September 7, 2006

ZANORTE DILI BANKARUTA --CARPITANOS, ABITONA

Sukwahi sa gipakatap nga impormasyon, kusganong gipaklaro karon sa mga financial managers sa kagamhanang probinsyal sa Zamboanga del Norte dili bangkarota, hinuon mas himsog pa ang panudlanan sa atong lalawigan. Mao kini ang gihatagan ug gibug-aton nila ni Provincial Budget Officer Joy Abitona ug Provincial Accountant Marivic Carpitanos.

Ang maong reaksiyon giluwatan sa duruha ka mga opisyal sa capitolyo nunut sa migawas nga balitang gimantala sa usa ka nasudnong mantalaan niad-tong miaging semana nga nangiliwit ang Zamboanga del Norte gikan sa 79 ka mga probinsyal sa tibuok nasud tungod sa natalang dul-an sa 21 milyones ka pesos nga net loss.

Gipasabot sa duruha ka mga financial managers sa kapitolyo, ang natalang P20,900,942.16 ka pesos nga net loss nagumikan kini sa matud pa pagtala sa mas dakung galastuhan itandi sa nahipos nga income nga gitarget alang sa tuig 2005. Hinuon gipaklaro nila ni Carpitanos ug Abitona kini nahitabu tungod kay sa mga galastuhan sa probinsya, gihiusa ang nahimong current expenses  sa maong tuig ug ang continuing expenses gikan sa mga continuing appropriations sa nanglabayng mga katuigan.

Sumala pa kung nakita lamang sa Commission on Audit ang maong sitwasyon hayan dili mogula ang ingon kadaku nga net loss sa probinsiya sukwahi sa ilang gimantala. Dugang gipaklaro sa maong mga opisyal, milu-taw pa nga ang nahimong income sa ZaNorte alang sa tuig 2005, gilimitahan pa gumikan ra usab sa labing ulahing systema nga gisagop karon sa COA diin wala i-apil isip income para sa probinsiya ang ubang mga nahimong kinitaan niini sama sa nahimong pagbaligya sa mga propriedades ug mga ekipos nga wala ug dilli na mapuslan sa kagamahanan.

Matud pa sa Provincial Accountant ug Provincial Budget Officer, ang net loss mao ang net income minus sa expenses nga sa sitwasyon sa provincial government sa Zamboanga del Norte nahimong duruha ang galastuhan nga nakarga, ang current ug continuing expenses tungod sa mga continuing appropriations sa mga proyekto.

Niini gipaklaro sa duruha ka opisyal nga nagpakita lamang nga sa administrasyon ni Gov. Rolando Yebes, ang mga proyekto nga adunay continuing appro-priations ug gibiyaan sa nakalabayng administras-yon, sa kang Yebes kini gipadayon sa pagtrabaho ug gikompleto. Sumala pa ni Carpitanos ug Abitona, kini nagpasabot nga ang mga pundo sa mga proyekto gigasto sa kasam-tangang administrasyon aron mahuman ug ma-kompleto kini inay nga kini gihipos ug gideposito lamang sa mga banko.

Ngani matud pa nila, dili angayang ika-alarma ni ikabalaka ang maong sitwasyon nga pagbaton sa net loss nga dul-an sa 21 milyones ka pesos sa tuig 2005 sanglit ang administrasyon ni Gov. Yebes nakahimo pa kini sa pag-hipos sa mokabat 162 milyones ka pesos nga surplus niadtong samang tuig 2005. Kini gawas pa sa records sa ilang buhatan nga sa buwan sa Hulyo ning tuiga 2006, may kapin sa 900 milyones ka pesos pa nga kuwarta ang Zamboanga del Norte nga anaa karon nakadeposito sa banko. Ngani base sa Financial Highlights of Local Government Units sa tuig 2005 nga ang data gikan usab gihapon sa Commission on Audit nga nahipatik usab sa atong mga nasudnong mantalaan, mipakita nga ang Zamboanga del Norte maoy ika-duha sa mga LGUs sa nasud nga adunay dakung pundo o kuwarta nga nakadeposito sa banko.

Gipanghimakak usab sa Provincial Budget ug Provincial Accountant ang alegasyon nga adunay nahitabong deficit spending ang probinsiya tungod kay kung kini ang nahitabo, nangutang na unta ang kagamhanan aron gamiton sa paggasto sa iyang mga proyekto. Matud nila kini wala mahitabo sanglit anaa nagpabiling himsog nga panudlanan ug maayong fiscal management sa kasamtangang administrasyon. (The New Nandau, Vol. XV No.10)

*

GOV. YEBES WALAY KONTRA 'O7 ELEKSIYON

Samtang nagkaduol na unta ang eleksiyon sa sunod tuig nagkahilis na hinoon ang mga aspirante sa oposisyon nga mokandidato pagka gobernador kay parehong nanalaw nga moparang batok kang incumbent Governor Lando E. Yebes. Kini ang gibutyag sa kasaligan nga tinubdan nga tungod kay wala nay bisan usa nga mobarog sa oposisyon nga molansar ug gobernador mahimutang nga walay kontra si Governor Yebes sa sunod tuig nga piniliay.

Sa sayo pa unang nabulgar ang pangalan ni Dipolog City Mayor Roberto Uy ug Congressman Roseller Barinaga nga molansar ug gobernador, apan nasayran karong bag-o nga dili na kini mopadayon sa ilang tinguha. Si kanhi Governor Isagani Amatong nga maoy gisaligang lig-ong lider sa oposisyon dinhi sa probinsya mibalibad na usab nga mobalik ug lansar pagka gobernador. Tungod niini mga dagkong lider sa Lakas-NUCD-UMDP dinhi sa Zamboanga del Norte nawad-an na ug paglaum nga makabutang pa sila ug kusog nga kandidato pagka gobernador sa dihang pareho nang mibalibad ang ilang gisaligan nga maoy modala sa kampanya sa ilang grupo para karong umalabot nga eleksiyon sunod tuig.

Pagkakaron duha ka dominanting political groups ang mitumaw dinhi sa probinsya, ang APP ug Lakas party. Si kanhi Governor Amatong mao ang provincial chairman sa Lakas-NUCD dinhi sa Zamboanga del Norte samtang si City Mayor Roberto Uy maoy city chairman sa Dipolog ug karong bag-o si magpapatigayon Dodoy Labadlabad maoy gitudlo nga district chairman dinhi sa segundo distrito sa maong partido. Sa Alliance of Progress and Prosperity kon APP, si kanhi Congressman Romeo “Nonong” Jalosjos, founding chairman ug national president samtang si Governor Lando Yebes maoy Provincial chairman.

Si Mayor Roberto Uy nga membro sa Lakas party nagpasilong usab sa APP. Sa miaging eleksiyon ang Lakas party maoy midala sa kampanya ni PGMA ug giyayongan sa PDSD-Lakas nga gipangulohan ni Governor Yebes. Si Magpapatigayon Franklin “Akao” Lim mikonpermar ning mantalaan nga ang iyang ig-agaw nga si Mayor Uy walay intensiyon nga mokandidato ug gobernador sa sunod tuig eleksiyon gumikan kay gawas nga dili sila preparado sa pagkamada ug ilang mga lider sa kada lungsod, gilantaw usab nga lisod na pildihon si Lando gumikan sa daghanang mga proyekto nga gipabaha niini ngadto sa mga kabarangayan. Matud pa ni Lim ug kuwarta maoy hisgutan para sa adlaw sa eleksiyon walay problema kay kaya sa pamilyang Uy ang pagasto apan tungason na kayo kon karon pa sila magsugod ug kamada samtang wala pay klaro kon modaug ba ug ipadayon gayud niini.

“Mas sayon nila dag-on ang Dipolog kay kontrolado nila ang mga kapitan kontra sa tibuok probinsya nga wala pa silay mga tawo.” Matud ni Lim, kay mibalibad si Evelyn Uy (asawa ni Berto) ug igsuon niining si Pedoy, siya ang unang gihanyagan ni Mayor Uy nga molansar ug mayor sa Dipolog apan iya kining gibalibaran kay dili siya mag-apil-apil sa politika ug mag-consentrate nalang siya sa ilang negosyo.

