August 11, 2005

Limbongang timbangan gibantayan; delingkuwenting pwesto gisirad-an

Padayon karon nga gimonitor sa mga tinugyanan sa merkado publiko ning dakbayan sa pagpangulo in Simon Fabian Gonzales, OIC- Market Supervisor ang mga timbangan sulod sa merkado aron pagsuta kon kini husto pa ba gihapon sa timbang. Mao kini ang gibutyag sa market supervisor ning dakbayan diin matud pa niya regular kini nilang gihimo aron pagseguro nga dili mabiktima sa kulang nga timbang ang mga konsumante.

Kahinumduman nga adunay mga konsumante nga mireklamo diha sa ilang gipahimutang nga consumer welfare desk sulod sa merkado nga sila na-biktima sa kulang nga timbang diha sa ilang gipalit nga isda ug karne. Aduna usay nabiktima sa kulang sa timbang diha sa utanan ug bugasan. Tungod niini, ang mga tinugyanan sa merkado ang mikompiska usab sa ilang masapnang timbangan nga limbongan lakip na kadtong walay mga silyo ug wala marehistro didto sa buhatan sa tresurero.

Ila usab nga gi-awhag kadtong mga konsumante nga mabiktima niining maong klase sa pagpanglimbong ug bisan usang mga problema nga ilang mahinagbo sulod sa merkado nga modangop gilayon sa ilang buhatan aron mapahamtangan sa tukmang silot kadtong mga negosyante nga wala magmatinud-anon diha sa ilang pagpaninda. (Dipolog Chronicle, Vol.V No.6)

*

 Kay gustong ipa-undang dakop batok motoristang walay helmet. . . 
TRO ni Marapao gi-irok sa korte

Tungod kay way igung basihanan ug gibug-aton gi-irok sa korte ang gihangyong Temporary Restraining Order kun TRO ni Alan Marapao ug mga kauban aron unta mapahunong ang PNP Provincial Command ug Land Transportation Office LTO sa ilang kampanya pagsul-ob sa helmet sa tanang motorista. Kung mahinumduman usa ka kasong sibil ang gipasaka ni Marapao Injunction with Prayer for TRO and Writ of Preliminary Injunction batok kang P/SSupt. Jufel Corpuz Adriatico, PNP Provincial Director; P/Supt. Tomas Mina Hizon, Dipolog PNP Chief; ug Mr. Yusoph Ismael, Chief Land Transportation Office.

Rason pa ni Marapao sa iyang reklamo, walay balaod nga gibasihan ang mga hingtungdang opisyal sa mao nilang kampanya sanglit una, naka ong-ong pa sa kongreso ang balaodnon Motorcyle Helmets Use Act of 2004, demudo kinahanglang mapahunong ang kapolisan pagsikop ug pagmulta sa mga motoristang pakyas makasul-ob sa helmet.

Sa ilang tubag, kusganong gibarugan sa mga respondents may tukmang gipasikaran ang kapolisan sa implementasyon niini. Sa iyang giluwatang kamandoan penetsahan Hulyo 25, 2005 giklaro ni RTC Branch 10 Acting Presiding Judge Bernadette Paredes-Encinareal angayan lamang nga isalikway sa korte ang maong reklamo ni Marapao. The Court finds pertinent provisions in relation to the case. Deeply embedded in the 1987 Philippine Constitution is ART. VII Section17 of which is hereby qouted as follows;

Section 17. The President shall have control of all the executive departments, bureaus, and offices. He shall ensure that the laws be faithfully executed.

Gipasabot ni Judge Encinareal ang maong probisyon sa atong batakang balaod may igung gibug-aton ug efekto hinungdan nga gisagop sa kagamhanan ang Executive Order 292 nga naglatid sa ADMNISTRATIVE CODE OF 1987.  Ang maong lagda maoy mipatunhay sa mga spesipikong reglamento nga angayang sundon sa mga ahensiya sama sa LTFRB nga mopanday sa ilang mga palisiya ug gahum dinha sa natad sa transportasyon sa nasud.

“Administrative Code of 1987”, in effect, had given the mandate and the signal to the concerned agencies to formulate, promulgate, administer, implement and enforce rules and regulations on land transporation, public utilities to promote safety,  protection, comfort and convenience to persons and properties.

Sa argumento nga gipresentar ni Marapao ug mga kauban, migawas pa nga pakyas kini pag-establisar sa mga gikinahanglang rekisitos alang sa gipangayong preliminary injunctive relief. Nakita pa sa korte nga ang gipangayong dinaliang pag-issue sa TRO haguka kaayo. The petitioners must establish the following requisites for preliminary injunctive relief;

(a) the invasion of the right sought to be protected is material and substantial;
(b) the right of the complainant is clear and unmistakable, and
(c) there is an urgent and paramount necessity for the writ to prevent serious damage.

The Court finds the petitioners’ arguments on the urgency for the issuance of a TRO less persuasive as it falls short to what is “irreparable damage” or “prevention of serious damage”.      Gihatagan pa ug gibug-aton sa hukmanan, ang pagpatuman pagsul-ob ug helmet ngadto sa tanang motorista gihimo ug gi-obserbar man usab sa mga dagkung syudad sa nasud sama sa Metro Manila, Davao, Butuan demudo walay nakitang katungod  ni bisan kinsa ang gilapas sa mga otoridad sa ilang pag-implementar niini. (Mindanao Star, Vol. I No.34)

*

 Mga tawo gipang-ilad aron moperma sa recall; ABC mirebenta batok sa kampo ni Amatong

Katipunan, Zamboanga del Norte- Naglungot-lungot ang mga barangay kapitan sa kasuko batok sa kampo ni Ex-Governor Isagani Amatong kay gipanglingla ang mga katawhan sa katuyuan sa ilang gipapermahan nga papel nga gisuroy karon sa mga barangay. Si Konsehal Cris Eguia, Presidente sa liga sa mga barangay kapitan sa lungsod sa Katipunan mipahayag nga nangasuko ang iyang mga kaubang kapitan gumikan kay gipang-ilad ang mga tawo sa barangay sa gipapermahang recall petition batok nila ni Governor Rolando E. Yebes ug Board Member Uldarico Mejorada.

