga katawhan. Apan andam akong mosukol ug mosupak sa iyang pamunoan kon sa akong lantaw dili makaayo sa mga katawhan.” (Mindanao Star, Vol.III No.40)

*

 

Camp Crame mi-aksiyon sa ZNUC petisyon batok kang PCI Maclang

Gihatagan ug positibong aksiyon sa Malakanyang ang sulat/petisyon sa mga opisyal ug membro sa Zamboanga del Norte United Correspodents kaba-hin sa pagpabalhin kang P/Chief Inspector Reynaldo Maclang isip hepe sa kapoli-san dinhi sa dakbayan sa Dipolog.

Ning semanaha nadawat sa mga membro sa ZNUC ang opisyal nga reaksiyon gikan sa National Head-quarters, Philipine National Police, Directorate for Per-sonnel and Records Ma-nagement, Camp Crame, Quezon City mahitungod sa ilang tubag sa panawagan niining pagpalagpot kang PCI Maclang atubangan sa mga kalapasan niining gihimo ug pagkulata sa usa ka sibilyan.

Si P/SSupt. Catalino S. Cuy, Chief, Recruitment and Selection Division sa National Headquarters sa PNP, Directorate for Personnel and Records Management mipahayag nga ang sulat sa mga opisyal ug membro sa ZNUC nga gi-address ngadto kang Presidente Gloria Macapagal-Arroyo ang gihatagan na nila ug positibong aksiyon. Matud ni P/SSupt. Cuy, ang sulat panawagan sa ZNUC ila nang gitugpo ngadto sa Regional Director, Police Regional Office 9 kinsa maoy adunay hurisdiksyon sa police units dinhi sa dakbayan sa Dipolog.

“Please be informed that your concern has been referred already to the Regional Director, Police Regional Office 9 who has jurisdiction on police units in Dipolog City. Likewise, RD, PRO 9 has been advised to take appropriate action on the matter and to inform you the results of action taken.” Gipahayag sa Chief, Recruitment and Selection Division nga ang Regional Director sa PNP, Zamboanga gipahimangnoan nga mohimo ug hustong lakang kabahin sa nahimong kalapasan ni Maclang ilabi na ang gihimo niining pagkulata ni kanhi PBA Star ug kanhi konsehal sa dakbayan sa Dipolog Joseph Herera.

Sa sulat/reklamo sa mga membro sa ZNUC ngadto sa presidente, si Maclang nga maoy hepe sa Dipolog Police Station nakalapas sa tawhanong katungod pinaagi sa pagdakop ug pagposas sa usa ka Villareno ug sa lain pang usa ka kaubang sibilyan bisan kon walay sala, paglapas sa balaod pinaagi sa walay pamatasan mosulod ug mga imnanan diretsong pagpangapkap sa mga costumer bisan kon walay court order, pagkuha/kawat sa mga motorsiklo bisan kon nakaparking lamang sa tugkaran sa balay o daplin sa dalan, pagkulata ug sibilyan ug uban pa.

Matud ni Cuy, mopahi-bawo ra sila ngadtu sa ZNUC unsay resulta sa gihimong aksiyon sa PNP kalabot sa maong reklamo. Sa pagkakaron, si PCI Maclang floating pa nga naka-detail sa Provincial Police Office, sa Camp Hamac, Sicayab ning dakbayan sa Dipolog human gi-relibo isip Chief of Police sa kapolisan dinhi sa dakbayan sa Dipolog. Kasaligang tinubdan mibutyag nga si PCI Maclang mihilak sa dihang gi-relibo kini isip hepe sa kapolisan sa Dipolog. Matud pa nga dako niyang pagma-hay nga iyang gipadapatan si Herera apan iya kadtong gihimo tungod sa iyang kasuko ug kalagot nga giingnan siya ug “bayot.”

