Oktobre 27, 2005

Layo ra sa tinuod
Lando vs.Matoy sa 2007?

Layo ra nga matuman ang mga spekulasyong nanggawas karon nga hayan sa 2007 gubernatorial elections magka-enkuentro ang giilang kasili sa politika sa ZaNorte nga si 2nd District Congressman Roseller “Matoy” Barinaga ug si incumbent Gov. Rolando E. Yebes. Kini tapos mismo si Cong. Barinaga mideklarar nga gawas nga lisud, halayo kaayo ang posibilidad nga mahitabu ang gihugon-hugong enkuentro.

Sa programang Kapihan sa 1948 Cafeteria nga gipasiugdahan sa RPN DXKD inabagan sa NBN11 ug Zamboanga del Norte United Correspondence kun ZNUC, gipahayag ni Cong. Barinaga sa nakitang hugot nga koordinasyon kanilang mga lideres sa Alliance of Parties for Progress kun APP, lisud kaayong matuman ug mahitabu ang enkuentro nila ni Gov. Yebes sa 2007 elections. “Kami sa gropo (APP)   dili gyud mahitabung mag-ilog sa usa ka puwesto. Kung sa binugoy pa nga storya dili mahitabu nga magkapareha me ug pugaran ni Governor Yebes.” pahayag pa ni Barinaga.

Sa nasayran, ang APP nga gipangulohan karon ni Yebes isip provincial chairman gilangkuban sa mga dagkung haligi sa politika dinhi sa ZaNorte. Kini naglakip sa giilang political King-maker sa probinsiya nga si kanhi Congressman Romeo “Nonong” Jalosjos ug sa alyansa sa tulo ka mga kongresista nga sila si 1st District Congresswoman Cecelia Jalosjos Carreon, Matoy Barinaga sa segundo distrito ug Conggressman Cesar Jalosjos sa tirsiro distrito. Kini gawas pa nga ang APP gi-apilan sa mga mayores sa dakbayan sa Dipolog pina-agi ni Mayor Roberto Uy, sa Dapitan pina-agi ni Mayor Dominador “Jun” Jalosjos Jr., ingon man sa dili mominus 21 ka mayores sa 25 ka lungsod sa tibuok probinsiya.

Sa kabahin ni Barinaga nasayran nga anaa na kini sa iyang ika-tulo ug katapusang termino pagka-kongresista sa segundo distrito ug nga sa kasinatian niini sa politika dinhi sa ZaNorte, bugtong ang posisyong pagka-gobernador na lamang ang wala pa niya masudli. Mahinumduman sa tuig 1998 dihang nagserbisyo si Barinaga sa iyang ika-tulo ug katapusang termino kumo mayor sa Dipolog, gihugon-hugon kining molansar pagka-gobernador apan sa kalit lang kini mitugpo sa iyang kalo sa politika pagka-kongresista sa segundo distrito ug miparot pa sa kongresista kaniadto nga si Engr. Cresente Y. Llorente Jr.

Si Gov. Yebes sa iyang paglansar pagkagobernador sa 2004 elections, aminado nga si Cong. Barinaga maoy usa sa midasig ug miaghat kaniya nga mokandidato sa maong puwesto atbang sa naparot nga gobernador nga si Isagani Amatong. Ngani kini iyang giila nga si Barinaga maoy iyang maninoy sa politika. (Mindanao Star, Vol. I No.44)

*

 PD Adriatico to Mayor Uy:
MISUGMAT KREMIN SA DIPOLOG KAY WALAY SUPORTA SA MAYOR

Ang walay hustong supporta ug pagpakabana sa mayor ngadto sa iyang kapolisan maoy usa sa mga hinungdan nga mosaka ang magpanghitabong krimen. Kon duna may angay basolon nga wala kapugngi ang tulis, hold-up, snatching, kawat ug uban pang krimenalidad dinhi sa Dipolog, kini mao ra si Mayor Roberto Uy kay ubos sa iyang supervision ug control ang kapolisan nga gipangulohan karon ni Supt. Thomas Mina Hizon, Chief of Police sa Dipolog PNP.

Kini ang nahimong reak-siyon ug sumbalik-dasdas ni PNP Provincial Director Sr/Supt. Jufel Corpus-Adriatico atubangan sa pagsaway ug komentaryo nga giluwatan ni Mayor Roberto Uy atol sa City Peace and Order Council Meeting niadtong miaging semana nga nagbasol kaniya sa mga nagpanghitabong krimen dinhi sa dakbayan sa Dipolog. Ang paghugas sa kamot ug pagtudlo sa provincial director sa mga pagbasol inay ang iyang hepe sa kapolisan usa ka pamaagi nga paglihay sa kapaltos sa pagsulbad sa krimen, nagkanayon pa si Adriatico.

Gipahayag ni Sr/Supt. Adriatico nga wala siya makatambong adtong panahona nga gipatawag ni Mayor Uy ang CPOC kay didto pa siya sa Manila ug mao pay pagsakay niya ug eroplano nianang adlawa. Sa samang adlaw mao usab ang eskeduel   nga command conference nga iyang gipatawag ang tanang chief of police sa tibuok probinsya. Gani pag-abot niya anang udto, iyang gipolihan ug-preside si Deputy Provincial Director Virgilio Ranes nga gisugdan niana pang buntag ug milungtad pa hangtud sa alas dyes ymedia sa gabii nga gibanabanang kinsi oras ang pag-estudo sa kahimtang sa kahusay ug kalinaw sa matag lungsod sa tibuok probinsya. “Tungod kay seryoso ko, gusto nako mahibaw-an ang tanan sa peace and order condition dinhi sa Zamboanga del Norte unya ngano man nga ako may basolon.”