Atol sa ilang ABC meeting niadtung Lunes, usa sa ilang gihisgutan ang reklamo sa kauban niyang mga kapitan nga dunay mga tawo ni kanhi Governor Isagani Amatong nagsuroysuroy sa ilang barangay kay dunay gipapermahan. Ang nakaparat kay wala man tug-ani ang mga tawo kon unsay tinuod nga tuyo niadtong papel nga ilang gipermahan. Gihimong estrategy sa mga batabata ni Amatong matud ni Eguia aron moperma ang mga tawo, kini gisaaran nga hatagan ug tag usa ka libo ka pesos kay dunay mahitabong eleksiyon karong Octobre.

Matud pa ni Barangay Kapitan Rolly Ocsing sa Luyoran, ubay-ubay gayud sa iyang tagi balangay nga nakaperma ang nangasuko ug nangretroko na kay bag-o lang nila nasuta nga kadto diay ilang gipermahang papel usa diay ka petition batok sa gobernador. Matud ni Eguia, wala gayud tug-ani sa orgnizer sa recall kon unsay katuyuan sa ilang papel gipapermahan kay ang gipasalig mao man ang ihatag nga kuwarta kay dunay eleksiyon karong Oktobre. “Obligado gyud ang mga tawo moperma kay kinsa may dili mosugot anang hatagan kag usa ka libo.”

Gikonpermar ni Eguia nga ubay-ubay gayud ang nakaperma sa mga tawo sa Katipunan basi sa estorya sa kauban niyang kapitan. Apan ang problema kon unsaon pag-verify sa organizer nga nangasuko man ang mga nakaperma kay wala man sila tug-ani. Matud ni Konsehal Eguia, kon gipasabot palang unta ang mga tawo nga moperma sila sa papel kay i-recall si Governor Yebes, dili gyud moperma ang mga tawo. “Galing kay wala man nila tug-ani, ila mang giilad ang mga tawo nga ‘perma mo’ kay hatagan mo ug usa ka libo kay dunay eleksiyon karong Oktobre..perma pod ang mga tawo kay makasalbar na sa ilang pamugas.”

Kalagmitan nga gipuntarya sa naglihok sa recall ang bukid kay dali ra nilang malingla ug mailad ang mga tawo. Sumala pa nga malipat gyud ang tawo kay gipilo man ang heading sa papel. “Dili gyud mabasa ang ibabaw kay inig paperma, pil-on man.” Sa Daang Lungsod, gibutyag ni Eguia nga nasuko usab ang kapitan kay puwerting kailad sa mga tawo kay gipasaligan nga aspaltohon ang ilang dalan ni Governor Yebes basta lang moperma sila sa papel. “Namerma pod tawon ang mga tawo kay kinsa may dili moperma anang giingnan man sila nga ‘perma mo ini aron aspaltohon ni Governor Yebes atong dalan.”

Matud ni Eguia, gigamit ang bisan unsang diskarte ug estratihiya sa naglihok sa recall basta lang gayud nga moperma ang mga tawo. Gawas kang Governor Yebes, duna usay laing porma nga petition nga gipadagan sa mga barangay sa Katipunan para kang Board Member Mejorada. “Kita man gyud ko sa papel, ako gyung nabasa nga lost of confidence ang nakabutang, dili man ang giingon nga dunay eleksiyon karong Oktobre, o kaha aspaltohon ang dalan,” nagkanayon si Eguia.

Matud sa ABC federation president atol sa ilang meeting nangasuko gayud ang mga kapitan sa gipadagan nga petition kay sila anaa gyud nagpaluyo sa administrasyong Yebes. Gihangyo lang sa mga kapitan ngadto sa organizer sa petition for recall nga ipasabot lang sa mga kataw-han kon unsay katuyuan sa ilang gipapermahan nga papel dili kay ilang lipat-lipa-ton ug ilaron ang mga tawo.

Mipabati sa ilang baruganan ang liga sa mga barangay kapitan sa Katipunan nga sila hugot gayud nga magasuporta sa pamonuan ni Governor Rolando Yebes ug supak gayud sila sa gipatigayon karong recall nga gihimo sa kampo ni Amatong kay kini usa lamang ka kasina, pagdumot ug pagsinamok sa administrasyon. Matud ni Eguia, daghang mga proyekto nahatag si Governor Yebes sa mga barangay busa dili gayud sila mosugot nga matandog ang liderato karon sa probinsya ilabi na nga duna pay umaabot nga mga proyekto nga ipadapat sa mga kabarangayan. (The New Nandau, Vol. XV No. 6)

*

TRO batok paggamit ug helmet gibasura sa Korte

Gisalikway sa Regional Trial Court Branch 9 ning dakbayan sa Dipolog, ang gipangayo nga Temporaryo Restraining Order (TRO) batok sa padayong pag-implementar sa pagsuot sa safety helmets sa mga magmaneho ug motorsiklo. Kini ang giluwatang disisyon ni Judge Bernadette Paredes-Encinareal ang acting presiding judget sa sa RTC Branch 9, may kalabutan na sa kaso nga gipasaka nila ni Alan Marapao batok kang Police Senior Superintendent Jufel Adriatico, Police Superintendent Tomas Hizon ug LTO Chief Yusoph Ismael, may kalabutan na sa pagsuot ug helmet.

Sa nasangpit nga kaso gitinguha nila ni Alan Marapao nga pugngan sila si Adriatico ug LTO sa pag-implementar diha sa pagamit ug safety helmets sa mga nagmaneho ug motorsiklo, kay sumala pa walay balaod nga nagmandu niini. Sa kaso nga gipasaka ni Alan Marapao giakusar niini sila si Adriatico, Hizon ug Ismael sa LTO nga nagpa-tuman sa pagpanakop ug wala magamit sa helmet nga walay gipasikaran nga balaod.

Apan sa kamanduan nga gipakanaug ni Judge Encina-real, gitataw niini nga sigun sa gimbut-an sa probisyon sa 1987 Constitution, tataw nga ang presidente sa nasud adunay gahum diha sa pag-umol ug mga lakang sama sa Administrative Order nga nagpatigbabaw sa Administrative Code of 1987 diin nalakip na niini ang kabahin sa Transportation and Communication. Gitataw sa hukmanan nga sila si Marapao ug kauban niyang mga petitioners kinahanglan nga makapakita sa mosunod nga mga requisites para sa pagpakanaug ug preliminary injunction sama sa, “invasion of the right sought to be protected in material and substantial; right of the complainant is clear and unmistakable ug ikatulo adunay hinanali ug daku nga panginahanglan para sa pagpakanaug sa gipangayo nga lakang para mapakgang ang mas daku pa ang danyos nga masinati.