Gikatahong si Maclang atua pa karon sa Manila ug matud pa, moabot kini dinhi sa Dipolog karong Nobyem-bre 13. Matud sa tinubdan nga masaligon si Maclang nga makabalik ra siya isip hepe sa kapolisan dinhi sa Dipolog kay tabangan siya ni Mayor Evelyn Uy.  Sa pagkakaron ang OIC Chief of Police sa Dipolog PNP mao si PSI Isidro “Nonoy” Sasuman. (The New Nandau, Vol. XVII No.18)

*

 

‘Watershed’ dapat panalipdan –DENR

Miapilar karon ang Provincial Environment and Natural Resources Officer (DENR) sa Zamboanga del Norte sa mga mayors nga unta makatabang sila sa pagpanalipod sa mga watershed areas nga anaa naha-sulod sa ilang hurisdiksiyon. Kini ang gipalanog ni PENRO Tuballa, dungan sa pagpasabot nga ang mga watershed areas maoy tinubdan sa tubig nga gigamit sa atong mga katawhan sa ilang inadlang nga panginahanglan lakip na sa tubig nga gigamit para irigasyon sa atong agrikultura.

Matud pa ni Tuballa adunay panginahanglan karon nga matamnan ug balik ang maong mga watershed areas sa ZaNorte kay gisulod na kini ug mga speculators nga maoy responsable sa pagpamutol sa mga kahoy. Ang DENR miangkon nga dili makaya sa ilang buhatan ang pagbantay tanan sa atong watersheds sa ZaNorte hinungdan nga magpatabang sila karon sa mga kagamhanang local diha sa pagpanalipod sa atong mga kalasangan.

Matud pa ni PENRO Tuballa nagbatun sila karon ug 150 mil ka seedlings para gamiton sa pagtanum sa mga giila nilang watershed areas nga nahimutang sa mga lungsod sa Sibutad, Polanco, Sergio Osmena, Dapitan City, Manukan, Tampilisan, Kalawit ug Baliguian. Ang ika duhang lugar nga gusto nilang matutukan mao ang gitawag nila nga agro-forestry area nga anaay mga mag-uuma nga nagpuyo ug nagtikad. Matud pa ni Tuballa maoy tinguha nila sa DENR nga ang maong mga mag-uuma mamahimong katimbang nila sa programa para maprotihian ang atong mga watershed areas. (Press Freedom, Vol. XX No. 2)

*

 

9 ka broadcaster misalmot sa brgy. election pulos wa’y swerte

Dili ang kridibilidad, kahibalo ug pagsalig sa mga katawhan ngadto sa mga sakop sa local media dinhi sa atong dapit ang maoy barometro sa mga botante pagpili ug kandidato ilabina sa bag-uhay pa lamang nahuman nga barangay election kun dili ang kwarta na maoy himoong basihan pagpili ug kandidato.

Sa barangay election niadtong Lunes, Oktubre 29, 9 ka mga lokal media ang misalmot sa election. Kini mao sila si Genesis Ajero sa DXFL nga milansar ug pagka-kagawad, uban nila ni Frio Silao nga milanasat pagka kapitan sa Sta. Filomena, Japhet Fernandez pagka-kagawad sa maong barangay, Edgar Sorronda sa RMN-Dipolog DXDR nga milansar pagka-kagawad sa turno uban ni Leonidis Dodoy Mohametano sa DXAQ ug milansar pagka-kagawad sa Turno, Ulysses “Yuli” Laranjo sa DXRQ, Miputak;  Ting Carreon pagka-kagawad sa Galas, Mariano Ayuban alyas “Bogs Aguadaor” sa DXAA nga milansar pagka-kagawad  sa Lugdungan ug si Stephen Salazar sa DXDR nga milansar pagka-kagawad sa villa Hermosa, Polanco. Sila tanan nahurot ug kapildi sa nakalabay nga election sa barangay.

Dili ang kridibilidad, kahibalo ug pagsalig sa mga katawhan ngadto sa mga sakop sa local media dinhi sa atong dapit ang maoy barometro sa mga botante pagpili ug kandidato ilabina sa bag-uhay pa lamang nahuman nga barangay election kun dili ang kwarta na maoy himoong basihan pagpili ug kandidato.