Karong bag-o nakonpermar ni Lim nga ang mga holongihong nga estorya nga si Berto molansar ug gobernador pulos lamang intriga kay sila mismo nagka estoryahanay sa iyang ig-agaw nga dili gayud molansar ug gobernador. Iya usab nasuta nga si Unang Ginang Evelyn Uy misugot na nga maoy molansar ug mayor dinhi sa dakbayan sa Dipolog samtang si Mayor Uy mobalik nalang sa pagka sibilyan. Sa kabahin ni kanhi Governor Isagani Amatong nga maoy giilang lig-ong lider sa oposisyon nga ikontra ni Yebes ang gikonpermar usab sa tinubdan nga dili na mobalik ug lansar ug gobernador karong umalabot nga eleksiyon.

Mismo si Elmer Elmedolan sa iyang programa sa radio Katin-awan sa Double A mibutyag sa iyang interview sa kanhi gobernador nga mibalibad na nga molansar ug balik karong umalabot nga eleksiyon. “Unsa pamay akong balikan nga humana man ko nakaserbisyo sa probinsya sulod sa kinsi ka tuig,” pamahayag ni kanhi Governor Amatong nga gikutlo ni Elmedolan. Ang tinubdan mibutyag nga ang pagbalibad ni Amatong nga molansar ug balik sa pagka gobernador nagsumikad sa resulta sa ilang pagsurvey sa kalungsoran ug kabarangayan nga nawad-an na sila ug mga lider kay ang tanan nilang gisaligan sa una atua naman nanglukso sa grupo ni Governor Yebes.

Sa pagkakaron usa nalang ka mayor ang nagpabilin sa Lakas, kini mao si Mayor Bobong Carloto sa lungsod sa Tampilisan kay sila si Mayor Arnold Carloto sa Kalawit, Mayor Cariño sa Sirawai ug Mayor Tabliso sa Leon B. Postigo anaa naman nagpasilong sa kampo sa APP nga gipangulohan ni Yebes. “Unsa paman iyang madawdaw nga lider nga ang mga mayor ug kapitan nga iya sa una atua naman nanabok ni Yebes, mao nang dili na siya gusto makaduhaan pa ug kapildi.”

Matud pa sa mga political analyst, pildi man gani si Amatong sa una nga incumbent, gahi pa gyud kayo lumpagon karon pa nga wala na siya sa poder. “Kinsa may mayor ug kapitan dili mag Yebes nga bisag pildi anang barangaya silang tanan gi-angay man paghatag ug proyekto.” Ilang gikomparar si kanhi Governor Brogs Dalman ug Governor Yebes nga parehong nakapildi ni Amatong. Matud pa nga si Brogs bisag dunay proyekto apan dili hinuroy sa mga barangay ug daug sa asawa. Si Lando ulitawo siging suroy sa mga barangay ug nanghatag ug proyekto. Kini maoy dakong kalainan sa duroha nga dili masubli ang nadangatan ni Brogs sa ikaduha nilang sangka ni Amatong.

Sa kabahin ni Congressman Barinaga nga gidungog usab molansar ug gobernador, gibutyag sa tinubdan nga modagan lang si Matoy ug gobernador basta anha na kaniya ang suporta ni kanhi Congressman Nonong Jalosjos. Sumala pa nga mintras tanto nga si Jalosjos komitado pa ni Governor Yebes sa umalabot nga eleksiyon dili nalang siya magpatugatuga pa ug lansar. Ang gipangayo lang ni Barinaga mao ang iyang anak nga maoy himoong official candidate sa APP pagka congressman sa segundo distrito.

Tinubdan mibutyag nga hangtud karon wala pa makakomiter si Jalosjos kon si kinsa ang ilang suportahan sa APP sa pagka congressman sa Segundo distrito. Duha karon ang mipadayag sa ilang intensiyon nga molansar ug congressman, sila si last term Board Member Uldarico Mejorada ug anak ni Congressman Barinaga nga si Faith Esther Barinaga-Lim. Sumala pa nga kon mapakyas si Barinaga sa iyang gipangayo nga dili ang iyang anak maoy kandidato nga dal-on sa grupo, naglaraw nalang kini nga molansar ug balik pagka mayor sa dakbayan sa Dipolog.

Sumala pa sa mga tigpaniid sa politika, sa eleksiyon sa sunod tuig anaa dinhi sa Segundo distrito ang bibo. Kay si Governor Yebes wala may klarong kontra, ang pinaka kulba hinam ug tugob sa aksiyon nga magsangka sa pagkacongressman mao si magpapatigayon Dodoy Labadlabad ug Board Member Ric Mejorada. Nasayran karong bag-o nga ang gipili sa daghanang lider sa APP nga maoy ilang gusto paluyohan ni Nonong Jalosjos nga kandidato pagka congressman sa segundo distrito mao si Bokal Mejorada kay mas dunay kumbate kay ni Faith batok ni Labadlabad. (The New Nandau, Vol. XV No. 9)

*

Probinsya mas miginansya pa 112M pesos sa tuig 2005

Kung buot kuwentahon, mas miganansiya pa ang probinsiya ug balor P112 Milyones ka pesos niadtong tuig 2005, kontra sa tala sa report sa COA nga alkanse kini ug 20.9Milyones ka pesos. Mao kini ang gipaklaro ni Marivic Carpitanos, Provincial Accountant ning lalawigan, atubangan sa mga opisyales probinsiya pinanguluhan ni Gobernador Yebes ug Vice-Gobernador Francis H. Olvis, human gipaiisplikar sa mga kadagkuan ang mga sakup sa local finance committee niadtong Agosto 28, 2006.

Si Carpitanos pinaagi sa iyang visual presentation ang mipahibawo nga ang Statement of Income and Expedintures nga ubos sa bag-ong NGAS kon National Government Accounting System, dili gayud kumpletong masabtan kung kini lamang ang basehan. Matud pa niya nga molutaw gayud ang tinuod kung susihon usab ang laing report nga mao ang Balance Sheet, diin didto makita nga sa tuig 2005, miginansiya ang probinsiya ug balor 112Milyones ka pesos, kung siboan ang kita niini nga 814 Milyones.

Matud pa ni Carpitanos nga ang abot sa 2005 mibayad ug galastuhan sa tuig 2004 ug 2005, busa kini ‘mo-negative’ gyud. Hingpit nga gipaklaro sa Provincial Accountant ug Budget office nga himsog ang panudlanan sa kagamhanang probinsyal. “Dili angayan nga kabalak-an ang report nga namantala sa nasyonal nga mantalaan,”dugang ni Carpitanos. Siya namahayag nga kung alarming pa ang maong findings, mohimo na unta ang Commission on Audit ug imbestigasyon sa provincial government sa ZaNorte ug patubagon kini “apan wala kini gihimo sa COA,” dugang ni Carpitanos.

Dugang gipantin-aw sa duruha nga kon adunay deficit spending, nangutang na unta ang probinsya aron sa pagpatuman sa mga proyekto ug kini wala mahitabo karon sa lalawigan. Ngani, ang Yebes Administration padayon kining nagpamatuod sa tiunay niini nga serbisyo sa katawhan sama sa paghatod sa mga basic ug social servies sama sa mga pre-fabricated school buildings, barangay halls, day care centers, mga kadalanan ug ingon man ang pagpang apud-apod ug libreng tambal, hospitalisasyon sa labawn’g nanginahanglan ngadto sa matag local government units. (Mindanao Star, Vol.II No.33)

*

Mokabat sa lima ka milyon ka pesos ang remittance sa illegal suertres sa Zamboanga del Norte kada adlaw. Kini ang gibutyag ni Mayor Jesus Lim, sa Salug ang presidente sa League of Municipalities of the Philippines-Zamboanga del Norte Chapter atol sa gipatawag nga emergency meeting sa Provincial Peace and Order Council didto sa lungsod sa Labason sa miaging adlaw.