Giklaro ni Judge Encina-real, nga nakita sa hukmanan nga ang argumento sa mga petitioners kabahin sa kahinanali sa pagpakanaug ug Temporary Restraining Order ang “less persuasive” ug napakyas sa pagpapakita sa “irreparable damage or the prevention of serious damage”. Ang hukmanan nagkana-yon nga pinasikad sa Administrative Code of 1987 ang mga hingtungdang ahensiya sa kagamhanan ang giha-tagan ug gahum sa pagtagik ug pag-umol ug pag-imple-mentar sa mga gabayan ug sumbanan may kalabutan na sa land transportation aron ika patigbabaw ang safe, protection, comfort and convenience alang sa katawhan.

Ang pagpatuman sa pag-suot ug safety helmets sa mga nagmaneho ug motor-siklo gipatuman sa dagku nga mga siyudad sama sa Manila, Davao, Butuan ug uban pang lugar sa atong nasud. Ang korte walay nakita nga adunay mga katungod nga nayatakan diha na sa pagpatuman sa pagpasuot ug safety helmets sa mga nagmaneho ug motorsiklo. Tungod sa maong mga rason gisalikway ni Judge Encinareal ang gipangayo nila ni Marapao nga Temporary Restraining Order.

Sa iyang kabahin si Police Senior Superintendent Ad-riatico, mipahayag nga karon gisalikway sa hukmanan ang gipangayo nila ni Marapao nga TRO, ipadayon karon sa kapolisan uban sa LTO ang pag-imposar sa balaod nga nagmandu nga kinahanglang magsuot ug safety helmets ang mga nagmaneho ug motorsiklo. Gipatin-aw ni Adriatico nga ang bugtong tuyo nila sa maong lakang mao ra ang paghatag ug proteksiyon sa atong mga katawhan. (Press Freedom, Vol. XVIII No. 6)

*

  Hiyas nga ‘Be Honest’ gipadas-og

Nakahan-ay na ang pagpahigayon sa paglunsad sa usa ka semana nga kampanya pagpatunhay sa pagkamatinud-anon o ang “Be Honest campaign” nga gipangunahan sa kapunongan sa Brotherhood of Christian Businessmen and Professionals (BCBP), Dipolog Chapter.

Gani, ang kagamhanang lokal sa Dipolog sa pagpanguna sa buhatan ni Mayor Roberto Y. Uy ug sinuportahan sa buhatan sa Sangguniang Panlungsod, ang misanong sa panawagan sa BCBP Dipolog, pinaagi sa pagluwat ug Orden Ehekutibo ug sa pagpasar ug usa ka resolusyon may kalabot na maong kampanya aron tukma nga makab-ot ang pagpakabana sa tanang katawhan sa panawagan sa pagkamatinuoron nga maoy gikinahanglan karon alang sa moral regeneration.

Nahibaloan nga ang “Be Honest” nga kampanya usa ka programang pagpakabana tumong sa pagpahinumdum sa mga katawhan sa kamahinungdanon sa hiyas sa pagkamatinuoron, nga maoy gikinahanglan karon ilabi na kay mikaylap na ang institutionalized corruption ug moral paralysis nga maoy makapukan dili lang integridad apan lakip usab ang tibuok pagkatawo sa komunidad.

Pinaagi niini nga kampanya, nanghinaut ug milaom ang BCBP Dipolog Chapter, inabagan sa kagamhanang lokal sa Dipolog, ug uban pang silingan nga mga munisipalidad ug siyudad dinhi sa probinsiya, nga mihatag sa ilang kooperasyon ug suporta sa paglunsad ning maong kampanya, nga matandog ang mga katawhan ug mohatag sa ilang kinatibuk-ang suporta alang sa kalamposan sa “Be Honest” campaign, ning bahin sa nasud. (Dipolog CIO Press Release, prr)

*

 Pahimangno: Pagbantay batok sakit dala sa ting-ulan

Nunot sa pagsige ug ulan karong panahona dinhi sa nasud, ang Departamento sa Panglawas, pinaagi sa lokal nga buhatan sa Panglawas dinhi sa dakbayan ang mipagawas karon sa usa ka Health Advisory. Sigun sa nasayran, nga kining maong lakang ang gihimo ning maong ahensiya, aron sa paghatag ngadto sa tanang mga katawhan sa mga tukmang kasayuran aron hingpit nga malikayan ang posibleng pagtakboy sa mga sakit nga dulot sa mga kagaw nga motumaw sa panahon’g susama niini.

Sumala sa dugang kasayuran, pinasikad sa mga pagtuon, nga ning panahon sa ting-ulan, ilabi na kon makamugna kini ug mga paglanab o diyotay nga pagbaha, mamahimo kining maka-kontaminar sa mga tuboran sa tubig nga mainom, sama sa mga deepwell; sapa; tonggo, ug uban, diin maoy hinungdan sa pagtakboy sa mga balatian sama sa: gastroenteritis; typhoid fever, cholera, hepatitis A, ug leptospirosis.

Lakip usab sa motumaw mao ang kaso sa pagdaghan sa mga lamok nga magdala sa mga kagaw nga magadulot sa sakit nga dengue ug malaria. Subay ning maong kalamboan, ang lokal nga buhatan sa Panglawas dinhi sa dakbayan, ilawom sa pagdumala ni City Health Officer, Dr. Cecilio P. Siglos, ang hugtanon karong naga-awhag sa tanang mga katawhang Dipolognon, lakip na gayud ang mga kabataan, sa pagmatngon dinha na sa pagkuha sa mga tubig mainom, ug sa mga pagkaon sa mga pagkaon, partikular na gayud sa mga prutas, nga yanong mapalit sa bisan asang dapit, ilabi na kon dili kini tino nga luwas kining paga-kan-on.