Kasagaran kanila kridibilidad ug kahibalo uban sa pagsalig sa mga katawhan maoy puhonan sa ilang paglansar sa maong posisyon, apan kini ang wala magsilbi tungod kay ang kwarta ang nagpasulabi sa adlaw sa piniliay. Ang maong mga broadcaster nga milansar sa election ang pareho ug kawsa nga gibarugan nga naglantaw ug kalamboan sa ilang matag barangay.

Dili lamang ang pagserbisyo sa mga katawhan pinaagi sa pagpanibya kun dili ila pa gayud untang ipaabot ang ilang serbisyo direkta ngadto sa mga katawhan. Angayang masayran ang mga sakop sa media maoy dangpanan sa mga katawhan sa ilang mga reklamo ug problema diha sa mga barangay. (Mindanao Star, Vol.III No.40)

*

 
Malinawon pag-obserbar sa kalagkalag dinhi sa Zanorte

Malinawon ang duha ka adlaw sa pag-observar sa kalagkalag dinhi sa Zamboanga del Norte ug sa duha ka mga dakbayan sa Dipolog ug Dapitan. Kini maoy gideklarar sa Police Provincial Office samtang wala silay nadawat nga taho gikan sa mga kalungsoran nga dunay dagkong pang-hitabo kabahin sa ilang gipa-tuman nga operation Undas. Dinhi sa Dipolog gipahayag ni P/SI Isidro Sasuman, OIC-Chief of Police sa Dipolog PNP malinawon ang kinatibuk-ang pag-obserbar sa adlaw sa mga kalag.

Sa unang adlaw sa pag-obserbar (November 1) dili kaayo bul-og ang gidag-hanon sa mga katawhan nga mingduaw sa ilang mahal sa kinabuhi nga mitaliwan sa laing kalibutan gumikan sa maot nga tiempo nga kanunay nagtaligsik. Matud ni PSI Sasuman, “manageable” ra kaayo ang ilang pagmintinar sa kahusay ug kalinaw palibot dinhi sa dakbayan ilabi na nga nagpahimutang usab siya ug membro sa kapolisan sa mga sam-ang aron maoy moresponde kon unsa mang insedente nga mahitabo.

Matud pa ni Sasuman, 24 oras ang iyang ginsakpan sa kapolisan ang anaa gayud nagbantay ug nagtukaw sa mga sam-ang aron pagmin-tinar sa kahusay ug kalinaw. Gipahayag ni Sasuman nga wala niya gibuhos tanang puwersa sa kapolisan sa mga sam-ang gumikan kay aduna usab siyay gi-assign nga mga polis nga molibot dinhi sa dakbayan sa dak-bayan sa Dipolog aron pagbantay sa seguredad ug kabtangan sa mga kataw-han.

Sumala ni Sasuman, dunay mga balhiboon ug kamot nga mapahimudsanon sa panahon ilabi na niining pag-obserbar sa kalagkalag diin ang mga katawhan mobiya sa ilang panimalay kay moadto sa sementero aron modagkot sa ilang mahal sa kinabuhi nga mitaliwan sa laing kalibutan. Matud niya, gawas sa iyang ginsakpan nga gipahimutang sa mga sam-ang, aduna usab siyay laing grupo nga gipabantay sa palibot ning siyudad aron makapakgang sa unsa man nga pagabuhaton sa mga kawatan ug uban pang dautang elemento.

 Sa pikas bahin walay dagkong panghitabo dinhi sa dakbayan sa Dipolog human milabay ang piniliay sa barangay ug sanguniang kabataan niadtung Lunes. Kini ang gipamahayag ni PSI Isidro Sasuman samtang may nagapabilin pang inalisngaw sa kaguol ug kasakit sa mga kandidato nga nangapildi niadtong nakalabay’ng eleksiyon. Matud sa hepe sa kapo-lisan, human sa eleksiyon niadtung Lunes walay nagpanghitabong kaguliyang koneksiyon sa nakalabay’ng piniliay ug nagapabilin ra ang pagmalinawon sa dakbayan sa Dipolog.