Si Supt. Adriatico nga wala makaangay sa nadawat niyang taho nga gibasol siya ni Mayor Uy ang mibalos usab ug saway sa mayor nga ang hinungdan nga migara ang mga krimenals sa ilang mudos operandi sa pagpanulis dinhi sa Dipolog gumikan usab kay walay klaro nga suporta ngadto sa iyang kapolisan. Gihimakak ni Col. Adriatico nga wala niya pahibaw-a si Mayor Uy nga iyang gikuhaan ug byenti ka police officers ang Dipolog PNP hinungdan nga misaka ang krimen. Giangkon sa provincial director nga may gihulbot siyang polis nga na-assign sa Dipolog apan duha lamang ka buok ug dili byenti sigon sa reklamo sa mayor. Matud niya, kon ang usa ka provincial director mohulbot ug usa ngadto sa duha ka polis sa usa ka police station kini ilang gitawag nga “very minor changes in the disposition of troops. “Ang akong pagrelieve ug usa ngadto sa duha ka tawo walay effect. But the moment I will move out ten or more policemen thats the time I will setdown with the mayor and discuss to him the need of moving out tuwenty or fifty of his people.” Kini matud niya, usa ka routine sa mga membro kay ang iyang gihulbot nga duha ka polis gihatagan niyag higayon nga mahimong chief of police sa ubang mga lungsod diin ang hepe nag-relax na sa ilang trabaho kay hapit nang moretero busa ang mga mayor nagreklamo na kay dili na epektibo ang ilang chief of police mao nang iyang gihatagan ug hinanaling aksiyon ang hangyo sa mga mayor.

Sumala pa niya ang mayor ra maoy makapapahawa sa iyang hepe sa kapolisan pinaagi sa rekomendasyon nga ihatag sa iyang buhatan, apan iya unang tun-an pinaagi sa iyang mga staff kon angay bang ilisdan ayha siya mohatag ug desisyon. “If the recommendation of my staff will conform to the recomendation of the local chief executive or the mayor, thats the time that I will make my decesion and I will also inform the regional director of my official action.” Sumala ni Adriatico aduna siyay 36 ka mga opesina nga gihuptan, duha sa Dipolog ug Dapitan ug 25 ka mga municipal police stations uban na sa national support units sama sa CIDG, Highway Patrol, Aviation Security Force ug uban pa nga ilawom sa iyang kamandoan. Kon iyang liboton tanan, sa byenti kuatro oras, usa nalang ka oras o kaha tryanta minutos ang iyang mahatag nga atensiyon sa Dipolog. “So I cannot give my full time to Dipolog City.

Kon duna may angay basolon sa mga hitabong tulis ug hold-up dinhi sa Dipolog, si Adriatico nagkanayon nga wala nay lain kon dili ang mayor ra usab kay ilawom sa Local Government Code, duna man siyay (mayor) supervision and control sa kapolisan. Sama sa iyang kahimtang isip maoy PNP Provincial Director, si Governor Rolando Yebes maoy naningamot (hands on) sa pagsuperbisar sa kalihokan sa kapolisan diha sa paglantaw kabahin sa peace and order condition sa tibuok probinsya. “Full support akong nadawat ni Governor Yebes, Vice Governor Olvis ug tanang Sanguniang Panlalawigan.” Sa kaso sa Dipolog, angayan usab ang mayor molihok ug motabang kay aduna man kini gahum sa pag-superbisar sa kapolisan aron dili maka-arte ang mga kriminals.

Usa sa makatabang sa kapolisan ang financial nga ayuda sama sa intelligence fund sa mayor aron kini makalihok sa pagpaniid ug hustong impormasyon. Gihimong ehimplo ni Provincial Adriatico ang ubang lungsod sa probinsya nga minos ang hitabo, kini gumikan kay ang mga mayor maoy naningamot pagsu-perbisar sa kapolisan ug mihatag ug financial nga suporta sa ilang Intelligence Fund aron mapakgang ang krimen. Gani matud pa niya, sa ubang lungsod ang ratio sa usa ka polis, mil kinientos, dos mil ngadto sa dos mil kinientos. Sama sa Lalibertad, ang usa ka polis dunay dos mil apan halos zero ang index crime sa ilang statistic report. Sa lungsod sa Sindangan, usa ka polis dunay dos mil kinientos apan minos ang krimen.

Si Adriatico nagkanayon nga mas daghan ug polis ang Dipolog kon sa ratio ang hisgutan kay sa iyang banana nga populasyon dinhi anaa sa usa ka gatus ka libo samtang ang membro sa kapolisan subra sa nubenta. Nagpa-sabot lamang nga dili kulang ang polis sa Dipolog kay sa usa ka polis dunay subra sa usa ka libo ka tawo ang gibantayan. Ang kulang lamang niini mao ra gayud ang higpit nga koordinasyon ug supervision sa mayor kay kon dili magpakabana ang mayor unsay nagpanghitabo sa iyang palibot maglisod gayud ug lihok ang kapolisan kay walay igong budget nga pundo gikan sa national kay kanunay lamang kini mag-salig sa mga local government unit.

Hinoon si Adriatico namahayag nga natural lamang kini sa usa ka siyudad nga molambo sama sa Dipolog nga nagkadako naa gayoy krimen nga mahitabo tungod sa daghanang temptasyon ilabi na nga ang Dipolog maoy show window sa probinsya sa Zamboanga del Norte. Matud niya, ang temptas-yon sa mga tawo nga mohimo ug krimen dala usab kini sa kalisod nga kahimtang karong mga panahona. Apan si Adriatico nagka-nayon kon ikompara ang Dipolog sa ubang siyudad, mas maayo nalang dinhi sa ato kay mas minos ra ang krimen ug kini iyang giila nga usa lamang ka minor nga hitabo. (The New Nandau, Vol. XV No. 17)

*

Pagsugod sa EVAT Nob. 1
KATAWHAN GIAWHAG MAGMABINANTAYON BK. ABUSO SA PRESYO

Ang katawhang mamalitay giawhag karon sa pagbantay batok niadtong mga mapahimus lanong nga mopataka lang ug pataas sa presyo ilabi na sa mga nanag-unang panginahanglan ug palaliton sa higayon nga ipatuman na ang Expanded Value Added Tax o EVAT. Ang tanan giawhag nga magmabinantayon gayud ug sa pagtaho dayon ngadto sa mga hingtungdang ahensiya sa kagamhanan nga gitahasan pagbantay ilabi na ang lokal nga buhatan sa Department of Trade and Industry (DTI).