Dugang usab nga gi-awhagan sa nasangpit nga buhatan ang mga katawhan nga kinahanglan gayud nga ang tubig nga ilang paga-imnom, ang ipaagi ona sa pagpabokal sulod sa 2 ngadto sa 3 ka minutos, aron hingpit nga mapatay ang kagaw niini; sa pagpanghugas sa ilang mga kamot ayha ug human sa pagkaon, ug human gikan sa kasilyas, diin sa niining paagi, malikayan nila kining mga nahisgtoang sakit.

Samtang sa kabahin usab sa dengue ug malaria, dugang gi-awhagan ang mga katawhan, sa pagmintinar lang sa kanunay pagpanglimpiyo sa palibot, ilabi na sa matag hapon, inubanan sa pagpangda-ob sa mga layang dahon, ug sa pagpang-yabo sa mga butang nga posibleng mapondohan sa tubig, sama sa mga ligid; plurera; bagol; mga lata, ug uban pa, aron dili kini mamahimong paga-itlogan sa mga lamok, nga magdala sa kagaw nga magadulot sa dengue o malaria ba hinoon. (Dipolog CIO Press Release, ALB)

*

Mokapin sa P11.8-milyones nga balor sa proyektong imprastruktura ang padayong gitapos karon sa buhatan sa City Engineer dinhi sa dakbayan sa Dipolog, sumala sa monthly project status report sa bulan sa Hulyo nga gisumitir sa City engineering Office ngadto sa buhatan ni Mayor Roberto Y. Uy.

Sumala pa sa maong binulan nga project status report, ang kinadak-ang balor sa proyektong imprastruktura mao ang construction sa konkretong dalan nga nagkutay sa Turno-Galas Barangay Road nga bahin sa Barangay Sta. Isabel ug Sta. Filomena. Kini nga proyekto ang gigahinan sa salapi nga P4-milyones ug adunay gitas-on nga 1,100 ka metros. Sa pagkakaron, ana-a na sa 92% nga natapos ang nasangpit nga proyekto.

Sa susamang kalamboan, gikataho usab sa buhatan sa City Engineer nga mokabat usab sa kapin sa 2.8 milyones ka pesos ang natapos nga mga proyektong imprastruktura sa bulan sa Hulyo, diin ang dakun pahat niini mao ang pagmugna sa 60 ka unit nga core houses (phase I) sa Laoy Relocation Site sa Olingan, ning dakbayan.  Ang ubang proyekto nga mokabat usab sa kapin sa 16 milyones ka pesos ang suspendido tungod sa paghulat sa release sa pondo, alang sa pagtapos sa nakahan-ay nga mga proyekto, diin ang pinakadakung pahat niini napadulong sa pagtapos sa Virginia-Linay Road sa Barangay Diwan, nga mokostar sa kapin kun kulang 9.1 milyones ka pesos.

Drainage canals gitrabaho

Sa samang kalamboan, lakip karon sa gitutokan nga proyekto nga gipatuman sa kagamhanang lokal ning dakbayan pinaagi sa buhatan sa City Engineering, mao ang wala’y hunong mga pagpang-tukod ug mga drainage canals palibot sa mga nagkalain-laing kadalanan sulod sa dakbayan.

Kining maong kalamboan ang makita pinaagi sa binulang project status report nga gisubmiter sa nasangpit nga buhatan ngadto na sa buhatan ni City Mayor Roberto Y. Uy. Sigun sa makita niini, mokabat ngadto sa unom ka mga drainage constructions ang padayon karong gitrabaho, diin ang usa niini nga dinha nahimutang subay sa mga dalan Garcia padulong sa Bonifacio-Mabini-Gomez, ang malamposon nang nakabaton sa 100% nga pagkatapos, diin nagbaton kini sa gitas-on nga kapin kon kulang 109.75 ka metros, nga gigahinan sa kantidad nga 250 mil ka pesos, ilawom sa Flood Control Program, sa 20% Development Fund.

Ang laing tulo ning susamang proyekto ang nahimutang subay sa mga kadalanan sa: Martinez padulong sa Malvar-Bonifacio, - 25% ang pagtrabaho; Garcia St., padulong sa dalan Echavez ug Gen. Luna, - 90% ang pagtrabaho; Tomas Claudio, padulong sa dalan Magsaysay ug Quezon – 35% ang kahimtang sa pagtrabaho; samtang kining laing duha nga mao ang Ranillo St., padulong sa mga dalan Magsaysay ug Martinez; ug sa dalan Malvar-padulong sa dalan Calibo, ang bag-o pa lang nasugdan.

Sigun sa dugang nasayran nga kining maong gikaasoy’ng proyekto ang nagugolan sa kinatibuk-ang kantidad nga mokabat ngadto sa 1 ka milyon ug 956 ka libo ka pesos, gikan sa Flood Control Program sa 20% Development Fund sa dakbayan, ilawom sa kasamtangang pagdumala ni City Mayor Roberto Y. Uy, diin nagalantaw alang sa dugang kalamboan ning atong dakbayan. (Dipolog CIO Press Release, alb/prr)

Gatecrasher
 By: Jun S. Cariño
Ingon Niani Na Kini

Ang  administrasyon ni Mayor Uy wala nagkulang sa pag-apud-apud sa mga serbisyo sa mga ka-tawhan.Hinoon, daghan naman gani ang wala na lang gipahibalo sa mga  radyo ug sa mga pamantalaan kay para kaniya, dili na gikinahanglan. Apan bisan pa man niini, anaa pa gihapoy pipila nga walay puas sa pagpanira kaniya kay kuno wala sila mahiangay sa dinad-an sa renda sa kagamhanan.

Anaay uban diha magkanunay ug pagpanghilabot aron lamang si Mayor Uy ang madaut. Ingon niani na kini. Basta gani ang usa ka mangga paskang hinoga ug tam-isa, daghan ang maglaway. Apan lagi kay taas man kaayo ang punoan ug dili madali-dali ug kabali, daghan ang mobato niini yawat pa man ug maigo ug mahulog ang tam-is nga bunga sa mangga. Apan kay maayo man ang pagkahinog sa punoan, ang maong mangga dili madali-dali ug kaigo. Magtagad na lamang kining mahulog sa iyang kaugalingong panahon ug tuod man, pagkatam-isa sa mga bunga alang sa mga katawhan.