Ang pagposil nga nahitabo niadtung miaging gabii sa Col J diin ang biktima anaa pa sa kritikal nga kondisyon walay kalabotan sa koneksiyon sa piniliay kay usa lamang kadto ka bikil ug panaglalis bonga sa ilimnong makahubog. Hinoon gipahayag ni Sasuman nga aduna na silay suspetsado nga matumbok nga maoy responsable sa pagluthang sa biktima ug ila nang pasakaan ug kaso. (The New Nandau, Vol. XVII No.18)

 
 

 HULAGWAY BALITA

 

 

 

 

*

 

P290M alang ‘watershed rehabilitation’ sa ZaNorte

Mokostar ug P290 milyones ka pesos ang gikinahanglang pundo para na sa pagrehabilitate sa mga giilang watershed areas sulod sa lalawigan sa Zamboanga del Norte. Kini ang unod sa report gikan sa National Economic Development Authority nga gitahasan sa pagpahigayon ug pagtuon sa mga watershed areas sulod sa Zamboanga Peninsula Region.

Matud pa ni Governor Rolando Yebes, ang maong pagtuon gihimo sa NEDA sa tuyo nga makapangita kini ug funding institution nga maoy motabang sa atong lalawigan ug ubang probinsiya sa reheyon diha na sa pagpatuman sa gikinahanglang rehabilitasyon sa maong mga watershed areas. Pipila sa giilang watershed area nga nasakop sa ZaNorte mao ang Layawan Watershed sa Sergio Osmena, Lituban Watershed sa Siocon ug Diongan Watershed sa lungsod sa Siayan.

Samtang dugang mga watershed areas ang gipadas-og usab sa ubang mga municipal mayors sa ZaNorte nga malakip sa maong rehabilitation nga nahimutang sa ilang tagsa-tagsa ka mga munisipyo. Matud pa ni Governor Yebes kini karon maoy paningkamutan sa NEDA nga makakuha sila sa gikinahanglang pundo alang na sa pagrehabilitate sa mga watershed areas sa reheyon lakip na dinhi sa ZaNorte. Ilawom sa gihimong pagtuon ang pagrehabilitate sa maong mga watershed areas sa ZaNorte molungtad ug lima ka tuig nga nagkinahanglan ug partisipasyon gikan sa mga hingtungdang kagamhanang local para matutukan ang mga gikinahanglang lihok nga angayang ipatuman.

Milutaw sa gihimong pagtuon sa NEDA nga ang mga watershed areas sa ZaNorte inanay nang nagka itos ang forest cover niini. Gitataw sa NEDA nga ang pagpresirbar sa atong watershed areas mahinung-danon kaayo ilabi na sa pagsiguro nga ang atong agrikultura magapabiling himsog ilabi na nga kini maoy gisaligan nga panginabuhi sa atong mga katawhan ug ekonomiya sa probinsiya. Samtang sa laing kalamboan, gidasig karon ang kabisira sa Zamboanga del Norte sa pagkab-ot nga mamahimong usa sa mga “competitive city” pinasikad sa survey sa Asian Institute of Management ingon man pagkab-ot sa titulo nga usa sa “business friendly city” sa National Competitiveness Council.

Kini ang gibutyag sa Regional Tripartite Productivity and Wages Board sa Rehiyon 9 human gipagawas ang resulta sa pagtuon sa AIM diin wala malakip ang Dipolog sa mga siyudad nga gihatagan sa nasangpit nga titulo. Sumala pa ilawom sa maong pagtuon ang nagkadaiyang mga siyudad sa Pilipinas gisukod ug girangohan unsa ka lapad ang ilang merkado, gidaghanon sa populasyon, pilay magastu sa usa ka negosyante nga mobutang ug negosyo sa siyudad, gastuhon sa elektrisidad ug uban pang mga variables.