Sugdan na pagpatuman ang expanded value-added tax (EVAT) karong sunod bulan human nakita sa Korte Suprema nga ang maong balaod sa pamuhis nahisubay sa batakang balaod. Subay niini gilibkas usab sa taas nga hukmanan ang temporary restraining order nga gipangayo sa mga kongresista sa menoriya nga gipangulohan ni Chet Escudero.

Sa gipahigayong panagtagbo uban sa mga negosyate ning dakbayan didto sa buhatan sa DTI karong bag-o, gipahibalo ni Maridel Palpagan sa nahisgutan nga buhatan nga padayon nilang bantayan ang mga presyo sa mga nanag-unang palaliton kon wala bay nagpahimulos sa higayon inig sugod unya sa implementasyon sa EVAT. Duha ka personahe sa Bureau of Internal Revenue mitambong usab sa gihimong panagtigum nga sila si Annabellee Enriquez ug Cindy Magbaril, ug ilang gipasabot ang mahinungdanon kaayohan ang pagpatuman sa EVAT tungod kay daku ang panginahanglanon sa salapi sa atong gobiyerno.

Angay masayran sa katawhan nga sa milabayng tuig 2004, 86% sa abot sa gobiyerno mipadulong ngadto sa pagbayad sa utang, ug gamay na lang ang nahabilin alang sa pagpadagan sa kagamhanan. Hinoon gibasabot sa kagamhanan nga dili kalikayan ang gamay nga sakripisyo dala sa EVAT, apan kini dili magdugay kon itandi sa kaayuhan nga mahatag unya sama sa kahigayonan sa pagpanarbaho, panginabuhi, dugang pundo alang sa edukasyon ug uban pa.

Aron dili mausik ang buhis sa katawhan, gipasalig sa kagamhanan nga gukdon ang mga limbongan sa buhis ug kadtong mga smugglers. Sa pagkakaron, gihangyo sa kagamhanan nga dili duhigan ang EVAT sa politika. (PIA, Dipolog Chronicle, Vol.V No.17)

*

Dipolog misalmot sa regional WOW
Philippines, nakaani sa pagdalayeg

Nakaani sa pagtagad ug pagdayeg ang pagsalmot sa dakbayan sa Dipolog sa bag-ohay lang nga gipahigayong Regional WOW Philippines sa Zamboanga City nga gisalmotan sa upat ka mga siyudad ug tulo ka probinsiya sa Rehiyon 9. Matud pa ni OIC City Tourism Officer Cecil R. Bilog ning dakbayan nga wala makawang ang pagsalmot sa dakbayan sa maong kalihokan tungod kay nakab-ot niini ang tumong nga mapasundayag ang Dipolog pinaagi sa mga tourist destinations niini ug mga produkto sa bottled sardines, handicraft ug bamboo craft.

Dugang ni Bilog nga atol sa gipahigayong Dipolog Night niadtong miaging semana, tulo ka balladeers (lokal apan bantog nang mga mang-aawit) nga naglangkob kanila ni Emer Gallemit, Ian Dugaduga ug Rosseric Velasco ug ang nag-inusarang songbird nga Jackielou Erojo ang mipakita sa ilang gilas sa pag-awit nga nakatawag sa pagtagad ug pagdayeg sa mga nanambong nga mga dagkung opisyales sa Departamento sa Torismo ug kaubang opisyales niini sa mga lokal nga ahensiya.

Nadugangan ang pagdayeg sa pasundayag sa Dipolog sa dihang gipakita sa mga mananayaw gikan sa Bayle Filipina Folkloric Dance Troupe ug El Pueblo Dance Troupe nga mga taga-Dipolog pinaagi sa mga interpretative dance. Ang nagbulok nga kalihokan  sa Dipolog Night mao ang pagpasundayag sa Pagsalabuk Dancing  nga maoy nanag-unang kalihokan dinhi sa dakbayan nga nakakuha na karon ug suporta ug pagdayeg dili lang sa mga lokal nga manan-away apan lakip usab kadtong gikan sa laing mga dapit.

Nasayran nga ang Regional WOW Philippines gibuksan sa usa ka parada niadtong Oktubre 8 ug milungtad kini hangtud Oktubre 15 diin ang tumong niini mao ang pagpakita ug pag-showcase sa mga nagkalain-laing tourist destinations dinhi sa Rehiyon 9 lakip na ang mga produkto, ang culture ug heritage ug ang kinatibuk-ang mga dakbayan ug probinsiya nga naglangkob sa rehiyon. (Dipolog CIO Press Release, PRR)

*

 ZANORTE BONDS PARA BAG-ONG HOSPITAL GIILUGAN SA MGA BANGKO

Giilugan karon sa nagkadaiyang mga bangko ang ZaNorte Bonds para na sa ipatindog nga Zamboanga del Norte Provincial General Hospital. Sa nasayran ang mga bangko nga mitanyag karon sa lalawigan nga maoy mobaligya sa ZaNorte Bonds ug motabang sa pagpatindog sa bag-ong hospital mao ang Philippine National Bank, Land Bank of the Philippines, Metrobank ug ang United Coconut Planters Bank.

Ang gipakita karong interest sa mga bangko kabahin sa maong proyekto sa ZaNorte, maoy pagpa-ila nga ang proyekto viable ug maayo, sukwahi sa gipalanog nga pagbabag sa mga kritiko ni Yebes nga dili pa kini kaya sa probinsiya. Mismo mga opisyales sa PNB mitataw sa miagi nga dili na lang sila mag-usik-usik ug panahon ug kuwarta sa pagbisita sa lalawigan aron ipresentar ang ilang tanyag kon nakita nila nga walay hinungdan ug pulos ang maong proyekto sa ZaNorte.