Ug unsay nahitabo sa sige ug pamato? Sila wala masayud nga sa kadaghang mga bato nga ilang gigamit sa pamato sa mangga ug wala man gyud matangtang sa sanga, ang ubang mga bato ang hinoon mitungtung sa ilang mga ulo. Wala na lang sila nagsaba nga paskang sakita diay sa ilang bato nga gipalantig unta sa mangga ni Berto apan sa ilang ulo miadto. Ingon niani na kini. Layo pa man unta ang sunod nga piniliay apan nganong daghan mang mga tawo ang gusto nang molugaw? Nagpasabot ba kini nga ilang nakita nga usa ka puwersa si Berto nga dili madali-dali ug kalumpag?

Pastilan kining mga tawhana, pagkawalay mga puangod. Kusog kaayo manghilabot apan wala nila tagai ug bili nga sila mismo ang nakapahimulos sa mga proyekto ug mga kaayuhan nga gidapat sa ilang mga tagsa-tagsa ka mga barangay. Mao kini ang matang sa mga tawo nga walay kabuhong ug kaikog basta kay nakapanghilabot.

Pagkalisud man niining maong klase sa mga tawo. Apan wala kini malilong sa uban. Hinoon, sila  na ang maghusgar kun si kinsa ang angay nga tuhoan. Ang administrasyon ba ni Mayor Uy nga maoy nakapalagsik sa ekonomiya sa dakbayan ug daghang mga proyekto nga makit-an o kanang mga kanaan nga wala man gani tingali gabayad ug saktong buhis. Na hala, tan-awa na ninyo ug ayo basin pa man malansis lamang kamo sa ilang katabian.

— oo000oo —

Adunay daghang mga dumuduong karon dinhi sa dakbayan ang nakaingon nga paskang pagkalahia na sa Dipolog nga ilang nakita sa unang panahon nga dili pa si Berto Uy ang namunoan. Dako ang ilang kahimuot nga miuswag ug milambo na ang Dipolog. Apan usa lamang ang ilang ikasaway nga ginagmay.

Huot lang ang mga kadalanan ilabi na nga daghan nang mga sakyanan ang mga katawhan. Hinoon, nila pa, dili nila mabasul si Mayor Uy kay daan namang pagkagamaya sa mga kadalanan. Unta to, adunay taas nga panglantaw ang mga opisyales kaniadto aron unta nadako-dako ang paghimo sa mga dalan. Bisan pa man niini, sila nagkanayon nga usa lamang kini ka timailhan nga milambo ug midako ang dakbayan ug kini ila nang ikatandi sa ubang mga dapit. (Dipolog Chronicle, Vol.V No.6)

Credits: Dipolog Chronicle is published every Saturday and its Editorial Office is located at 059 Lacaya St., Dipolog and can be reached through the following Tel. No.: 212-2255

*

  QUARANTINE SERVICES AND INSPECTION SA MGA ENTRY-EXIT POINTS SA LALAWIGAN GIHINGUSGAN SA KAGAMHANANG PROBINSYAL

GIHINGUSGAN karon sa kagamhanang probinsyal ubos sa liderato ni Gobernador E. Yebes ang pagbantay  sa mga entry-exit points sa lalawigan sa Zamboanga del Norte aron sa paghimo ug higpit nga quarantine inspection sa mga hayop ug tawo, ilabina kadtong musulod dinhi sa teritoryo sa  atong  pro-binsya. Kini ang kasayuran nga nakutlo gikan ni Special Deputy Provincial Agriculturist Vicente “Vic” Sanchez, Jr., nga kasamtangan usab nga OIC-Provincial Veterinarian, kinsa dili pa lang dugay ang miduaw didto sa puerto sa Pulauan, Dakbayan sa Dapitan aron sa paghimo ug occular  inspection sa matang sa pamaagi sa kwarantinas nga gihimo sa iyang mga quarantine inspectors ug aron sa pagbisita kanila.

Si SDPA Sanchez ang nakighimamat usab ni Atty. Roger Asprer ug sa mga kadagkuan sa Philippine Maritime Police aron sa paghangyo opisyal sa ilang ayuda ug koopersyon aron mapugngan ang pagsulod sa bird flu kon avian influenza dinhi sa atong  lalawigan, usa ka makamatay nga sakit sa manok nga makatakboy-patay usab sa tawo. Sulod sa duolan sa usa ka oras mihatag ug briefing si Sanchez kabahin sa mga butang nga angay gayud nga mahibaw-an sa tanan bahin sa maong klasing sakit sa manok nga mikuyanap na sa halos tanang lugar sa Asia gawas lang sa Pilipinas.

Matud pa ni Sanchez, ang atong lalawigan adunay lima ka mga sea ports isip entry-exit points. Kini ang  Pulauan Port sa Dapitan, Nabilid Port sa Roxas, Sindangan Port sa Sindangan, Liloy Port, ug Siocon Port. Matud usab niya nga aduna usab kita’y tulo ka mga inter-provincial exit-entry points. Kini mao ang mga utlanan sa lungsod sa Rizal ug Sapangdalaga (Tolon, Rizal), Sergio Osmeña-Josepina; ug Gatas, Kalawit. Hinuon giangkon usab ni SDPA Sanchez nga kulang gayud ang iyang mga personahe nga mubantay niining mga quarantine posts. Apan, nakita na niya ang sulbad niini kung unsang pamaagiha nga mabutangan kini’g mga tawo.

Si Dr. Elmer M. Atienza, ang  hepe sa Quarantine Division , ang gitahasan ni SDPA Sanchez sa paghimo ug subsub nga surveillance works diin ang mga manok sa  dagkong mga manokan kon poulty houses dinhi sa atong  lalawigan   ang  makuhaan karon ug unya ug blood samples aron  kini ang ipadala sa DA-Regional Office para sa virulogical analysis. Sa pagpakakaron ang Zambonga del Norte nagpabilin pa gihapon nga FMD-BIRD FLU Free province, dapit nga angayan lang maproteksyonan batok   niining makamatay nga sakit sa hayop pinaagi sa higpit nga kwarantinas. (LRenacia, The New Nandau, Vol. XV No. 6)

*

Pulso Sa Katilingban
Cicer M. Binghay
‘Gloriagate scandal’ walay klaro

Admitado si Pres. Arroyo nga usa ka tingog sa gi-wiretapped iyaha. Ang iyang gihimo pagmatuod sigon sa narecord nga tape. Sa atong pagpaminaw, diha sa maong tape wala maghisgot nga gisugo niya si Commissioner Garcillano nga mohimug maniubra pabor sa iyang botos. Wa usab kitay mabati nga dunay maniubra nga gisulti ni Commissioner Garcillano. Wa usa’y timailhan nga ang conversation nahitabo panahon sa botasyon ug pagdawat sa election returns sa Comelec.