Milutaw usab sa maong pagtuon nga wala malakip ang Reheyon 9 sa giilang usa sa mga productive region. Ang Regional Tripartite Productivity and Wages Board pinasikad sa resulta sa maong pagtuon nga gisugdan sa tuig 2005 milutaw nga ang reheyon uban na sa siyudad sa Dipolog nagpakita nga dili productive ug competitive. Gihimong ehemplo niini ang Region 7 nga giilang usa sa mga “highly competitive ug business friendly region” hinungdan ang ilang mga mamamuo sa pribadong sector maoy nagpakadawat sa mas taas nga taripa sa suhulan.

Gipasabot sa Regional Wage Board mahinungdanon kaayo para sa siyudad sa Dipolog nga mamahimo kining usa sa mga competitive city ug business friendly city aron makatilaw usab sa hustong benepisyo ang mga kawani sa pribadong sector. Dinhi sa Mindanao ang nakapasar sa pagtuon mao ang Davao ug Cagayan de Oro. Samtang ang National Competitiveness Council uban sa Institute for Solidarity in Asia ang mideklarar sa San Fernando sa La Union, San Fernando sa Pampanga, Marikina sa Metro Manila, Naga sa Camarines Sur, Sorsogon sa Sorsogon Province, Calbayon sa Samar, Ilo-ilo sa Ilo-ilo ug Tagbilaran sa Bohol nga maoy mga model business friendly cities. Ang nasangpit nga mga siyudad gihatagan sa maong titulo kay nahukman nga kini ang tukmang mga lugar alang sa pagpuyo, pagpanarbaho ug pagpahigayon ug negosyo. (Press Freedom, Vol. XX No. 2)f

*

 

Pulso Sa Katilingban
Cicer M. Binghay
Mga bata pa kurakot na

Makahinuklog: All reformist don’t want providing a continued terrible example for our children to follow the “salapi kandidato, salapi pabuterik politiko, because we don’t want them behind the wheel of our government.  What happened to our SK election last Oct. 29, 2007 a non-partisan election, an honest policy of the authority was fully ignored, by the dirty old and new politicians who can’t be stopped. . . to support financially in the rampant vote buying all over the country.” Sayo natong natun-an atong mga bataot nga ang hustong kwalipikasyon wla gikinahanglan sa piniliay.  Nga ang salapi maoy determining factor sa kadaogan.  That we have money to buy votes.  That the “uso” now is politikos with plenty of money.  The money is always there.

The power of money is demonstrated no more effectively than when it transforms the innocent bataot SK experience that politics in this country is wholly free not to the principle of the thing but to slave to wealth, our fortune, our laws and the we are restrain from acting accordingly to his will.  That money rules a government not the laws. So niadtong nangabulahan sa ilang salapi congratulation sa inyong mananoy’ng kadaogan.  Sa nangapildi, magtimaan kanunay nga dili patuga-tuga’g kandidato kon walay nagtipun-ag alakansia.  Dako pa inyong purohan sa sunod kon tigoman hustong salapi.  Ang 2010… nanganawkanaw na.  Ayaw na niangna pangarinyog botanti.  Sugdan karon dayon ang pagtigom salapi.

Niadtong Oct. 31 gisaulog nato ang celebration of all witches o kalag-kalag.  Pagka Nov. 1 All Saints’ Day, prayers to all our saints’.  Nov. 2, All Souls’ day, general celebration in honor to our faithfull deceased. Nindot nga walay kaguliyang ang trapiko paingon sa sementeryo paingon sa Katolikko ug diha sa Municipal. Nagpadayon ang maayong pag mintenar sa sekuridad sa atong mga kapolisan.  Nagpabilin malinawon, walay mga gulo sa mga mitanda sa ilang mga minahal. Karon nagpabilin pa ang inalimyon sa nagkadaiyang kabulakan ug inalisbo sa manindot mga kandila nga gihalad sa maag lubnganan.  Naa pa sa palibot ang hinunguaw sa lab-as mga pintal sa mga panteyon.  Permaninti mga bataot silbi dula-dula nila sa anahon nga mamonit mga kandila nga nanga-upos ug pagpang harvest sa mga halad mga bulak.  Likayan lamang niadtong panahona pagdalag mga lata o mga bisan unsa sama sa plorerang puthaw o sin o aluminum nga kalawaton ikabaligya sa junk shop.