Si Governor Lando Yebes nakapangutana kon dili kini himuon karon kanus-a pa man magbuhat ang lalawigan ug modernong tambalanan para sa iyang katawhan? Sumala pa ang opinion na lang gikan sa Monetary Board ang gipaabot kay hangtud karon wala gipagawas ug maoy gihuwat sa Bangko Sentral ng Pilipinas para sugdan na ang pagbaligya sa ZaNorte Bonds.

Hinoon si Governor Lando Yebes nagdumili sa pagbutyag unsay hinungdan nga nalangay didto sa Monetary Board ang pagpagawas sa ilang opinion, gawas lamang sa pag-ingon nga adunay politika nga nalambigit niini, apan wala usab siya mohatag ug detalye. Sa samang bahin gitataw daan sa gobernador nga ang kasamtangan karong Integrated Provincial Hospital magapabilin ug wala siyay laraw nga ipademolish karon nga magtukod na ug bag-ong provincial general hospital, sama sa gidangatan sa Zamboanga del Norte Cultural and Sports Center gipademolish kay magkonstrak ug performing arts center.

Ang karaang provincial hospital, sumala pa himoong government center diin ang nagkadaiyang mga regional offices mamahimong diha ipahimutang. Matud pa ni Governor Yebes wala siyay laraw nga iyang usik-usikan ang kuwarta sa probinsiya nga ipaguba ang karaang provincial hospital kay kini magamit pa man sa laing katuyuan. Sa bahad nga kasohan siya kon ipadayon ang pagkonstrak sa bag-ong hospital, giklaro sa gobernador nga wala nay makababag niini ug andam niyang atubangon ang bisan unsa man nga kaso nga ipasaka may kalabutan na sa maong proyekto.

Nagpaabot gayud siya nga may mga tawo nga mokiha kaniya kabahin na sa maong proyekto, apan dili kini makapugong kaniya sa pagpadas-og sa pagpatindog ug bag-ong hospital nga maoy gikinahanglan sa atong katawhan dungan sa pag-ingon, “limpyo akong konsensiya”. (Press Freedom, Vol. XVIII No. 17)

*

 Koleksiyon sa Alay Lakad gibutyag

Mipagula bag-ohay lang si City Treasurer Sancen D. Caroro, nga mao usa’y kasamtangang tresorero sa Alay Lakad Council sa Dipolog, sa talaan sa koleksiyon nga natigum atol  sa gipahigayong sa tinuig nga lakaw kaniadtong Oktubre 2. Sumala pa nga mikabat sa P257,466.42 ang nakolekta gikan sa mga donasyon sa mga benefactors ug supporters sa Alay Lakad program taman niadtong Oktubre 18.

Gidugang pa sa maong kantidad mao ang koleksiyon gikan sa pagpahigayon sa Mr. ug Miss Alay Lakad 2005 nga 9% sa kinatibuk-ang koleksyon ug tanan-tanan mikabat sa P41,113.72. Makita usab sa maong update report of collections from Alay Lakad 2005 nga ang mihatag sa ilang daku nga donasyong pinansiyal mao ang ahensiya sa Departamento sa Edukasyon, City Schools Division sa Dipolog nga mikabat sa P37,978.45 ug ang pribadong indibidual nga si G. Isaias Uy nga midonar ug P50,000.

Gipasabot usab ni Caroro nga nagapadayon hangtud karon ang ilang gihimo nga  pagpangolekta sa mga pledges sa donasyon gikan sa mga ahensiya sa pribado ug pampublikong sector, mga organisasyon o kahugpungan ug sa mga pribadong indibidual nga wala magmakuli sa paghatag sa ilang pinansiyal nga hinabang alang sa kaayuhan sa mga out-of-school-youths dinhi sa Dipolog.

Dugang pa ni Alay Lakad Treasurer Caroro nga si kinsa kadtong mga ahensiya o mga kahugpongan o mga indibidual nga buot magpakuha sa ilang mga donasyon, ang mopahibalo lang sa buhatan sa City Treasurer o motawag sa telepono numero 212-4439 o 212-4299. (Dipolog Chronicle, Vol.V No.17)

*

Walay nalapas ang ambush nga nahitabo sa Barangay Bitibot, Sapang Dalaga, Misamis Occidental niadtong Oktobre 9, 2005 sa Komprehensibong Kasabotan sa pagrespeto sa mga Tawhanong Katungod ug Internasyonal nga mga Makitawhanong Balaod kon (Congrehensive Agreement on Respect for Human Rights and International Humanitarian Laws o CARHRIHL).

Kini ang gibutyag ni Adan Sindapan, tigpamaba sa National Democratic Front, Western Mindanao Region sa ilang gipadala nga pamahayag. Una, ang naigo sa ambus mao ang sakyanang militar nga gisakyan sa mga tropang pangkombat. Ang sakyanan gigamit sa mga tropa sa 15th DRC sa pagpatuman sa internal security operations (ISO) batok sa New People’s Army ug sa mga rebolusyonaryong katawhan.

Ikaduha, ang lugar nga nahitaboan naa sulod mismo sa area of responsibility sa 15th DRC diin sila naglunsad ug mga combat operations, civil-military operations ug intelligence operations aron dugmokon ang NPA ug bungkagon ang baseng masa. Ikatulo, ang bomba nga gigamit usa ka command detonated landmines nga mobuto lang kung operitan ug tawo. Pareho ra kini sa mga mortar, kanyon, bomba, missile ug uban pa. Ang gidili mao kadtong mga boobytrap landmines nga mobuto kong matumban o matandog sa moagi bisan mga sibilyan. Sa pagkatinuod, ang command detonated landmines maoy usa sa mga armas sa usa ka pobreng kasundalohan.

Ikaupat, wala nahibalo ang mga puwersang gerilya nga anaay sakay nga mga sibilyan ang sakyanan sa militar kuyog sa mga tropang pangkombat sa 15th DRC. Nakita sa look out ang mga sibilyan apan nagpalyar ang mga kahimanan pang-komunikasyon ug wala nakaapas ang gipasa nga impormasyon. Puwedi ra gyud untang palabyon ug pagbalik nalang banatan. Gumikan sa pagka-angin sa mga sibilyan gibasol sa NDF ang mismong 15th DRC tungod sa ilang pagtugot nga mosakay uban kanila ang mga sibilyan nga morag anaa sila sa usa ka neutral nga lugar. Anaa sa AFP ang mahukmanong responsbilidad sa pagsegu-rong walay mga sibilyang nasagol sa ilang mga kampo, sakyanan ug mga opensibang operasyon pangkombat. Ang NPA bisan unsang orasa mahimong moatake, nagka-dayon si Sindapan.