-oo0oo-

Ang atong pagtuo, makatarunganon ang pakigsulti-ay sa comelec kay matag piniliay ang maong ahensya gituhuan nga mao ray gamhanan sa tanan sa panahon sa piniliay. Ang husto pasagdan ang maong ahensya sa maong panahon. Nakapangatarungan usab si PGMA nga ang iyang pakig sulti sa resulta, aron siya mahibalo kon safety na ba nga molabaw sa iyang boto sa kaatbang.  Ikatulo, kon dili pabor sa iyang boto makapangnadam kon unsay pagabuhaton pagdawat sa kapildihan o kadaugan.

-oo0oo-

Dako usab ang atong pagtuo nga ang usa ka Presidente sa kandidato o dili sa panahon sa botasyon maghilum. Dili malalis walay makabuot sa Presidente bisan unsang panahona makighinabi sa taga Comelec kon panahon sa botasyon. Kita naghandom nga dili maawat ang gihimo ni Pres. Marcos, tanang ahensya sa kagamhanan iyang gikumkom. Panahon usab kadto nga ang balay balaoranan gipapha.

-oo0oo-

Sigon sa kalihukan sa intelligence network usa ka importanting butang ang “wiretapping”, numero uno dinhing mohimo mao kining mosunod: Siya, militar, NBI, Kontra partido, mga walhon, mga hilabtanon, ug ang kulba mga “blackmailer and swindler. “Walwal kaayo ang gihisgutang ahensiya walay gitigom nga tape nga “wiretapped.” Kon wala silay pagtukaw magsulot ang mata nga walay accomplishment.

-oo0oo-

Ang pagpangayog apology sa Publiko balaanon. Nahimong balaanon kay sa tumang kaisog sa kaulaw kinasing kasing, gi-angkon ang tanan. Dayon kinsing kasing nga misaad nga dublihon niya ang panglimbasog nga mouswag ang atong nasud.  Nga sulbaron niya ang unemployment prob. Ang numero-unong sakit kanser sa nasud. Ikaduha hingpiton ang paggukod sa mga kurakot. Ikatulo iyang pagsagdan ang balaod nga ang kahiwian sa 1st Gentleman Arroyo, Iggy Arroyo ug Mikey Arroyo nga dili siya manggilabot.

-oo0oo-

Matud pa ni Mayor Berto Uy ug Governor Yebes ug tanan local officials misuporta kang PGMA ug mihangyo nga pasayloon sa iyang gibuhat. Hulaton nato nga magpadayon siya nga makatuman sa iyang gipanaad nga ma-emplementar sa tinud-anay ang iyang 10 point agenda.

-oo0oo-

Sukad ang Zambo. Norte pinalangga ni PGMA. Ang iyang pagpangga atong gibaslan sa makabungog boto. Atong mga gihangyo wala makawang. Ang tanang gipangayo gihatag. Ang kaguliyang karon wala makatandog dinhi sa atong lalawigan. Ang nakapabalaka lamang ang mga mayoriyang katawhan sa lalawigan nagkutoy ang mga tiyan kay walay trabaho.

-oo0oo-

Makatarunganon nga suportahan miyentras tanto ang presidenti. Dakoon atong pagpaluyo basin sa kapulihay ang singgit sa katawhan dili niya ikabali wala lamang  sama sa iyang pagka presidenti sa EDSA ug niining na kontrobersiya nga kadaugan sa piniliay Hukom Mayo 10,2004.

Kay niining panahona nga nagkaguliyang iyang hunahuna mahitabo hinoon nga magtinuod mapamaniobra, pamulsa sa atong salapi pangandam kon siya dili na usa ka presidenti. (Press Freedom, Vol. XVIII No. 2)

Atong napatik dinhi nga ang buhatan sa Provincial Agriculturist gubot pa sa lokot. Pipila sa mga personahe sa maong buhatan ang wala na makasabot sa dagan sa management dinhang buhatana, kay lagi matud pa nila gidirehian ang pagpadagan niini sa usa ka babaye kansang  opisyal niyang binuhatan ang gitawag sa iyang mga kauban nga hiwi kon dili ba lubag. Ambot kung kinsa ning bayhana nga ilang giingon (wala man pud sila mitug-an sa ngalan) ug unsa ba gayud diay ang   birtud niining bayhana nga madani man gyud niya ang desisyon sa iyahang mamahimong bosing, gawas lang sa usa. Bali bitaw ni, mura man ug mas isog pa ang iyang baho kay sa kang Delayla kadto bang usa ka babaye nga gihatag niya ang tanan para lang ni Samson nga kusgan nga nahigugma usab sa kanahan ug miresulta sa iyang pagkabuta dayon kamatay. Tsk…tsk…tsk

Unya aduna sab kami’y nabati gikan mismo sa kasaligang tinubdan nga gipinahan sa bosing sa maong buhatan ang bisan kinsa niyang personahe nga makighinabi o mutagawtaw pa-interview sa media. Busa nahikugang kami ug nakapangutana ngadto sa gobernador kung gi-implementer ba niya ang “Gag Law” kay  “gidili” man sa iyang alter-ego ang  pagpa-interview sa iyang mga personahe!?

“Ha?!, Unsa? Wala ko magdili sa bisan kinsa sa akong personahe nga pagpa-interview sa radio?”, maoy reaksyon usab sa nahikurat namong gobernador.  Busa sa iyang kasuko (ug angayan ra usab ang gobernador masuko, matud pa sa usa ka personahe sa Governor’s Office) gilabhan intawon ug opisyal nga sabong Perla ang bosing sa agrikultura. Tsk…tsk…tsk…Pagkaluoy! Kanang magbuhat bitaw ta sa opisyal nato nga buhat, ayuhon nato para dili ta malabhan, ha? Na, correct your on official mistake, Sir, para dili ka namo dinhi sumsuman!