Sukwahi sa giluwatang report sa Zamboanga del Norte Police Provincial Office nga gambling free ang kalungsuran ug siyudad sa lalawigan, giangkon sa mga mayors ug hepe sa kapulisan sa mga kalungsuran sa 3rd district nga anaay illegal gambling nga nagpanghitabo sa ilang mga lungsod.

Kini ang gisaysay sa mga municipal mayors ug chiefs of police gikan sa napulo ug duha ka lungsod sa 3rd congressional district sa ZaNorte. Sa sayu pa si Governor Lando Yebes, sa iyang bukas pakigpulong sa maong panagtagbo nagkanayon nga gituyo niya sa pagpatawag ang maong emergency meeting sa PPOC nga sa unang higayon gipahigayon sa gawas sa Dipolog tungod sa isyu kabahin sa illegal gambling nga napunting sa Statement of Concern nga giluwatan sa mga kaparian.

Giangkon sa gobernador nga naalarma siya sa giluwatang Statement of Concern sa Diocese of Dipolog kabahin sa pagdagsang sa illegal gambling sa atong lalawigan. Gipahibawo sa goberna-dor nga nakapagawas na siya ug duha ka kamanduan ngadto kang Police Provincial Director Senior Superintendent Mario Fermindoza nga kinahanglang mahunong na ang illegal gambling. Sumala pa sa gobernador naalarma usab siya sa giluwatang certification sa pipila ka mga municipal mayors ug chiefs of police nga gambling free ang ilang mga lungsod.

Kini sukwahi sa report nga iyang nadawat gikan sa mga personahe sa probinsiya nga sa kada adlaw naglibut-libut sa mga kalungsuran nga nagapabilin pa ang illegal gambling. Bugtong ang siyudad lamang sa Dipolog nga ang mayor, Obispo ug pribadong sector wala mopirma sa certification apan mingpirma ang hepe sa kapulisan nga ang siyudad gambling free. Unang mihatag sa iyang report si Mayor Wilfredo Balais sa lungsod sa Labason, sa illegal gambling minus sa ilang lugar tungod kay ang ilang lungsod misagup karon sa programang Child Friendly Municipality.

Tungod niini, matud pa ni Mayor Balais bisan pa sa dulang “tong-its” kini gipadakop niya sa ilang kapulisan. Kini maoy rason nga mipirma siya sa certification kay mihinay sa ilang munisipyo ang illegal suertres. May giluwatan usab siya nga kamanduan sa ilang hepe sa kapulisan nga ipasikop gayud ang tanan nga nalambigit sa illegal suertres gikan sa usher, coordinator hangtud na sa financier kon ugaling anaa nag-operate sulod sa ilang lungsod.

Gani adunay report nga iyang nadawat nga ang coordinator sa ilang lungsod sa illegal suertres iyaha mismong brother-in law, apan wala siya mahadlok niini kay tapos na siyang nakapagawas ug pasidaan nga dakup gayud si bisan kinsa ang nalambigit niini. Giangkon ni Mayor Balais nga aduna gayuy illegal suertres sulod sa ilang lungsod.

Hinoon sa report sa kapulisan sa Labason hangtud karon wala pa gayud silay nasikop nga financier sa illegal gambling. Sa nasayran ang financier nga nagpataya ug illegal suertres sa Labason taga Ipil, Zamboanga Sibugay.

Sa iyang kabahin si Governor Yebes miawhag sa mga mayors ug chiefs of police nga dugangan nila ang ilang paningkamut sa pagpahunong sa illegal gambling sa ilang lugar. Ikaduhang mireport mao si Mayor Mariano Candelaria, Jr. sa lungsod sa Gutalac, mibutyag nga adunay misuway sa pag-organisar sa ilang lungsod alang na sa operasyon sa illegal suertres, apan kini tagad nilang nabungkag nga wala tagad makalihok.

Gibutyag usab ni Mayor Candelaria nga adunay mitawag kaniya gikan sa Ipil, nga interesado magpataya ug illegal suertres sulod sa ilang lungsod ug hatagan siya ug bahin sa kita, apan direkta niya kining gibalibaran. Gawas sa taga Ipil adunay taga Salug nga misuway sa pagpakig negosasyon para magpaduwa ug illegal suertres sa ilang lungsod, apan iyahang gipasidan-an daan ang ilang hepe sa kapulisan nga dili mo-entertain niini.

Gidasonan usab sa Gutalac Police ang report sa mayor nga wala gayuy nagpataya sulod sa ilang lungsod sa kada adlaw nilang pagmonitor. Sa iyang kabahin si Governor Yebes nangayo karon ug summary of information gikan sa mga mayors ug kapulisan kon si kinsa kaayo kining mga personalidad nga giilang mga financiers sa illegal suertres ug asa usab nagbasi ang ilang mga operasyon para adunay tukmang lakang nga masagup sa probinsiya nga madala ang maong problema hangtud na sa Regional Development Council.

Gusto gayud sa gobernador nga aduna gayuy dakung tawo nga ilang masikop na nalambigit sa illegal gambling aron dili himoong kataw-anan ang kagamhanan. Sa lungsod sa Tampilisan si Konsehal Joseph Bulaquena mitaho nga kabahin sa illegal gambling anaa ra gayud apan ginagmay ra. Sa miaging panahon, kusog gayud ang illegal gambling sa ilang lungsod, dugang pahayag ni Konsehal Bulaquena.

Sumala pa naglisud usab ang ilang kapulisan sa pagdakup sa mga nalambigit sa illegal suertres ilabi na kadtong magdala sa remittance kay dili na moagi sa sentro kay magbaktas na lang kini agi sa mga hilit nga lugar. Si Bulaquena midugang sa pagtaho nga naglisud sila sa paglutos sa maong mga riders ug coordinators sa illegal suertres kay magbaktas na agi sa kagumahan tabok sa lungsod sa Naga.

Sumala pa niya kon sa bukid moagi maglisud sila sa Tampilisan tungod sa kagamay sa ilang puersa sa kapulisan ilabi na nga aduna silay kamanduan gikan sa taas nga kinahanglan kon magpatrolya magdala gayud ug unom ngadto sa pito ka pulis tungod sa ubang mga hulga. Samtang ang presidente sa League of Municipalities of the Philippines-ZaNorte Chapter mibutyag nga sigun sa nahipos niyang inpormasyon dili moubos sa lima ka milyon ka pesos ang kada adlaw nga remittance sa illegal suertres dinhi sa atong lalawigan. Matud pa ni Mayor Lim sa kadaku sa kuwarta nga moawas gikan sa kalungsuran kada adlaw kay gitaya sa sugal ang mamahimong makaluluoy niini mao ra mismo ang mga katawhan lakip na silang mga opisyales sa lungsod.

Si Mayor Lim sa Salug midugang sa pagpahayag nga sa Statement of Concern nga giluwatan sa kaparian klaro kaayo nga naapil sila sa protector sa illegal gambling. Tungod niini nga nahimo sila suspetsado karon nga protector sa illegal gambling gidasig ni Mayor Lim ang iyang mga kaubang mayor sa lalawigan nga ilaha kining tabangan ug sumpo. Sa lungsod sa Salug matud sa mayor nagkakusog kada adlaw ang taya sa illegal suertres sigun sa report sa ilang hepe sa kapulisan.

Gawas niini maglibug usab ang ilang hepe sa kampanya sa illegal gambling kay adunay mohung-hong ngadto sa kapulisan nga dili lang dakpon ang iyang bangka ang sa pikas ra. Gihulagway ni Mayor Lim nga ang naghonghong usa ka dakung opisyal sa kapulisan sa probinsiya. Si Mayor Lim midugang sa pag-ingon nga sila sayud nga walay kalambigitan ang lederatu sa probinsiya sa pasugal apan isip gobernador kinahanglan nga molihok gayud silang tanan uban sa mga buutan nga kapulisan sa Zamboanga del Norte sa pagsumpo sa illegal gambling.

Sa iyang kabahin giawhagan sa gobernador ang tanang hepe sa kapulisan sa pagsikop ilabi na kadtong magdala-dala sa iyang pangalan kay kon kini masakpan iyahang kuso-kusohon. Matud pa ni Governor Yebes wala siyay labut sa pasugal sa illegal suertres ug wala usab siyay laraw nga moapil-apil niini.