Sa laing bahin, atongpahinumdoman dinhi ang mga retirables.  Sa atong nasod official retirement sa edad 60 anyos.  Dinhi sa ato pwede 60 o 65 o dunay diha pa pagka setenta.  Bulahan kadtong dunay mga kahimsog paglabay sa pangidaron 60 kay makasugakod pag retire hangtod 65 nga kapuslan ilang abilidad o kahibalo. Mao lagi kon ikaw nag retiero nam, todo mapgahulay na lamang sa inyo?  Maglingkod na lang nga walay buhaton gawas sa pagtan-aw sa TV matag panahon.  What can you do besides waiting to die a natural death?  Wait for your SSS or GSIS pension, complain about your many aches and pains, blame the young people for the generation gap, pine for the good old days and specialize on being a grandpa. Thomas Edison invented the telephone at 84.  Peter Roget was updating the Tesaurus at 90.  George Bernard Shaw was writing plays at 91, and etc.  in fact it is said that 5 percent of all the works of genius have been done after the age 80.

Pagkatinuod daghang mahimo pagabuhaton sa usa ka retirado, gawas nga manghampol bisan unsa nga mga dahon ipatang-o sa atritis, eksersisyo paglihok sa lawas aron maka pangkuri-kuri.  Makatabang dako sa mga lihokon sa sulod gawas sa atong puloy-anan.  Manul-id balikog lansang.  Mag oil sa gipangtay-ang hinges.  Mga kalihokan makapanghiyawat dugang income sa kinahanglanong salapi.  Wala pay klaro sa gipang-ingon sa theologians “whether or not there’s life after death.  But whatever your religious persuasion may be, you’ll AGREE THAT THERE CERTAINLY LIFE AFTER RETIREMENT.” (Press Freedom, Vol. XX No. 2)

 

ADMINISTRASYON UY WALAY NAUSAB GAWAS SA GENDER

Padayong nakasinati ug pagpihig ug dili patas nga tratamento ang mga kawani sa city government sa Dipolog nga walay nahimong kalainan sa panahon nga naglingkud pa ang bana isip mayor hangtud karon sa administrasyon sa iyang asawa ilabi na kon naila ka nga wala mosuporta kanila sa nakalabay nga piniliay sa Mayo 14, 2007. Matud pa sa mga kawani sa city government ang naandang patakaran nga gipatuman ni kanhi Mayor Roberto Uy sa siyam ka tuig nilang paglingkud sa city hall nagapadayon hangtud karon taliwala sa mga pasalig nga giluwatan ni Mayor Evelyn Uy atubangan sa mga kawani nga dili siya mosuhid unsay gibuhat ni Berto.

Pipila sa mga kawani sa city government sa Dipolog ilabi na kon naila ka nga wala mosuporta kanila sa nakalabay nga piniliay sa Mayo 14, 2007 ang padayong nakasinati ug pagpihig ug dili patas nga tratamento.

Sumala pa sa mga kawani sa city government sa Dipolog ang bugtong nausab sa city hall mao ra ang gender gikan sa Male ngadto sa Female. Kini nga isyu napukaw ug balik sa dihang pipila ka kawani sa city hall misuway sa pag monetize sa ilang mga leave credits kay gamiton nila para sa pagpa-enroll sa ilang mga anak karong second semester. Matud pa nila ang mga kawani sa city hall nga wala mosuporta sa mayora sa nakalabay nga eleksiyon wala aprubahi ang ilang application para monetization sa ilang leave credits sa rason nga walay pundo.