-oo0oo-

Kumusta na kaha ang kaso nga gipasaka sa bana sa iyang asawa nga gisirikwit ni Elmer Tinudloan, a.k.a. Bull Hog, ngadto sa NBI? Sa among nahipus nga kasayuran, (kay amo man gayud nga giadto ang orihinal nga bana sa asawang sinirikwit ni Bull Hog) siya ditirminado nga ipapreso gayud niya si Bull Hog ug ang iyang gisirikwit nga asawa. Pastilang malasa nimo Hog! Nag-atubang paka ug daghanang kaso sa libelo tungod sa paghatag nimo’g maka-buong ug dungog nga  komentaryo  sa imong programang: “Kataw-anan-nan-nan-nan-nan…”, gipun-an pud nimo sa imong salang panerjer sa babaye nga gibangagan na sa orihinal niyang bana! Unsa na lay imo unyang ugma ani Hog! Pastilan Hog, dili lang kay gubot pa sa lukot ang imong kinabuhi niini, kon dili hanap pa  sa alkitran ang imong unahan.

Kanang manaway gani ta, Mer, atoa usab nga tan-awon ang atong panagway kung wala bay mota. Pero sa imong dagway, murag dili halos kami makakita ug mota. Kongratyulesyon! Kay diay naputos naman nag mota. He…he…he Na, kay ditirminado man gyud ang bana sa imong asawa nga ipapreso mong duha, amoa na lang iampo dinhi nga unta mangayo na lang ka ug pasaylo niya (parehas bang Gloria nga miingon ug ‘Sorry’), ug ioli nimo usab ang iyang asawa, dala usab ang pag-ampo ngadto sa Kahitas-an nga unta malamdagan niya ang hanap nimong panlantaw sa kinabuhi. Basin ra ug dunggon ang imong mga pag-ampo sa Kahitas-an. Ug mawagtang ang imong pagkahalap!!!Amen!!! Na, next time na lang ta musumpay ani, Hog! Pray to the Lord baya ha? (The New Nandau, Vol. XV No. 6)

Bilog and MUNDO
RECALL way supporta sa mga barrio sa segundo distrito, Amatong, Gudmalin gihagit mokandidato sa CONCON, aron masuta ug dumadaog pa ba sila

Editors note: Ning semanaha atong gihikling ang atong lindog sa Saksak-Sinagol paghatag ug dalan ning kontribusyon sa usa sa atong magbabasa. Atong pasalig kaninyo nga regular na kini ug magselbing bag-ong lindog sa matag gawas sa atong mantalaan. Sunod semana mobalik ang regular usab natong Saksak-Sinagol nga maoy inyong paborito…

If the Charter Change will push through, this would eventually strenghten the political alliance between The Jalosjos family of the first and third districts, Matoy Barinaga of the second district, Mayor Berto Uy of Dipolog City and of course Governor Lando Yebes, because this would open new opportunities for out-going politicians such as Matoy and Berto.

The former would perhaps become a state senator given the probability that Western and Northern Mindanao will become one state, and the latter would become a state representative for the second district. Remember under the propososal of former UP president Jose Abueva, the states that would comprise the Federal government of the Philippines, will have their own legislature and judiciary apart from electing a national member of the Parliament, at this point the three congressional districts will automatically become the representatives of the national parliament, while there would be another representations in each district in the the state legislature. Now this powerful political alliance would no longer quarrel and would eventually help each other politically.

—oooOOOooo—

By the way bahin sa recall nga gipadas-og batok sa gobernador, nga gipasiugdahan sa mga napilding kandidato sa 2004, nahimatikdan nga gibalibaran sa mga katawhan sa kabarangayan, bisan gani matud pa sa mga barrio sa segundo distrito, diin si Amatong dako ug labaw batok ni Yebes sa miaging piniliay sa 2004. ang hinungdan gihilasan ang mga katawhan sa sobra ug grabeng pamolitika karon sa nasud, diin ang nadut-an matud pa sa katawhan mao ang kanunay nga pagsinamok sa taga opposition diha sa pamunuan sa administrasyon.

Matud pa sa mga katawhan nga atong nahinabi, ang opposition wa na lay laing gibuhat mao ra ang padaot sa administrasyon. Ilang nakita ang kahakog sa gahom ning maong mga opposition diha sa nasudnon nga natad, diin morag mga irong gutom sa gahom. Ila usab kining nakit-an dinhi sa natad sa politica, diin ang pundok ni ex-gob. Amatong ang naninguha nga mahitabo ang ilang recall aron bawion nila ang gahom. Matud pa sa mga baryohanon ilabi na dinhi sa segundo distrito nga giila nga balwarte ni Amatong, nga ang mas maayo ang programa ni Yebes diha sa natad sa maayong panglawas kay sa kang Amatong apan dili kaayo makalupad tungod sa kanunay nga sinamok sa opposition, ginamit ang media ug binayran nga mga magsisibya.

Kini ang namatikdan karon sa mga katawhan dinhi sa lalawigan. Ilang pangutana, dili gani maghimpos ang recall diha sa segundo distrito unsa na kaha sa una ug ikatulong distrito? Kaluoy ni Amatong abi niyag makaangkon ug bandwagon effect ang recall niya diha  sa nahitabong krisis ni Arroyo, ang nahitabo, nalakip nuon siya sa opposition sa national politics nga nawad-an ug kredibilidad tungod sa ilang kahakog sa gahom.

Patay na gyud sa hingpit ang recall, ngano kaha nga dili man sila kahulat sa eleksiyon no? Unya pa, duna ra bay umalabot eleksiyon pipila ka buwan gikan karon, kay labing seguro ang cha-cha ipaagi sa constitutional convention dili sa con-ass, busa asay maayog sulayan nila ni Amatong ug Gudmalin nga mokandidato ug Con-con delegate tan-awon nato ug saligan pa ba sila sa katawhan, aber?

Unsa diay katinuod nga recall initiative nga gipasiugdahan wala ikahimuot ni Gani, tungod ay kini usa lang ka stratehiya ni Allan Marapao, isip usa ka Public relation stunt batok sa administration ni Lando Yebes. Atong nahibaw-an nga nagtuo man gud ni si Marapao nga isip P.R. expert makamugna siya ug sitwasyon nga makahugno sa usa ka administrasyon, tungod sa rason nga wala siya kuhaa nga PR man ni Yebes, ug wala sab diay mobelib si Yebes sa iyang paagi gawas nga mahal pa gyud kaayo ang iyang pangayo? Sa kalibutan gud sa PR mura man gud kag hari sab.