Hinuon ang labing maba-sol sa nahitabong pagkaangin sa mga sibilyan mao ang rehimeng US-Arroyo. Nagdumili kining palihokon ang natukod nga Joint Monitoring Commitee (JMC) aron subayon ang pagpatuman sa CARHRIHL. Ang CARH-RIHL maoy usa sa mga kalampusang nakab-ot sa mga negosasyon sa kalinaw tali sa GRP ug NDFP panahon nila ni Ramos ug Estrada.

Ang CARHRIHL mao ang mamahimong tamdanan sa masig ka puwersa sa pagpa-asdang sa ilang mga buhat samtang wala pa naresolba sa usa ka tin-aw nga kasabotan ang mga hisgutanan sa katilingban ug ekonomikanhong mga reporma, pulitikanhon ug elektoral nga mga reporma ug ang disposasyon sa mga puwersang gerilya kung magkasinabot na diha sa mga negosasyon sa kalinaw.

Sumala pa sa tigpamaba sa NDF, gidiskaril sa Arroyo administration ang mga negosasyon sa kalinaw pinaagi sa paglista sa Communist Party of the Philipines, New Peoples Army, ug chief political consultant Jose Maria Sison isip “Foreign Terrorist Organization o FTO. Ang maong taktika nga opensiba sa NPA gilunsad subay sa mosunod nga mga tumong: Una, makakuha ug mga armas, bala ug uban pang mga kagamitan sa militar alang sa anam-anam nga pag-usab sa balanse nga puwersa gikan sa gamay ug huyang ngadto sa daku nga kusgan.

Ikaduha, mapabayad ang 15th DRC sa iyang mga utang bonga sa aktibong armadong pagpanumpo sa rebolusyonaryong armadong kalihokan sa kabukiran. Apil dinhi ang pagronda sa mga NPA nga nagtuon didto sa Lower Bautista, Sapang Dalaga niadtong first quarter sa 2004 nga miresulta sa pagkamatay sa usa ka gerilya ug pagkakuha sa daghang mga butang ug mga balasahon. Apil sa iyang mga utang ang nahitabong raid niadtong Agosto 2005 didto sa Langob, Calamba nga miresulta sa pagkamatay sa duha ka mga gerilya, pagkadakop sa unom pa, ug pagkakuha sa pito ka mga high-powered firearms. “Sa among nahibaloan, gitiwasan ang mga namatay human kini nangasamad sa pinusilay ug nawad-an sa katakus nga moaway. Giistraping sa mga elemento sa 15th DRC ang balay nga gisak-an sa mga NPA ug gidakop ang tagbalay nga suwerting wala naigo sa nagpungasing mga bala.

Aktibo ang 15th DRC sa pagpamig-ot ug pagsumpo sa kalihokang mag-uuma pinaagi sa civil military operations nga nag-unang “psychological warfare”. Lakip dinhi ang mga hulgang dakpon ug bilangguon kadtong masakpang nagpa-saka, nagpakaon ug nag-suporta sa NPA. Ikatulo, gilunsad ang ambus isip tampo sa kinatibuk-ang paningkamot sa pagpalagpot ni Arroyo. Pinaagi niini, mahatagan ug moral nga suporta ang kalihokang protesta sa kasyudaran. Mahikawan usab ang panagkomboya sa US-Arroyo aron gamiton ang AFP sa pagbungkag sa umaabot nga mga dagkung protesta sa katawhan diha sa sentrong siyudad. (The New Nandau, Vol. XV No. 17)

Gatecrasher
 By: Jun S. Cariño
Swerters o Malas

321. 123. 618 etc. etc. Mao kini ang kasagarang madungog matag hapon nga tanan diha sa mga pampublikong dapit sama sa mga buhatan sa gobiyerno, mga eskuwelahan, mga katindahanan, barberohan, kamerkaduhan, terminal, bilyaran ug mga kabarangayan. Pastilan. Kusog makapanghambog ang mga kadagkuan sa kapolisan dinhi sa lalawigan nga nawagtang na kuno ang sugal nga masiao apan aduna na say misiaw hulip sa masiao.

Mao kini ang gitawag nga swertres. Daghan ang naagda sa pagtaya niini tungod kay sa pipila ka pesos nga pusta, kun maswertehan, pipila man ka gatus ang mabalik nga kuwarta. Busa, ang gigahin alang sa bugas nakuhaan na ug ipusta. Imbes nga adunay ipalit ug arang-arang nga sud-an, ang napalit kay katol-katol nga tinap-an nga sa langaw sa merkado gitugdonan.

Nan, kay wala lagi laing sud-an, mapugos na lang si Lola ug kaon sa tinap-an bisan nga gidili kini sa doctor kay dili maayo sa iyang balatian. Apan kay lagi wala may laing sud-an, si Lola naghinay-hinay ug supa ug gitupsan ang tinap-an. Na, kay kini gitugdunan man sa langaw nga wala masayri kun asang suoka nagagikan, ang tinap-an adunay daghang kagaw.

Dili lamang diay si Lola ang mikaon sa tinap-an. Hasta usab si Inday ug si Dodong lakip na ni Baby, tatay ug nanay ang miambit sa pagkaon sa tinap-an nga sa langaw gitugdonan. Tuod man, sa tungang gabii, kalit nga nabati nilang tanan ang kasakit sa tiyan. Nag-igwad-igwad si Lola sa kasakit. Mura na hinoon siya ug nagsayaw ug otso-otso. Si Baby usab pastilang tiyabaw kay haskang sakita usab sa  tiyan. Mura na hinoon siya ug misayaw ug ‘Pamela Wan.’