Sa lungsod sa Baliguian si Mayor Gani Esmale, mipahayag nga adunay illegal suertres sa ilang lungsod ug adto sa Siocon ang remittance. Sa kabahin sa lungsod sa Godod, si Mayor Erlinda Te mideklarar nga wala gayuy illegal suertres sa ilang lugar. Sumala pa may misuway ug duol sa ilang hepe sa kapulisan apan iyaha kining gitambagan nga dili gayud mosulod niini nga nego-sasyon para sa operasyon sa illegal gambling kay sila maoy maangin, kay sa iyang kabahin sukad siya namayor nga anaa na sa iyang katapusang termino wala gayud siya makadawat bisan usa ka centimo gikan sa illegal nga sugal. Sa Sibuco gideklarar usab nila nga walay sugal sa ilang lugar ilabi na nga mayorya sa nagpuyo sa maong lungsod mga Muslim diin higpit nga gidili ang tanang matang sa sugal.

Samtang si Mayor Tablezo sa Leon Postigo, prangka nga misaysay nga bisan tuod ug nakapirma siya sa certification nga walay illegal gambling sa ilang lugar ilabi na sa illegal suertres, apan sa pagka tinood ang illegal suertres naghitak sa ilang lungsod. Matud pa ni Tablezo ang operasyon sa illegal suertres sa ilang lungsod kanunay nga mahisgutan sa ilang kura paruko sa lungsod. Daw nagmahay si Mayor Tablezo ngano nga mingpirma siya sa maong certification kay sa pagka tinood daku siyang supak sa pagdagsang sa illegal gambling sa ilang lungsod.

Sumala pa kada buntag sa Lunes panahon sa flag raising ceremony kanunay niyang gitambagan ang mga kawani sa munisipyo nga dili moapil sa maong illegal gambling kay sa iyang nahibaw-an kusog motaya ang taga munisipyo. Gipahibawo usab niya nga naglaraw silang ipaabot kini nga problema ngadto sa presidente aron hangyoon nga undangan na ang pagpahigayon sa bola sa suertres diha sa television.

Si Mayor Jesus Lim sa iyang giluwatang report miangkon nga namakak usab siya sa dihang mipirma siya sa certification nga walay illegal gambling sulod sa ilang lungsod. Alang kaniya dili lisud ang pagpaundang sa illegal gambling kon magkahiusa lamang ang tanan gikan sa lungsod hangtud na sa kapulisan diha sa paglusad ug all-out war. Sa ilang lungsod matud pa ni Mayor Lim gipahigpitan gayud nila ang kampanya batok sa illegal gambling diin ang mga meyembro sa iyang kapulisan walay tulog.

Si Governor Yebes, sila karon tanan lakip na kaniya nahimong suspek nga protector sa illegal gambling sigun sa giluwatang Statement of Concern sa Diocese of Dipolog, busa gikinahanglan nga ilang ipakita nga kini dili gayud tinood. (Press Freedom, Vol. XVIII No. 49)

*

KALIHOKAN SA 'GREEN PHILIPPINE HIGHWAY' NAKITANG MILAMPOS

Nakitang malamposon ang tree planting activity nga gipahigayon sa kagamhanang lokal sa Dipolog niadtong nakalabay nga Agosto 25 duyog sa paglusad sa “Green Philippine Highways” ubos sa pagpanguna sa Department of Environment and Natural Resources isip usa ka nasudnong programa.

Mokabat ngadto sa 2,000 ka mga seedlings sa mahogany ang natanum pinaagi sa mga kawani ug opisyales sa kagamhanang lokal ning dakbayan ubos sa hiniusang pagsuperbisar sa mga buhatan sa City CENRO ilawom sa pagdumala ni OIC City CENR Officer Roberto E. Estacio ug OIC City Agriculturist Dionisio C. Mandawe. Kining maong tree planting activity hugtanong gisuportahan sa tanang kagamhanang lokal sa tibuok nasud ilawom sa League of Cities of the Philippines isip katambayayong sa DENR dinha sa paglusad ning naasoy’ng green belting program.

Ang mga kawani ug opisyales sa City Government sa Dipolog mitanum gikan sa Punta-Olingan boundary padulong ngadto sa Polanco-Cogon boundary, partikular na dinha sa mga daplin sa highway nga naglat-as sa maong mga dapit. Nakita nga kining maong kalihokan dugang nagmalamposon human ang matag barangay milugway usab sa ilang hugot nga suporta pinaagi sa koordinasyon nga gihimo sa mga opisyales sa matag barangay. Human sa gihimong mga pagnanum, ang barangay na ang mo-atiman, mo-proteher ug mo-konserbar sa mga tanum.

Subay usab ning susamang kalamboan, nasayran gikan sa buhatan sa City-CENRO nga tentatibo silang mihimo ug eskedyul alang sa laing tree planting karong umaabot Septembre 28 isip pagpahaom sa kasaulogan sa “Philippine Service Month” ug sa “Philippine Tourism Week” aron sa pagpalig-on sa programa sa kagamhanang lokal ning dakbayan nga hugtanon karong gipatuman ni City Mayor Roberto Y. Uy alang sa pagpalunhaw pagbalik sa mga nanga-opaw nga kabukiran dinhi palibot sa dakbayan. (Dipolog CIO Press Release, Dipolog Chronicle, Vol.VI No.10)

Mayor nakadayeg sa ahensiya sa nahimo parte sa edukasyon
TESDA NAGSAULOG SA KASUMARAN

Padayong gisaulog sa Technical Education Skills Development Authority (TESDA) ang iyang ika 12th nga kasumaran sa pagkahimugso sulod ning tibuok bulan sa Agosto uban sa pagduyog sa mga nagkalain-laing vocational ug technical schools sa tibuok Zamboanga del Norte.

Kini gibuksan buntag sa Huwebes, Agosto 24 pinaagi sa usa ka parada palibot dinhi sa Dipolog nga gisalmotan sa mga nagkalain-laing tulunghaan dinhi sa dakbayan ug dayon ang anniversary program nga didto gipahigayon sa Teacher’s Gymnasium. Ang mga dinapit nga bisita sa atol sa programa mao sila si City Mayor Roberto Y. Uy nga gi-representahan in Rosemarie Miranda, Gov. Rolando E. Yebes, Congressman Roseller Barinaga nga gi-representahan ni Ret. Judge Wilfredo Martinez, Joel Amatong isip presidente sa ZNAPTI, Unang Ginang Evelyn T. Uy isip chairwoman sa Provincial Technical Education Skills Development Council (PTESDC), DOLE Provincial Officer Vicente Sumalpong, Ret. Gen. Romeo Delgado ug uban pa.

Subay ning nasangpit nga usa ka bulan nga kasaulogan, ang probinsiyal nga buhatan sa TESDA naghan-ay ug mga nagkalain-laing kalihokan nga may kalambigitan sa pagpada- gan sa mga kurso ilawom sa pagdumala sa maong ahensiya. Lakip sa mga gihan-ay’ng kalihokan mao ang pagpahiga- yon ug Community Service Day niadtong nakalabay nga Agosto 8 ngadto sa 11, Enterpreneur- ship Course niadtong Agosto 15, Competency Assessment sa Agosto 19 ngadto sa 21, ang Anniversary Program niadtong Agosto 22 ug uban pa hangtud sa katapusan sa bulan.

Ang pagsaulog sa kasumaran sa TESDA karong tuiga nagdala sa tema nga “Kasanayan ng Mamamayan, Kayamanan ng Sambayanan.” (Dipolog Chronicle, Vol.VI No.9)

*

Atol sa Tourism Week
Tanan gidapit pagsalmot bangga sa pagpanulat, disenyo, musika

Ang mga magtutungha sa elementarya ug high school gidapit sa pagsalmot sa umaabot nga mga bangga sa kalantip sa utok ug hilig pagpanulat nga ipahigayon duyog sa pagsaulog sa Tourism Week.