Make kings, unmake kings, give them throne, takeway it away at one instance. Atong nahibaw-an nga puwerteng pangusog ni Marapao ginamit ang iyang mantalaan ug pag-asin niini sa programa ni Elmedulan (maayo na lang masagulan rag morag bright ang iyang program) aron nga ipatuo sa katawhan nga ang recall nga gipadas-og batok ni Yebes nakakuha ug supporta, apan baya, estorya ra nila ning binotbot.

Diay personal ni nga krusada ni Marapao, aron makatuo si Yebes nga maayong laki ni siya sa stratehiya sa politika ug media aron mosalir ang iyang PR strategy nga mahal ra kaayo. Tambag nako ni Lando ayaw gyug palunggo sa ulo aning Marapao oi, tungod kay ang maayong PR mao ang maayong pagdumala, maayong programa ug maayong kinaiya! Nasuko gyud daw kuno si Gani ngano nga gidalahig nila ni Marapao ug Gudmalin ang iyang pangalan diha sa recall, kay nakaatik man si Gani nga makuhaan ug winnability ang iyang pangalan kay mogawas man siya nga sour-graping.

Mokibra ang iyang political value, atubangan sa mga katawhan sa segundo distrito tungod kay molutaw nga ‘bad habbit, bad political attitude’ ning di kadawat ug kapildihon. Mahimong maot ka sa panan-aw sa publiko. Ug wala gyud masayop si Gani Amatong, atong nahibaw-an nga puwerteng pamalikas niya atubangan ni Gudmalin sa maong nahimong kapalpakan sa ilang recall. Tungod diay matud pa ni Gani sigun sa atong source, nga kini diay si Marapao ug Gudmalin dili kahimo ug pakig-away ug atubangay, lipot kanunay ning ila, underground operator ba? Proxy warfare ning ilang gigamit, aron nga iplastada ang ilang kaugalingong away, ginamit ang laing tawo, ug ning hitabua, si Gani pa ang ilang gigamit! hehehehe!

Asay maayo ug iplastar na lang ning away ninyo aron klaro?? Maluoy mo ni Gani, masulob-on na kaayo, nayuko na tawon mora nag tiguwang! Inig dagan gani anig, ilubong sa kapildihon na kamo gyud Lan ug Paul maoy sad-an!!

—oooOOOooo—

Take a closer look; it is not the group of deposed president Joseph Estrada, the followers of the late Fernando Poe Jr, or the group of another splinter group in the oopposition such as those from Lacson, Escudero and Cayetano et. al, or from the groups of Pimentel and Drilon, who are working hard, that the present administration would ultimately be ousted in  whatever way, they be from Impeachment of from mass actions, legal or extra-legal.

The biggest and single group comes from the Communist Party of the Philippines, thanks to the left-leaning party list lawmakers, they’re using a different party-list names but they are one and united in their cause to further their cause in efforts in ousting this ‘rotten democratic’ system. They’re everywhere, you should know, they are the prominent united groups in every mass actions, not just in Metro Manila but nation wide, you could tell in the slogans they carry and the chants they shout, its too sterotype not to recognize it.

They’re also in the vantage points in the impeachment effort, they’re prominently acknowledged in the media as the first ones who signed the amended complaints. And lately, they have been seen as taking a coordinated tasking with their comrades either from the mountains or from the urban areas of Netherlands. Take the case of the media campaign waged by CPP, they have already laid down the end point of this contreversy that Arroyo will vow out of her throne and they foretold the expanding numbers of people that will be joining the mass action. Luis Jalandoni and Joma Sison came out from their caves to say something about Arroyo, and Ka-Roger himself said that Arroyo will soon be doomed.These efforts are complimentary with what Bayan Muna and other left-leaning party-lists lawmakers are doing.  Their fronts in the social strata are also doing their task; they’re the foot soldiers, organizing political rallies and mass actions in every nook and cranny of the country.

The CPP have this coordinated effort which is clearly visible even to those who are not observant. Now this would really be scary, the anti-Gloria forces can’t equally divide their spoils of victory, if there would be any. Imagine who will call the shots in a post Arroyo time.We know for the fact that a Estrada presidency is already an impossibility, A Susan Roces of course is not acceptable, a Noli de Castro leadership has already been stooped by the CPP’s earlier call, and Lacson and Pimentel or even Drilon, yes one of them maybe, but not as a whole, the other half should come from the CPP.

I foresaw a powersharing between the opposition forces and the CPP for that matter. Take note, somebody have sold the other half of the Philippines to the communists, it is an unholy alliance! But the way things are going lately it seems, are favoring the possibility of Gloria staying on in power, maybe it seems, that it is because to a surprising emergence of a new power base which is the local government forces, which as I see it would directly benefit with the palace sponsored charter change from presidential to federal system and from unitary form to parliamentary government. The vast majority of these local executives, plus the unprecedented turn-around of the CBCP, of not calling for Arroyo’s resignation have tempered the political crises now hounding the Arroyo administration.

Put into place the public’s realization on the lack of alternative the anti-Arroyo group is offering for a post-Arroyo sceneario, and of course the fear and anxiety the public’s attittude of the anti-Arroyo composition. There are the clear political opportunists, the Estrada and Lacson group, the not-so strong foundation espoused by the disgruntled ‘civil society’ segment, and the clearly CPP bias and the Marcos factor. Who should not be anxious when the discredited Estrada, the Marcos factor, the Cory and CPP groups will be sharing power to run the engine to the post-Arroyo government.

Makahadlok di ba? Mao nga si Arroyo hangtud karon wa jud matay-og! About the opposition threat that if the impeachment would be virtually blocked by administration lawmakers using the advantage of their numbers, the people will go back the streets to wage a people power revolution, well, the truth is they have been there already, and there was no convincing people power. Ang impeachment mao na ang katapusang dag-anan sa opposition, human ani, Gloria lagmit maglayag na, that would pave the way for the Charter Change. (Mindanao Star, Vol. I No.34)

*

MORE NEWS NGA BINISAYA