Si Inday, si nanay ug si Dodong usab wala makatulog kay gibati usab ug lain sa ilang kahiladman. Murag naka-‘Spaghetti Pababa-Pataas’ sila. Si tatay ra ang wala tanto madutli. Unsaon man, nakatagay man ug usa ka  “shot” kaganina sa dihang siya mipusta sa swertres sa tindahan sa kanto. Taman lamang siya sa pagpanghupaw. Siya nasayod nga ang hinungdan mao ang tinap-an  nga iyang gipalit kaganiha sa merkado kay kulang naman ang iyang kwarta agi ug taya sa swertes.

Para kaniya, dili na kini swertres. Malas na hinoon kay silang tanan sa ospital ang napadulngan. Ug ang nakapait pagkaugma, kay siya wala intawon nakadaug bisan pa man sa iyang kalisdanan. Pagkamahala ra ba sa mga tambal. (Dipolog Chronicle, Vol.V No.17)

Credits: Dipolog Chronicle is published every Saturday and its Editorial Office is located at 059 Lacaya St., Dipolog and can be reached through the following Tel. No.: 212-2255

*

  P974.4M BUDGET PARA 2006 SA ZANORTE

Modul-an sa usa ka bilyon ka pesos ang gipadas-og karong executive budget para sa tuig 2006 para na sa pagpalihok sa mga sirbisyo ug programa sa kagamhanang probinsiyal sa Zamboanga del Norte. Kagahapon sa regular session sa Sangguniang Panlalawigan giaprubahan sa unang pagbasa ang gisumitir nga executive budget ni Governor Lando Yebes para sa sunod tuig nga mokabat sa P974,480,301.08.

Gikatakda usab sa Sangguniang Panlalawigan ang pagpahigayon sa ilang marathon budget hearing nga sugdan sa Nobyembre 21, 2005. Sa samang bahin gidasonan usab sa balay balauranan sa lalawigan ang mga resolusyon sa Provincial Development Council ang nagkadaiyang mga proyekto ug programa nga gihan-ay ilawom sa 20% Economic Development Fund sa tuig 2006 nga mokabat sa P130 milyones ka pesos.

Gidasonan usab ang laing resolusyon sa PDC alang na sa Annual Investment Plan sa ZaNorte para sa 2006. Nalakip na sa giaprubahan sa Sanggunian ang resolusyon sa PDC nga nagrealign sa pundo nga mokabat sa P22.1 milyones ka pesos ilawom gihapon sa 20% Economic Development Fund para dugang pundo sa nagkadaiyang proyekto ug programa sa kagamhanang probinsiyal karong sunod tuig.

Si Governor Yebes sa iyang budget message sa mga meyembro sa Sangguniang Panlalawigan, mipahayag nga ang giandam nga budget para sa sunod tuig gilatid pinasikad sa panglantaw sa administrasyon alang na sa usa ka malamboon nga Zamboanga del Norte pinaagi sa pagbatun ug progresibong katawhan ug katilingban nga makabarug sa iyang kaugalingon, may daghang kahigayunan sa pagpanarbaho, investment opportunities, himsog nga environment, tukma ug igsakto nga infrastructure network para masayon ang paghatud sa nagkadaiyang mga sirbisyo sama sa edukasyon, health, agriculture, livestock, fisheries ug tourism ilabi na ang pagbatun ug lig-ong panagdugtong ug panagtambayayong tali na sa publiko ug pribadong sector.

Gihisgutan usab ni Governor Yebes ang iyang “Culture of Quality” nga maoy mamahimong giya diha sa pag-implementar sa nagkadaiyang mga programa ug proyekto. Ang budget para sa 2006, giklaro sa gobernador nga nagtinguha sa pagpalig-on ug dugang sa gilusad nga mga kaugalingong lakang sa probinsiya para sa paghatag sa tukmang ayuda sa mga pinaka kabus nga katawhan sa atong katilingban.

Nakarga sa maong budget ang paghatag ug tukmang pagtagad sa mga barangay pinaagi sa gipahat nga Barangay Assistance for Socio-Economic Development. Gipahibawo usab ni Governor Yebes nga duha ka programa sa agrikultura ug livestock ang Plow/Plant Now, Pay Later ug Raise Now, Pay Later ang higpit nga ipadas-og sa iyang administrasyon sunod tuig pinaagi sa Office of the Special Deputy of the Provincial Agriculturist para matabangan kadtong mga kabus nga mag-uuma nga mapalambo ang ilang panginabuhi.

Sa samang bahin hatagan usab ug dugang pagpadas-og karong sunod tuig ang eco-tourism development sa probinsiya para na sa Hudyaka Festival 2006. Sa interview sa Kapihan sa 1948 Cafeteria, gipatin-aw ni Governor Yebes nga sunod sa personal services ang dakung pahat sa budget sa probinsiya sunod tuig gitagana para sa social services.

Sunod sa social services mao ang pahat para sa mga infrastructure projects sa average nga duha ka proyekto kada adlaw ang gipuntirya nga mahuman. (Press Freedom, Vol. XVIII No. 17)

*

Pulso Sa Katilingban
Cicer M. Binghay
Krimen kakonsabu ang men in barong and in uniform? Posible!

MIGRABI and kriminalidad dinhi sa dakbayan sa Dipolog. Milambo pag-ayo ang hold-up, carnapping ug ubang krimen nga nagpanghitabo nga gihimo adlaw’ng dako nga gibuhat haduol lamang sa headquarter sa kapolisan. Masaligon ang mga kriminal sa ilang kalihokan ingon sa nagpasabot kanunay’ng dunay ilang gisaligan.

Dili kapugngan ang pagtuo nga dunay nakasulod “big time” sindikato nga nag “POULTRY” mangunguot, carnapper, holdupper ug pang swindle sama sa budol-budol.  “The people can’t be wrong to believe that these criminals are maybe protected by officials in barong and uniform.” Sa sunod-sunod pang hold-up kita makapangutana sa kaugalingon. Kon unsay gigamit kahimanan kining mga hold-upper nga sila dunay kasayuran A-1 inpormasyones sa katawhan nga ilang biktimahon nga mo withdraw’g salapi o kaha mo deposito. Atong hibaloan nga taga banko lamang ang mahibalo ug ang hingtungdan nga dunay gi-withdraw nga salapi. Usab tag-iya lamang sa usa ka patigayon nahibalo nga mag deposito salapi sa bangko. Naa kahay taga banko nga mga TIG NIINING MGA HOLD-UPPER?