Apan sa daku na lang nilang kakurat karon adunay pipila ka mga kawani ug opisyal sa city government nga nailang supporters ug loyalists sa administrasyon ang otomatik nga giaprubahan sa mayor ang ilang mga application para sa monetization sa ilang leave credits. Sumala pa kini nga patakaran sa city government sa Dipolog ilang una nga nasinati sulod sa siyam ka tuig nga pamumuan sa bana sa mayor nga kadtong mga kawani nga giilang kontra sa administrasyon wala aprubahi ang mga application sa monetization apan ang mga kaalyado pulos tanan gihatagan. Sa nasayran pipila sa mga kawani sa Dipolog midangop na lang sa pagpangutang sa gawas para magamit enrollment sa ilang mga anak sa second semester. (Press Freedom, Vol. XX No. 2)

 
Credits: Press Freedom is published every Saturday and entered as 3rd class mail matter in Dipolog City. Printed by Young Printing Press with Editorial Office located at Upper Turno, Dipolog City. Tel. No. (065) 212-4343 or 212-6665

 

 

Good day Philippines and Hello ZaNorte! The weeklong holidays was ended. The barangay and SK election winners have just celebrated their success and ready to serve their constituents (hope so). All Saints and All Souls’ days was a solemn recollection of our loved ones who passed away. And now, I’m BACK and bringing the gravest CHUCHAK!!!!! Are you ready?

Ø         Sino ba itetch? She’s very interested to be the Chief of Hospital. Ayyy. Interesado na kay socy na ang ZN Medical Center? But the question is…. Di lage ka bagay didto doc kay TARAY ka!!! Mahadlok nimo ang mga pasyente tawon. Perting pagkaliwat nimo ang mga doctor diha sa Provincial Hospital sama ni Monkey L (monkey means mangkay nga taray) hehehe. Di siya dapat dawaton ni Lord sa heaven kay WALAY KALUOY. My brother is not a pig!!! (ate GUY ikaw ba yan?) Kay ug manganak pasagdan nalang. Kadumdom ka doc sa taga Godod nga imo tawon gi-binaboy ug tratar? Hindi kitta titigilan hanggang bumait ka at magiging ANGEL ka! Ayy di pwedi kay di man pod ka IFA. HEHEHEHE. Daghan pa kayo dihang dapat CHUCHAKON, wait lang mo ha, ako ra ipadala diha akong BUTTERFLY AGENT.

Ø         What happen to the city government? Pagka-walay KALUOY sa minatay kay wala tagai ug permit para malubong sa sam-ang katoliko. Kay lagi miembro kuno sa LANDO-BIBO. Grabe naman ninyong pamolitika intawon.. Ano ba tita? Gusto ninyo nga moluhod ang tanang tawo diri sa Dipolog? Unsa man mo Santos? Makilatan unta mo oi!!!

Ø         If I’m not mistaken, the members of the Sangguniang Panlalawigan have finally approved the creation of the Provincial Tourism Office. Who are the qualified people be given positions in the newly created office? Na hala hinay-hinay ug pa-sip-sip sa gobernador. Hehehe. Hope, you will help promote the tourism industry of ZaNorte kay damgo usab sa gobernador nga mapalambo ang turismo sa lalawigan tungod kay nawala na kita sa MAPA sa Pilipinas.

Ø         Kumusta ang Hiring Office under the control of Mr. Lauc. Nakit-an ra nimo ang ubang mga opisina nga nanubra ang mga tawo ug walay mga trabaho? Sige ra ug hulat ug punch in/punch out? Naapa juy mga office nga i-net activated, then ang mga empleyado sige ra ug chatchitchitchotchut. ( Kinsa sila? Nganong… nganong… baga mo’g lepz!!!) Time to decide!!!

Ø         Do you want to win cash prizes? Join the 1st ZaNorte Parol Olympics. For more information just visit the Provincial Tourism Office at the 2nd level of Capitol Building and look for my Ninong, Atty. Ivan Patrick Ang. (akong pinaskuhan ninong ha?)

Ø         Nosi ba lasi? Nag-hire ug agent aron masakpan ang writer sa CHUCHAK? They said ang akong gihimo makadaot kuno ni Gov. Or kamo mismo moy naghatag ug kadaot sa inyong gobernador kay nagpabadlong mo? I have nothing against your governor because he is doing his part perfectly. Kataw-anan inyong action nga gihimo no? mas na busy pa mo ug research kinsay writer sa CHUCHAK kaysa magtinarong mo sa inyong trabaho. (Juice ko!!) Wala ra mo maulaw sa inyong gidawat nga sweldo?  Kinahanglan pa ba diay nga inyong mahibaw-an kinsa ko? Pwes mamatay kayo sa inggit!!!! Huhahuhahuahahua!!!