Kini mao ang “Tourism Quiz Bee” alang sa mga Grade VI pupils ug “On the Spot Essay Writing Contest” alang sa secondary level o high school. Ang pagdapit gikan ni OIC City Tourism Officer Cecil Bilog ug bukas alang sa mga magtutungha sa tanang mga pribado ug publikong tulunghaan dinhi sa dakbayan.

Kini tipik sa pagsaulog usab sa “2nd Dahunog sa Dipolog” nga gisugdan na sa Septembre 21 ug hangtud kini sa Oktubre 7, ang tinuig nga pista sa dakbayan sa Dipolog. Ang Quiz Bee ug Essay Writing gituyo sa pagmugna aron paghasa sa kaalam sa atong mga kabataang magtutungha sa natad sa panulat ug kaigmat sa panghunahuna.

Alayon niini, giawhag ni Bilog ang tanang mga principals sa mga nagkalain-laing tulungha ang sekondarya ug elementarya palibot sa dakbayan sa pagdasig sa ilang mga kabataang magtutungha pagsalmot ning maong tigi sa kaalam. (Dipolog CIO Press Release, Dipolog Chronicle, Vol.VI No.9)

*

TIGI PAGSALABUK JINGLE BUKAS

Gitawag karon ang atensiyon sa tanang mga musicians o mga interesadong indibidual o kahugpungan ning dakbayan sa Dipolog ug sa mga silingang dapit ning probinsiya, nga adunay ipahigayon nga Pagsalabuk Jingle Contest ang kagamhanang lokal sa Dipolog, pinaagi sa Buhatan sa Torismo.

Ang nasangpit nga kompetisyon abli sa tanang interesadong indibidual o kahugpungan nga adunay mga abilidad sa musika o paghimo ug komposisyon. Ang ilang isumitir nga komposisyon gikinahanglan nga alayon sa Pagsalabuk concept ug mahimong adunay lyrics nga Cebuano, Filipino, o English. 

Ang gidugayon sa pagtukar sa ilang komposisyon  gikinahanglan nga dili momenos sa usa ka minuto ug dili usab molapas sa tulo ka minuto, ug  ang basehan sa pagsugod sa ilang komposisyon mao ang pinaka-unang nota o huni nga madungog ug motapos sa pinaka-ulahing nota o huni nga madungog.

Ang usa ka sumasalmutay nga indibidual o kahugpungan gitugutan lang nga mosumitir ug usa ka entry nga adunay broadcast quality recording nga gibutang sa compact disc ug gilakipan sa official entry form. Kini gikinahanglan nga isumitir sa dili pa ang gitakda nga deadline nga Septiyembre 29, sa Buhatan sa Torismo. Ang pagpili sa manana-og ibase sa mosunod nga gabayan: 50% sa musicality nga naglangkob sa merito sa komposisyon, ka-epektibo sa musical arrangement nga nakakab-ot sa desired effect sa composition ug ang literary merit ug consonance sa lyric alayon sa musika; 25% sa creativity nga naglangkob sa epekto sa dahunog ug ritmiko; ug 25% sa commercial appeal nga gilangkoban sa memory recall ug general appreciation sa musical composition.

Ang mapiling komposisyon maoy mahimong official jingle sa 2007 Pagsalabuk Festival ug  ang kompositor nga indibidual o kahugpungan nga nanag-iya sa midaug nga kompisisyon makadawat sa premyong salapi nga P1,000. Ang desisyon sa Board of Judges hingpit ug dili na mausob. (Dipolog CIO Press Release, Dipolog Chronicle, Vol.VI No.9)

*

P60M for Dipolog airport expansion

Unang P60 milyones ka pesos ang gipagawas karong pundo sa Malacanang para sa pagsugod sa Dipolog Airport Expansion Project.

Kini ang gipahibawo ni Governor Lando Yebes, diin gikatakdang mobisita karong sunod semana ang assistant secretary for operations sa Department of Transportation and Communications aron sa pagsubay sa maong proyekto. Matud pa ni Governor Yebes, maoy ilang gipangayo karon nga maoy unahon sa pagtrabaho dungan sa expansion sa runway ang seawall atubangan sa Dipolog Airport kay nakan-kan kini sa dihang gihapak sa dagkung balud sa miaging mga semana.

Ang gobernador midugang sa pagpahayag nga dugang P100 milyones ka pesos nga pundo ang gikomitir ni Presidente Gloria Macapagal-Arroyo para sa Dipolog Airport Expansion Project. Sa kinatibuk-an ang proyekto mokostar ug P600 milyones ka pesos.

Nalakip na niini ang pagkonstrak ug bag-ong passenger terminal building aron sa pag-akomodar sa nagtubong gidaghanon sa mga pasahero nga moagi sa Dipolog Airport karon nga duha na ka airline company ang nagsirbisyo niini. Matud pa ni Governor Yebes maoy iya usab nga gihangyo nga kon mahimo ma-instalar na ang Instrument Landing System para maka akomodar usab ang Dipolog Airport ug eroplano bisan panahon sa kagabhion.

Sumala pa niya ang pagtrabaho karon sa maong proyekto gikuha ug balik sa DOTC kay nakita nga luya ug lihok ang siyudad sa Dipolog. Sa samang bahin gipahi-baloo usab sa gobernador nga laing P160 milyones ka pesos ang gipahat sa presidente para na sa pagpalapad sa dalan paingon sa Dakak Park and Beach Resort gikan sa poblacion sa dakbayan sa Dapitan.

Kini nga lakang may kalabutan na sa tinguha nga magbutang ug casino ang Philippine Gaming Corporation o PAGCOR sa Dakak ilawom sa pagdumala sa pribadong grupo. Sumala pa niya ang maong lakang nga magbu-tang ug casino sa Dakak giaprubahan na ni Presidente Arroyo sa miagi pa, apan misibog ang PAGCOR ug ang pribadong investor pagka kita sa dalan paingon sa Dakak nga hilabihan ka gamay. (Press Freedom, Vol. XVIII No. 49)

*

Laing Dipolognon na usab ang naka-angkon ug pasidungog didto sa kaulohan human siya naka-angkon sa 2nd runner-up atol sa pagpahigayon sa “Pambansang Tagisan ng Talino” niadtong nakalabay nga Agosto 16-18 didto sa kaulohan.

Kining maayong balita nasayran sa City Information Office sa dakbayan human si Venus Marie Rojas, usa ka magtutungha sa 3rd year section Diamond sa Zamboanga Del Norte National High School ning dakbayan inubanan nila ni Helen B. Silao, ang kasamtangang Pilipino Education Supervisor sa DepEd ug Dafrosa Galang, Pilipino Depatment Head, ang mihimo ug courtesy call ngadto kang City Mayor Roberto Y. Uy Agosto 28.

Naangkon ni Rojas ang 2nd runner-up sa iyang pagpakigtigi sa mokabat sa 51 ka mga contestants gikan sa nagakalain-laing tulunghaan gikan sa lain-laing mga rehiyon sa tibuok nasud. Matud pa ni Silao nga dako kining dungog alang kanato nga usa ka magtutungha gikan dinhi sa dakbayan ang maka-angkon sa 2nd runner-up  tungod kay iya kining gipaningkamotan sa pagkuha batok sa 50 ka ribal niyang magtutungha dinha sa usa ka nasudnong indigay sa kaalam.

Si Venus Marie Rojas nga nag-representar sa dakbayan sa Dipolog ilawom sa pagdumala sa coach niini nga si Marietta Cuevas, maoy usa sa tulo ka mga contestants gikan sa Rehiyon 9. Ang laing duha nagagikan sa lalawigan sa Zamboanga Sibugay ug Zamboanga City. Kahibalo-an nga ang Pambansang Tagisan ng Talino gipahigayon niadtong nakalabay nga Agosto 16-18 didto sa Regional Education Learning Center sa dakbayan sa Marikina, Metro Manila. (Dipolog CIO Press Release, Dipolog Chronicle, Vol.VI No.10)

Karon pa lamang nga semanaha nahikugang ang mga katawhan sa lalawigan sa  Zamboanga del Norte kay lagi, adunay mga mayors, kaparian ug mga hepe sa kapolisan nga mipirma sa usa ka  papel nga kuno walay sugal sa ilang mga tagsa-tagsa  ka mga dapit.