Makapaduda usab dinhi kanang matag dunay gi hold-up mahitabo diha sa mga dapit nga haduol lamang sa buhatan sa PNP sa adlaw’ng dako nga maatol walay ginsakopan sa polis.  Tungod niini mapugos ang katawhan pagtuo nga kaha kining panghold-up ug mga hold-upper mga semi robot, monitored by a “HIGH TECH SUPERVISION” nga gihimo niining gihisgutan natong sindikato… kaha in barong o unipormi.

-oo0oo-

Kinahanglan bansayon sa tinud-anay atong mga Barangay Tanod sama sa mga CAFGU. Bahala na kon sila dili mahatagan sa kumpleto nga armas de fuego basta mabansay aron makasinati kon unsay paga buhaton panahon dunay emerhensiya sa ilang tugkaran. Hatagan silag Cellphone aron dirikta maka “communicate” sa atong kapolisan. Hatagan matag barangay tagsa ka motorsiklo nga ilang gamiton kon dunay mga “instant carnapping” magpanghitabo sa ilang dapit.  Sa ingon kining mabansay nga mga Barangay Tanod dako nga maka despanta sa nagkadaiyang kriminalidad ilabi na sa hold-up ug carnapping bsian asa.

Panahon na nga ihinuklog sa hunahuna sa tagsa-tagsa natong mga pangulo sa kagamhanang lokal sama sa gobernador, mayores sa dakbayan ug kalungsoran nga gamiton nila. . . “with conscience and/or moral sense” nga gamiton sa tinud-anay ang gipahat salapi sa kaawhan alang sa ilang “INTELLIGENCE FUND” diin atong nahibaloan ug akseptado dinhi ang hingtungdan nga ang paggamit nila niini gipabilin nga misteryo atubangan sa publiko.

Hangyoon nato dinhi ang gobernador ug mga mayores nga diha na lamang igahin ilang INTELLIGENCE FUND pagpang streamlined sa atong mga Barangay Tanod aron kini sila magbarog nga dunay dignidad sa katilingban, “at the same time and at last to justify the disbursement of the ““intelligence fund.”

-oo0oo-

Ipadas-og ang E-VAT. Ang tumong nga mousbaw ang abot sa atong nasod. Palamboon ang Income sa nasod, ibali-wala nga mosamot mograbi ang ekonomiknahong kahimtang niini. Mga katawhan karon samot nga halos makakaon sa hustong panahon. Ugod diha sa E-VAT tanang mga palaliton, serbisyo ug kalihokan maapiktahan pagpausbaw pagpugos sa prisyo. Walay hunong nga misulbong ang prisyo sa gasolina, krudo, pertoleum ug LPG gikansa Enero niining tuiga hangtod nag 21 ka pag uminto sa prisyo nga walay makababag ni makasanta sa matag pangagamhanan sa  matag nasod, nga walay mga produkto sa lana.

-oo0oo-

Naunsa man nga ang E-VAT ipadas-og gyod bisan sa kagrabi sa krisis sa nasod???  Nagkinahanglan dugang income arun daghan ang paga kumkomon ug pagakurakoton!!!!!!!!!!! (Press Freedom, Vol. XVIII No. 17)

Sa Ngalan sa Agrikultura
By: Vicente “Vic” B. Sanchez, Jr.
ANG ESTADO SA ATONG KWARANTINAS KARON

Akong dakong pasidungog sa akong mga sakop sa Qurantine Service Unit sa akong buhatan sa PROVET sa paghigpit sa ilang trabaho diin nasikop-sita  niadtong Oktobre 20, 2005 didto sa Pulauan Port sa Dapitan ang 14 ka mga buhing abucay, usa ka klasing langgam nga giila sa DENR nga endangered specie. Usa ka Roy Rasauro ang misulay unta sa pagpalusot niini pinaagi sa lingla sa personahe sa PROVET sa Turno, ning Dakbayan nga tulo ra ka manok ang iyang dalhon sumal sa iyang gipakitang mga manok. Apan sa dihang na-isyuhan na siya ug shipping permit, gigamit hinuon niya kini sa pagtransportar sa 14 ka mga buhing abucay.

Tsk… tsk… tsk… Malas lang sa nagsulay palusot unta kay abtik pa sa manatad ang akong mga Quarantine Inspectors uban sa kusog nga koordinasyon sa Maratime Police Force sa maong dapit.  Suerte lang sa nagpalusot unta sa maong mga abucay kay nakasibat dayon. Kalabuso unta kung wala makadagan. Ang maong mga abucay ang gihatag namo sa kustodiya sa DENR sa Dapitan uban sa hangyo nga i-endorsar balik kanamo sa PROVET ang maong mga abucay aron among ibutang sa bag-ong gihimo ni Gob Lando nga avairy  atbang sa Kapitolyo aron among paitlogon ug padaghanon.

Akong gihangyo ang atong mga isig-ka probinsya sa pagkuha gayud ug ensaktong shipping permit para sa pagtransportar sa inyong mga hayop ngadto sa laing lalawigan. Dili nato mahibaw-an nga estrikto usab sila sa pag-implementar sa kwarantinas aron usab dili makasulod ang makamatay nga sakit sa ilang hayop didtong lugara., sama sa among gibuhat dinhi. Kung mutransportar usab kamo’g mga hayop gikan sa gawas probinsya, siguroa usab ninyo pagkuha ug shipping permit aron dili mo mahasol sa inyong lakaw.