Ø         Si HUBOGS EMPERADOR nidaog ra? Nagpapili man to siya ug pagka-kagawad? Pagkasayang sa inyong BOTO no? Natubuan man dayon siya ug sungay nga lima ka dupa!!! (pagtaas ba kuya?)

Ø         I’m sleepy now… Mag-work out sa ko ha to keep my body healthy and SEXY. Hehehe. I’ll see you around. Sige BYE!!!! (Mindanao Star, Vol.III No.40)

 
Credits: Mindanao Star is published once a week and is circulated to the 25 Municipalites and 2 Cities of the province of Zamboanga del Norte. Mindanao Star Editorial Office: #096 C.M. Montaño Building, Gen. Luna Street, Dipolog City; Phone/Fax No. (065) 212-2576; Email: mindanaostar@zamboangadelnorte.com
 
 

Handuraw Festival 2007 sa Dapitan gipangandaman na

Tumang pagpangandam karon ang gihimo sa kagamhanang lokal sa dakbayan sa Dapitan ubos sa administrasyon ni Mayor Dominador G. Jalosjos Jr. alang na sa umalabot nga Handuraw Festival 2007 diin kini pagasugdan karong umalabot Disyembre 27 hangtud na sa petsa 29 ning tuiga.

Sa nasayran ning inyong tigsulat human nahinabi si Engr. Rodiolan Porlas, ang  OIC – Tourism Officer sa Dapitan nga ang buhatan sa Heritage ubos sa pagdumala ni Dr. Eva Moncada ug ang buhatan sa Bise Mayor Patri Bajamunde – Chan ang padayon karon sa ilang pagpangandam tungod kay daghang mga aktibidadis ang nakahan-ay na atul sa maong kasaulogan.  Kining nasangpit nga kalihukan sa unang adlaw sa pagsaulog sa petsa 27 sa Disyembre pagabuksan kini pinaagi sa Cutting of Ribbon sa 12 Anchor Destination sa barangay sulod sa dakbayan ; ang One Barangay, One Project lakip na ang duha ka Island mao ang Selinog ug Aliguay.

Dugang pa niini sa dili pa pagasugdan ang maong programa didto sa hawanan sa dakbayan adunay mesa nga pagahimuon didto sa Saint James Parish Church ug pagasundan gilayon kini sa usa ka parada libot sa Poblacion ingon man usab ang painting exhibit sulod sa tulo ka adlaw alang na sa mga local artist ug ang Book Launching ni Rizal ug Blumentrit nga pagahimuon didto sa Jose Rizal Memorial State College – Dapitan Campus.  Sa pagkagabii niini ipahigayon usab ang Balak Competition didto sa Cultural and Sports Center.  Samtang ang Rizal Look Alike Contest ipahigayon usab kini nianang petsa 28 ug ang Street Dancing ug Final Showdown Competition himuon nianang petsa 29 sa mao gihapong bulan.

Subay niini, gi-awhag ang tanang mga katawhan sa dakbayan sa Dapitan kinsa kadtong buot mosalmot sa mga naasoy’ng indigay adto lamang sa buhatan sa Heritage o dili ba kaha sa buhatan sa Torismo sa Dapitan alang na sa dugang pang impormasyon. (Mindanao Star, Vol.III No.40)

 

Credits: The New Nandau is a member of the Publishers Association of the Philippines (PAPI). Editorial office is located at 076 Quezon Avenue, Dipolog City with Tel. No. (065) 212-3794; Cell No. +639205201041

*

MORE NEWS NGA BINISAYA

 

 

NOTE: SEND US YOUR NEWS.  Tell us what's going on in your barangays, clubs, schools, businesses and non profit organization. You can also send notices and announcements.
          

 

    Email to webmaster@dipolognon.com

      
Google
WEB THE DAILY DIPOLOGNON