Hesus, pastilan kini intawon sila. Murag sila ra ang nag-ilad sa ilang mga kaugalingon nga kuno “gambling free” sila. Wala kaha sila nanglimbawot nga nagsulti niini? Tataw kaayo nga kini dako nga usa ka tumo-tumo lamang ug walay mituo sa ilang mga giluwatang mga pulong. Ug ngano gud pud nga sila pugson sa pag-angkon nga walay sugal nga dili man gyud kini katuohan? Sayud ang tanan nga daghang mga pamilya karon ang na-ungo sa sugal nga hapit asta igpapalit sa bugas itaya naman hinoon kay lagi nangyawat nga makadaug sa ilang na “hearing.”

Ug gani, asta mga gagmay nga mga bata karon nakakat-on na sa pagsugal kay mao man ang ilang nakita sa ilang mga palibot. Mga ginikanan, uyoan, apuhan, igsoon, silingan asta na mga magtutudlo ang walay puas sa pagtaya ug inig pagkabuntag, ang unang ipangumusta kay unsang numero ang migula imbes nga mag-atiman sa mga  anak.

Hapit tanang suok sa katilingban natakdan na sa maong pagka-ungo. Ma-merkado, ospital, tindahan, tulunghaan asta na mga buhatan ang naabtan na. Pastilan, si Juan dela Cruz ang miut-ut ug samut samtang si Mr. Financier ang labihan sa pagkaburot. Unya, mapasigarbuhon pang moingon nga “gambling free?” Ow, come on. Wala baya intawon nagmata ug buntag ang mga katawhan. Nakasaway na hinoon sila ngano nga gusto pa ipaklaro sa mga kadagkuan sa kapolisan dinhi sa lalawigan nga kini klaro man kaayong usa ka dakong bakak.

— oo000oo —

Dinhi sa Dipolog, kita nakadayeg ni Mayor Roberto Y. Uy kay wala siya mipirma sa maong “manifesto.” Hinoon, naningkamot ang iyang kagamhanan aron  masumpo, ug kun dili man galing, mamenos-menosan ang maong sugal kay wala kiniy maayong ihatag sa mga katawhan. Pila ra man gud intawon ang makadaug. Ug sumala sa mga tawong nakadaug, mas daghan ang ilang pildi kaysa sa daug.

Maayo lang pud unta ug ang kusog motaya mga adunahan daan. Ang nakapait kay ang mga ma-ungo mao man intawon ang mga apiki sa bugas ug sud-an. Hinaut unta nga kini matutukan sa igong atensiyon. Ug palihug intawon, mga sir sa mga kapolisan, dili na lang kita magpa-aron-ingnon nga mga tarong. Kay otro baya pud mong mga na-ungo sa sugal. (Dipolog Chronicle, Vol.VI No.9)

Credits: Dipolog Chronicle is published every Saturday and its Editorial Office is located at 059 Lacaya St., Dipolog and can be reached through the following Tel. No.: 212-2255

*

HULAGWAYBALITA:
 

  58 milyones balor sa proyekto gibu-bo sa Labason ug Liloy

Mokabat sa P58,000,000.00 milyones ka pesos nga proyekto ang gitunol ni Gov. Rolando Yebes ug Cong. Cesar Jalosjos sa mga barangay sa lungsod sa Liloy ug Labason  kaniadtong Agosto 21-22, 2006.

28 ka mga nagkalain-laing mga proyekto ang gi-inagurahan sa gobernador ug kongresista sa mga barangay sa lungsod sa Labason ug Liloy dungan kini sa ilang ika-55 nga kasumaran sa pagkahimugso sa ilang lungsod. Kini ang gipasalamatan ug dako sa mga kapitan ug katawhan sa mga resipienteng mga barangay ug usab ni Mayor Wilfredo Balais ug Mayor Roberto G. Uy, Sr.

Lakip sa sa mga proyekto sa maong lungsod mao ang mga  musunod nga gipahatan sa panudlanan sa kagamhanang probinsyal: Construction of 3 sides concrete Fence, Compra, Liloy-P52,000; Completion of Concrete fence of Basketball Court Compra, Liloy-P48,000; Construction of concrete fence of  basketball court, Compra, Liloy-P51,050; Construction of 3 sides concrete fence, Compra, Liloy-P40,000; Instalation of RCCP Storm Drain w/ Headwall, Fatima, Liloy-28.000; Construction of Perimeter Fencing, fatima, Liloy-P270,000; Completion of Concrete Fence, Panabang, Liloy-P55,000; Construction of Barbed wire, Patawag Elementary School-P50,880; Construction of hanging Foot bridge, Candelaria, Liloy-                           P465,000; Const. of one unit pre-fab multi-purpose bldg. Candelaria, Liloy-P510,000; Construction of water system, Candelaria, Liloy-P 428,000; Repair of Public Market- Candelaria, Liloy-P87,000;Gravelling of Candelaria-Panabang barangay road-P300,000; Construction of waiting shed- Candelaria, Liloy -P87,000; Expansion of brgy. Elect.- Causwagan Liloy (PIF BM Bolando)-P100,000; Service Drop wire-Sto. Niño, Liloy ( PIF BM Bolando)-45,000; Service  Drop wire, Mabuhay, Liloy ( PIF BM Bolando )-P166,000;Service Drop wire, Malila, Liloy-P92,250.

Si Cong. Jalosjos ang minggahin usab ug mga proyekto sa susamang lungsod lakip na niini ang tulo (3) ka mga dagkong tulay nga gikan sa iyang Countrywide Development Fund (CDF); Construction of Multi-purpose buiding-Candelaria, Liloy-P200,000; Concreting of Ganase-Patawag & Patawag-Ganase Section-P10,000,000; Construction of Multi-purpose building, Ganase, Liloy-P200,000; Construction of multi-purpose building, Silucap, Liloy-P200,000; Construction of multi-purpose building, Tacipan, Liloy -P200,000; Construction of multi-purpose building, Villa M. Tejero, Liloy-P200,000; Construction of water system project- Poblacion, Liloy-P3,000,200; Kipit I Bridge, Labason, ZDN-P5,410,670; Osukan Bridge, Labason, ZDN-P5,600,800;Labason Bridge-P22,472,437.

Atol sa pag-inagurar sa 3 ka mga tulay sa lungsod sa Labason, kini gitambungan ni Assistant Secretary sa DPWH nga si Rafael Yabut ug DPWH Regional Director Pedro Herrera. Si Yabot namahahag nga iya gayod buhaton ang tanan sa pagtabang sa probinsya tungod kay ang iyang asawa ang taga lungod sa Siocon. Niini, gikalipay kini ni Yebes ug Jalosjos kay mas masayon na nila pagyangungo sa pagpangayo ug mga proyekto gikan sa kagamhanang nasyonal.

Si Gov. Yebes ug Cong. Jalosjos sa tersiro distrito ang mapasalamaton usab kini ni Presidente Gloria-Macapagal Arroyo sa paghatag niini ug dagkong pahat diha na sa pagtukod ug mga mehoras nga makaayo sa mga taga Zamboanga del Norte diin damgo gayod sa gobernador ug ubang mga opisyal nga mahaw-as ang lalawigan sa kapobrehon. (Mindanao Star, Vol.II No.32)

*

Pulso Sa Katilingban
Cicer M. Binghay
Eleksiyon karong Mayo init pa sa Mayon Volcano

Maka horal “take oath” ang nakalabang sa pasulit sa ulahing pasulit sa “nursing.” Ang maong gihimo dalaygon nga hustisya sa tanang pasado nga mga “nurses.” Maolian ang mga ginikanan nga nagkabolingit sa hingpit kabalaka ug kaguol kon gihimo ang pag usab. .pausbon pagpakuhag pasulit ang nakalabang. Madayon ang mga giandam pabuhong o inato lamang pahalipay nga gitagana bisan sa tumang kalisod sa panahon.Pero ipadayon ang pag utingkay, imbistigasyon sa giingon nga “leakage.” Dayon hatagan sa hustong hamtang ang mihimo sa salaod. Kanang mga tawhana, kon si kinsa kana sila karon, putos karon sa daghang pagsaway, tulisok ug ang tunglo mopakulob-hayang matag gabii sa iyang katulogon. Ang tag PRC dili i-apil sa inbestigasyon aron walay pagbulabog sa hitabo.