— oo000oo —

Usa ka mga makamatay nga sakit sa hayop kining Bird Flu ug FMD. Kining mga sakita ang angayan nga hatagan ug dakong pagtagad kay kini ang makahugno sa industria sa kahayupan. Apan dinhi sa atong lalawigan, wala pa kini masudli sa maong mga sakit tungod sa higpit natong giimplementar ang regulasyones sa kwarantinas.

Hinaut unta nga kining nahitabo sa Pulauan Port, Dapitan dili na mausban aron walay magsakit nga dughan kay gisitahan ug mamahalong langgam, ug aron walay makalabuso. Salamat. (The New Nandau, Vol. XV No. 17)

Among dakong saludo ni Nong Inting (Special Deputy Provincial Agriculturist Vicente “Vic” Sanchez, Jr) sa malampusong pakigkoordinasyon sa ngalan sa administrastion ni Gob. Lando Yebes ngadto sa mga kadagkuan sa UNIVET Agricultural Products, Inc. nga mipahigayon ug usa ka Swine Production Management Seminar niadtong Biernes, Oktobre 22, 2005, pinaagi sa iyang (Nong Inting) hangyo. Tuod man nahatagan ug katumanan ang tinguha ni Gob. Yebes  nga mahatagan ug tukmang kasayuran ug teknolohiya ang iyang mga namuhiay ug baboy nga mitambong sa maong panagtigom. Walay kwartang gipagawas ang panudlanan sa lalawigan para niini kay kini ang gihatag libre (pagpakaon ug pagpa-snacks) sa UNIVET pinaagi sa hangyo ni Nong Inting. Kini ang among gitawag nga inisyatibo (initiative) sa usa ka suloguon  ni Gob. Lando. He…he…he… Sulogoon nga wala magpabuyag sa iyang opisyal nga gimbuhaton aron lang sa pagtabang sa iyang amo (Gob. Lando) nga makab-ot dali ang mga panlantaw ug pangandoy sa iyang administrasyon.

Ok ka Nong Inting! You lead, others follow, ‘ika nga! Ha…ha…ha.. Bitaw keep up the good works, Sir! Hinaut unta nga aduna pay musunod nga mga linkage projects nga imong pagahimoon may kalambigitan na ang pagpamuhi ug hayop isip suporta sa mga paninguha ni Gob. Lando nga mulambo’g dali ang industria sa kahayopan (livestock and Poultry Industry) sa atong lalawigan. Suerte si Gob kay nakakubot siya’g tawo nga very resourceful,  nga dili gani makagasto ang atong lalawigan! Dili sama sa uban nga walay laing buhat kon dili mangintriga!

-oo0oo-

Abtik gayud ni si Nong Inting! Ang mga paninguha ni Gob. Lando nga malikay ang atong lalawigan sa mga makamatay nga sakit sa hayop, sama sa Bird Flu, Foot and Mouth Disease, ug uban pa, dili gayud makawang tungod kay may abtik siyang sulogoon— si Nong Inting.

Tiaw moy, niadtong Oktobre 20, 2005, didto sa Pulauan Port, Dakbayan sa Dapitan, nasita sa iyang Quarantine Inspection Unit  (PROVET ) ang 14 ka mga buhing abucay  nga gideklarar sa usa ka  Roy Rosauro nga mga tulo lang ka mga manok. Apan sa pag-ukay sa mga kahon nga gikuberan, nakita ni Quarantine Inspector Willy Manzanares ug Maritime Police Pestania nga sulod diay  niini ang 14 ka mga abucay nga gideklarar sa DENR nga mga endangered bird specie. Ang nagpalusot unta mituratoy ug dagan aron dili makalabuso. He...he...he... Tulin pa sa manatad! Ha…ha…ha…

Among gihangyo ang taga dinhi sa atong lalawigan nga ayaw gyud mo’g palusot ug hayop sa mga entry-exit point dinhi sa atong lalawigan, ilabina ang Tulon, Rizal; Pulauan Port, Dapitan, ug uban pang entry-exit points kay gihugtan na karon ni Nong Inting ang kaniadtong luag nga implementasyon sa kwarantinas. Estrikto? Para namo dili. Iyaha lang gihimo ang angayan nga himoon para sa interes sa atong lalawigan ug sa iyang lumulopyo.

So, pagkuha gyud mo’g shipping permit para sa inyong mga hayop didto sa Office of the Provincial Veterinarian, kon dili ba didto mismo sa mga personahe sa PROVET (Qurantine Inspectors) nga nakadistino sa matag entry-exit points sa atong lalawigan. Kining amoa dinhi tambag lang, kay dili ni sila magpanuko sa pagsita sa inyong mga hayop kung walay shipping permits.

Ug kung kamo adunay dalhon nga hayop nga gikan sa laing lalawigan pasulod sa atong lalawigan, siguraduha gyud ninyo nga makakuha mo’g shipping permits gikan sa inyong point of origin aron dili mo mabalda ug malangan sa inyong biyahe! Ok, ba kayo d’yan?!

-oo0oo-

Didto sa Barangay Serongan, Manukan, niadtong Oktobre 19, ning tuig, sayo pa among nakita ang grupo nila ni Dra. Carmencita Icao nga naghimo sa Medical/Dental  Outreach Program; si Nong Inting uban sa iyang Veterinary Service Team aron sa paghimo ug Veterinary Medical Outreach Service; si Ma’am Liela Realiza uban sa iyang grupo aron sa pagpanghatag ug libring gatas sa mga kabataan. Pagka-alas 10 y medya miabot ang mga personahe sa Office of the Provincial Agriculturist (sigi man ni sila’g kaulahi) aron sa pag-apud-apud sa grafted seedlings.

Amoang nakita nga ang mga katawhan didtong dapita ang nalipay kaayo’g dako sa gihatag ni Gob. Lando nga libring serbisyo para kanila— ang Tabang ni Lando sa Comunidad (TLC). Matud pa ni Konsehal Anecito Templo, sa daghanan na nga miaging gobernador, sukad wala masukad karon pa sa panahon ni Gob. Lando sila nahatagan ug maayong pagtagad ug serbisyo pangkatilingbanon. (Mindanao Star, Vol. I No.44)

*

MORE NEWS NGA BINISAYA