Kinahanglan malain ang katawhan tahasan sa imbestigasyon.Kaniadto ra baya gidungog matag dunay bar, board ug uban pang examinasyones nga dunay palusot “leakage.” Dili lang gilayon matudlo ang mga kriminal naghimo sa salaod pero gidungog. . .sama sa mga pinansir sa masyaw, swertres o gidili druga nga naa magsinikhanay lamang sa mga mananakop apan dili madakpan, mga “untouchables.” Ang sertipikasyon sa tanang hepe sa kapolisan sa kalungsoran nga gitumod sa provincial director, nga nagtaho sa ilang lungsod walay masyaw o weting nahimong dakong kataw-anan sa tibook katawhan sa Zamboanga del Norte. Apan husto ilang sertipikasyon kay tinuod wala nay masyaw ilabi na ang weting kay ang anaa swertres man. Unya ang swertres kuno legal sa lotto tibook nasud. Abtik gyod ang tanang mga hepe nga mihimo sa maong sertipikasyones. Naay swertres naghitak apan wala nay masyaw ilabi na ang wala daan dinhi ang weting. Maolaw badja ta ana Chief.

Dunay usa ka hepe nagpadungog sa tigom sa mga kadagkoan sa kapolisan karong bag-o nga miingon, ang swertres kon hingpit mawala sa ilang dapit mahimo sa usa lang ka pamilok pagka ugma maundang hasta pa dinhi ang nagpang-apod-apod sa gidili druga. Naay iyang formula, apan nag kinahanglan pag pananghid. Kinsa kaha diay ang pananghiran pa sa atong magbalantay sa balaod pag himog tinud-anay sumpo sa swertres??? Lagi kay luag, hungaw ug haguka lamang ang mandasyon sa kapananghiran sa mananakop magmantinir lang usa silag gukod sa mga aser o coordinator nga kon masakpan diha diha usab ipagawas nga ‘waya yang.’ Kini nagpasabot na kaayo nga atong mga magbalantay sa balaod bisan dobli-doblitihan ilang sweldo ug allowances sa kadaghan, magpabilin magbitay ang mga tiil pagtinuod sa serbisyo kay naay kadena de amor gihikot ug kandado sa ilang gahom nga maghulat sa mandasyon ayha mogimok. . ayha magpatuyhakaw sama sa halas dupong.

Sigi na lang. Dili paigo sa ilang gikinahanglan salapi ang dagkong sweldo ug allowances gidugang karong bag-o. Nagkinahanglan makapangiyawat sa daghang ma-iyawat sa daghang ma-iyawat panalipod hugot sa illegal nga binuhatan. Mao lagi, “money is a horror, but it can do fantastic things.”

Mihungaw na gyod sa publiko ang pag apply ni Mr. Rosendo Labad-labad nga siya moipon sa Lakas partido. Sa ato pa magkakuyog sila si kanhi Gov. Amatong ug City Mayor Berto Uy ang mga haligi sa Lakas. Pangagpas dinhi ni Labad-labad nga kon madayon dunay pinili-ay nga dili matukob sa kalihokan charter change. . . duna na siyay kamanyahan partido. Kon ang baniog nga siya maokandidato pagka kongresista sa segundo distrito nahibalo siya nga ang gihisgutang haligi sa Lakas dakog ikatabang ilabi na sa dakbayan sa Dipolog kang Mayor Uy ug diha sa Dipolog gihapon ug Sindangan nga balwarti ni kanhi Gov. Amatong. Dili basta-basta ang pangandam sayo ni Labadlabad sa umaabot tinigiay sa politika kon lagi madayon. . . sayo siya nga makapanapo.

Gani ang iyang gihimong pilantropikong gipakita sa katawhan nakahatag dako nga bentaha sa iyang kandidatura unya. Mahitabo nga init pa sa nagkalayo karong Mayon Volcano ang umaabot pinili-ay sa segundo distrito pagka kongresista. Faith Barinaga, Rick Mejorada ug Labadlabad pulos dunay ikapakitang mga tumoy. (Press Freedom, Vol. XVIII No. 49)

Matam-is ang magpaubos apan way sukod sa balos

Maoy unod sa iyang inadlaw nga yawyaw sa iyang programa ni Elmer Elmedolan ang giigong dakong deficit sa kagamhanang probinsyal sumala sa giluwatang taho sa Commission on Audit.  Niya pa, dakong kaulawon sa pamunoang Yebes ang nahitabong deficit sa pangagamhanang-probinsya kay wa kini mahitabo niadtong si Gani Amatong pa ang milingkod diha sa Kapitolyo isip gobernador.  Niya pa, dako sab ang kaulawon ni Governor Yebes ang gihimo karon sa Sangguniang Panlalawigan sa tinguha niini nga ipaimbestigar si Yebes kabahin ning nahitabong deficit. Dugang pa niya, mao kuno kini ang timailhan nga ang itaas (iyang gipasabot si Nonong Jalosjos) medyo dili na ganahan nga makigkumboya ni Yebes sa sunod eleksiyon tungod ning nahitabong deficit nga naangkon ug nahitabo sa iayng administrasyon. Kini gyod si Bulhog maayo na gyod nga mangintriga.  Apan ang nakaapat lang kon tukbon ba kaha sab ning iyang mga intriga ha ha ha!

Angay masayran sa tanan nga giliboglibog ni Bulhog tungod ning iyang sinalig yawyaw sa iyang programa, hangtod karon wala pay tino kon unsa gayod ang eksplikasyon ngando nga naingon niini ang findings sa COA. As a matter of fact, kini sag ang nahitabo niadto dihang migula sa susama gihapong pahayagan ang taho nga ang probinsya maoy valedictorian sa pinakapobre nga probinsya sa tibuok kapupud-an… wala sab niini mohatag ug eksplikasyon ang National Statistics kon unsa ba gayod ang barometro nga gibasehan ang giingong survey nga gipahigayon sa maong buhatan. Kabahin niining deficit, sa ingon natong way hibangkaagan kon unsa gayod ang pamaagi sa pagtuki niini, dili gilayon moingon (sa giingon na ni Elmedolan) nayabo na ang panudlanan sa kagamhanang probinsyal. Kini laging gihimo ni Elmedolan (kay sugo sab sa mga amo niyang pildedo), ipaukit gayod sa mga alimpatakan sa mga tawong nakapaminaw sa iyang programa  nga wala na, napordoy na ang atong probinsya! Bulok ug bugok gyod ning tawhana!

Iya pa gayong gipasangil nga tungod kuno ning proyekto ni Yebes nga dako ug modernong hospital ang usa sa naka-deficit sa atong probinsya.  Kaha, kay hapit na man ni siya mabuta kay migrabe na man ning iyang bulhog, wala makita sa iyang mga pildedong amo nga wala mogasto ang probinsiya karon ning kadako sa kantidad nga aron ipatukod ning among tambalanan.  Gibalikbalik na kini ni Governor Yebes apan kay gawas nga halap na, nabungol pa gyod ning tawhana kay wala kini makasabot ni makadungog sa eksplikasyon sa atong gobernador kabahin sa pagtukod ning maong hospital.

Sama sa uban kanato, ang mga board members wala sab kaayo makasabot kon unsa gayod ang estado sa ilang giingon nga deficit sa panudlanan sa probinsya. Kon ugaling gusto nilang may imbestigasyon maayo man sab na aron gayod masayran kon unsa gayod ang hinungdan. That is a welcome move sa mga board members. Diha kana nagpaila, Señor Elemedolan nga may independence ang atuang Provincial Board, sukwahi sa imong giyawyaw Elemedolan niadto nga mga rubber stamps ra kining atong mga sakop sa Sangguniang Panlalawigan! Naglibog bitaw ko aning tawhana… kaha sugo ra sab sa iyang mga amo, nga kon way himoong lakang ang atong mga Boardmembers, motiyabaw dayon siya kay kuno sila mga pahoy. Karon kay may lakang silang himoon, iya na sad nga tuison nga kuno misungag na ang mga boardmembers! Putragis ka, Elmedolan, kamaayo gyod nimong patiran!

Gisugo pang ipayawyaw nimo sa imong programa sa radyo nga dakong pag-usik-usik kanang gihimong tabalanan kay matod mo, ngano mang dili ayudahan kadtong mga hospital sa kalungsuran nga mao man kuno kini ang gikinahanglan? Tarantado ka, niadtong si Gani Amatong pa ang na-governor, iya bang giayo ug i-update ang mga hospital sa kalungsoran? Gangalngal ka lang Elmedolan!  Ang tinuod lang, wala man pasagdi ang mga tambalanan sa mga kalungsoran apan kining tamabalanan nga tgitukod maoy tubag sa panginahanglan sa kinab-ang hut-ng sa atong katilingban.  Kon simbako may mga pasyente nga nakinahanglan ug mga surohano nga ang espesyalisisyon susama didto sa dakbayan sa Dumaguete ug Cebu ba, kinahanglan nga kita sab adunay ingon kanila dinhi. Niini, malikayan na ang kadong gasto nga magugol kay ania na may modernong tambalanan sa atong duol. Sa tinuoray lang Elmedolan kon kini mahuman, dakong tsansa nga makapahimulos ikay niini kay gipanagna na daan nga magkasakit ka gyod tungod sa epekto sa gaba… gaba niadtong imong gipanghimaraot ug gipangdaot nga mga tao nga way kahigayonan nga makabalos nimo kay sila wala may radyo!  Segurado nga makapahimulos ka niini kay samtang nagkadugay kag pangatake sa mga tawo nga way higayon gayod nga makabalos kanimo, nga itaas nay molatigo nimo… tuboan ug sagbot nga kugon kanang imong tiyan tungod sa imong pagpanamastamas sa imong isigkatawo sa pagtuo nimo, maoy responsible sa pagkaparot sa imong mga amo!

Ingon talang gayod nga na-deficit ang atong probinsya… dan, unsay imong pagtuo kaha, gibulsa kini ni Governor Yebes? Aduna ba siyay mga transaksyon nga makaingon kayng iyang gikurakot ang pundo? Wala ka  ba mahibalo nga kagatosan na sa mga proyekto ang iyang nahimo? Well, at least, hangtod karon, walay mga proyekto o kaha transaksiyones nga na-inlove ang probinsiya nga makaingon kang palso sa panahon ni Yebes. Apan sa panahon sa imong amo nga si Gani Amatong, may transaksiyon siya nga hangtod karon napalso.. Kaha ay, ang yuta nga gipalit sa probinsiya diha sa Don Jose Aguirre, nasayod ka hangtod karon wala pa makompleto ang mga papeles niana apan nakabayad na ug dagkong salaping kantidad ang probinsya niadtong panahon ni Gani Amatong. Naa pay mga upat ka ektarya ang dili ma-possess sa probinsya kay may mga tawong nag-okopar didto.  Karon, ngano man nga wala mo kini tandoga… nga dili man kaha ka tuta ni Gani Amatong ug nga dili siya ang nagsugo nga magyawyaw ka diha? Untoy nimo no!

Kon tinuod kang tarong nga komentarista, dan, hisgoti kanang tataw nga anomaliya sa panahon sa administrasyon ni Gani Amatong! Sige ka lang nga gangalngal diha, aber, tubaga kining isyoha… ngano man nga hangtod karon, wala man malimpiyo kanang mga papeles diha sa mga yutang napalit sa barangay Don Jose Aguirre nga gibayran na man kaha na sa pangagamhanang-probinsyal? Señor Elmedolan, nanghambog ka limpiyo ang imong amo mao nga gusto (kuno) sa mga tawo nga pabalikon siya diha sa Kapitolyo! Kaha, mao kana ang clamor sa mga tawo o imo ra nang imbinto nga sugo ra sab sa mga pildedo mong amo? Kining inyong gihimo nga pagtuis sa mga isyo wala niini mahimut-i sa mga tawo. Kining matag adlaw mong pangatake sa administrasyong Yebes wala ka na makahatag ug kaayohan sa imong mga pildedong amo... nga buot na sab nga mobalik diha sa Kapitolyo! Nagtuo kaha ka nga sa mga kanunay mong pagbatikos nga wala ra ba kay igong basehan... pulos lang gikan sa imong “reliable source”... nakapunto niini ang imong nga  pildedong amo?

No no no... minus factor kining imong gibuhat, Señor Elmedolan! Tungod kay sa mga pagbatikos nimo, wala bisan usa na lang ka kaso ang na-file kontra ning imong gipanglatigo.  Pulos ka lang yawyaw ug ngalngal. Kon tinuod pa ang imong gipangyawyaw diha, dan ngano man nga wala man mopasaka ug mga sumbong ang imong mga pildedong amo... ng amatod mo, mga tadhan ug de capana ang kalidad nila!  Dili mahitabo nga pulos ka lang diha yawyaw, Señor Elmedolan kay masabot na hinuon nga usa kini sa inyong mga desperate moves nga maduhigan ug mahugaw nga larawan ang administrasyon ni Governor Yebes.

Moreklamo ka nga nganong mobalos sab ug isyo ang kampo ni Yebes!  Unsa man lang diay... modungo na lang sila ug magpaalot ug pasagdan ka lang diha nga magyawyaw sa mga binakak ug tinuis nga mga isyo kuno? Di mahimo, Mr. Bulhog nga ikaw ra sab diha ang magsige ug yawyaw batok sa kasamtangang namunoan. Kinahanglan nga tubagon ka ug mahimo pa gani, tagodtagoron ka aron makita kon unsa gayod diay ang unod sa imong pagkatawo nga haskan ka mang kagalot ug kaurot! Yes, matam-is ang magpaubos... apan kini ang timan-I, Mr. Bulhog…way sukod sa balos! (Mindanao Star, Vol.II No.33)

2^nd Lechon Festival sa Liloy mabulukon!

Aron mapalambo ang natad sa turismo sa lungsod sa Liloy ning lalawigan ang kagamhanang lokal sa maong lungsod ang mipahigayon kini ug 2nd Lechon Festival atol sa ilang ika-55th Founding Anniversary kaniadtong Agosto 22, 2006.

Ang maong kalihokan ang gisalmutan kini sa 37 ka mga barangay nga sakop sa maong lungsod pinanguluhan sa mga kapitanes ug ubang mga opisyales sa ilang mga barangay nga mi-presentar sa ilang ilang PINAKA lamian ug talagsaon nga presentasyon sa ilang lechon. Ang mga partisipante ang mihimo kini ug usa ka parada libot sa barangay Poblacion pinanguluhan sa ni Mayor Roberto G. Uy, Sr ug ming diretso kini didto sa ilang Gymnasium ug gipahigayon didto ang hamubong programa dungan usab sa turn over ceremony sa mga proyekto nga nasubhan gikan ni Gov. Yebes ug Cong. Jalosjos nga mihatag usab sa ilang mga mensahe ug mga panghinaot sa malampuson ug mabulukon nga kasaulugan.

Ang mga nahimong mga mananaog ang nagpakadawat kini ug mga dagkong premyo ug ang mga wala nagpakadaog ang nakadawat kini ug tagsa usa ka libo ka pesos isip consolation prizes. Gitambungan usab ang maong pasundayag ni Provincial Tourism Officer-Desgnate, Atty Ivan Patrick Ang, nga matud pa, ang maong kalihokan ang nakatabang kini ug dako diha na sa pagpaila sa lungsod ug pagpalambo sa natad sa turismo sa ilang dapit nga pwede na unya nga dugukon kini pipila ka mga turista aron sa pagsaksi sa maong talagsaon nga Festival. (Mindanao Star, Vol.II No.32)

*

MORE NEWS NGA BINISAYA