Ang kagamhanang lokal sa dakbayan sa Dipolog pinaagi sa lokal nga ordinansa dunay katungod nga mosubay kon si kinsa ang motukod ug merkado pinasubay sa lagda sa balaod, samtang ang Sangguniang Panlungsod maoy modeterminar sa gidaghanon sa mga public markets nga pagatukoron alang sa makiangayon nga panginahanglan sa mga consumedor ug sa mga negosyante.

Kini ang basehanan nga gihimo ang legislative inquiry sa Sangguniang Panlungsod tungod kay hangtud karon samtang hapit na mag-operate ang building ni kanhi Governor Isagani Amatong sa may Tomas Claudio St. wala kini magtug-an unsang matanga sa patigayon kon ang maong building gidesenyo ba para sa merkado o arcade. Matud ni Engr. Gaudencio Bagolboc sa City Building Office, commercial building permit ang gilukat ni Amatong, dili permit sa building para merkado.

Kon merkado, gipahayag ni Konsehal Horacio Velas-co nga kinahanglan moagi pa una sa Sangguniang Panlungsod sumala sa Market Code of Dipolog City. Chapter I, ilawom sa General Provisions sa Market Code, Section 3. Authority to Establish Public Markets.- The City Government of Dipolog, pursuant to existing laws, rules and regulations shall have the exclusive authority to establish, maintain and operate public markets within its territorial jurisdiction.

Section 7. Number of Markets.- The Sanguniang Panlungsod shall determine the number of public markets to be established in the city, taking into consideration the needs of both consumers and traders in the area and the economic viability of such public market. Sumala sa nakita karon, dili layo nga ang desinyo sa maong edipisyo usa ka merkado busa gikinahanglan dili angay magpiyong ang kagamhanang lokal mahitungod niini ilabi na nga dunay gilated ang balaod nga subayon gayud ang mga reglamento. “Ngano man kay kanhi gobernador siya dili na siya motuman sa local ordinance.”

Ilawom sa definition of terms sa maong probisyon, dunay katungod ang kagamhanang lokal pinaagi sa Sanguniang Panlungsod nga mosubay sa merkado nga pagatukoron kon kini nakatuman ba sa lagda sa lokal nga ordinansa. Gibutyag pa usab niini sa samang ordinansa nga ang Sangguniang Panlungsod maoy modeterminar sa gidaghanon sa pagatukoron nga merkado publiko dinhi sa Dipolog. “Our concern is not personal nor political, but we should adopt measures to safeguard the factors which will affect the community once the building is operational, like the effect of the environmental condition on the building, coupled of the effect of control of noise, the effects of traffic congestions, drainage etc,” nagkanayon pa si Konsehal Velasco sa iyang gipalanog nga privilige speech atol sa regular session sa Sangguniang Panlungsod niadtung Martes.

Walay politika

Ang interes sa katawhan ug dili politika ang hinungdan sa legislative inquiry sa Sangguniang Panlungsod may kalabotan sa gitukod nga building gipanag-iyahan ni kanhi Governor Isagani Amatong. Kini ang gipaklaro ni Konsehal Horacio Velasco kinsa maoy nag-initiate sa Sangguniang Panlungsod alang sa usa ka committee hearing aron masuta kon unsay stractural design ang gitukod nga building kon kini usa ba ka merkado o arcade.

Atol sa committee hearing, gibutyag ni Engr. Bagolboc, City Building Official nga commercial building permit ang gilukat ni Amatong sa ilang opesina. Sa nakita karon, samtang hapit na kining pagabuksan alang sa negosyo, dili layo nga usa ka public market ang desinyo nga paabangan sa mga vendors. Tungod kay dunay ordi-nansa sa siyudad nga ang Sangguniang Panlungsod dunay gahum nga modeter-minar sa pagatukoron nga merkado, gipahayag ni Konsehal Velasco nga gihimo lamang niya ang ilang katungod sa konseho nga mokuwestion sa maong matang sa patigayon ilabi na nga ang usa sa economic enterprise sa kagamhanang lokal mao ang central public market. Matud niya, dili kini personal interes, kay interes kini sa kagamhanang lokal ug sa publiko ilabi na nga ang central public market padayon pa nga nagbayad sa iyang loan. Nabalaka si Velasco kon maghurot unya ug pahawa ang taga central public market kay adto mag-abang sa kang Amatong nga building, unsaon naman lang pagbayad sa siyudad ang giutang niini sa bangko.

“Wala koy objection sa construction ug development, concern lang ko ug ingkaso ug ma market man gani na, kay nakataya usab diha ang interes sa city specially ang pagbayad sa loan,” nagkanayon si Konsehal Velasco.

Amatong Boy

Gihimakak ni Velasco nga dunay nagpaluyo nga politika ang pagkuwestion karon sa building nga gitukod ni Amatong ilabi na nga namatikdan wala nay maayong relasyon sa politika sila si Mayor Roberto Uy ug kanhi Gobernador Amatong. Matud ni Velasco, layo ra kaayo sa politika ang iyang concern may kalabotan sa iyang panerbisyo sa gobiyerno.

Gipaklaro sa majority floor leader nga kon politika ang hisgutan, Amatong Boy siya sukad pa sa una sa 1992 nga milusad siya sa pag-apil sa politika. Apan kon prinsipyo ang hisgutan, lahi ang politika ug sa iyang pangatungdanan isip membro sa Sanguniang Panlungsod kay mas labaw gayud ang interes sa kinabag-ang katawhan ug sa siyudad kay sa usa lamang ka tawo.

“Amatong Boy ko since 1992, kauban mi nila. Karon kay nahimo man tang konsehal sa Dipolog, ang protektahan nato is not politics, personalan, kon dili, unsay gitahas nato isip konsehal sa dakbayan sa Dipolog.” Kusganon usab gihimakak ni Velasco nga gisugo siya sa administrasyon nga pabirahan ang building gitukod ni Amatong. “Ngano man pod nga soguon ko niya (Mayor Uy) bahin anang naa, infact si Mayor Uy ug mga Amatong we are on the same party, mag-away na diay mi? pero i-set aside nato ang politics,” pasabot pa ni Konsehal Velasco.

Mahitungod sa pagpu-nay’g atake sa radio sa mga Amatong, “bahala na ug ila kong siging birahan, bahala na ug ma-mis interpret ko, honestly speaking wala koy intensyon sa personal, political, basta ang ako lang concern akong protektahan ang interes sa siyudad specially nga duna tay existing nga ordinansa,” nagkanayon pa si Konsehal Velasco. (The New Nandau, Vol. XV No. 30)

Hiniusang tigum sa mga nagkaiyang pundok sa mga lumad sa tibuok Mindanao giphigayon sa Zamboanga del Norte Convention Center dinhi sa Dipolog sugod Huwebes ug natapos sa Sabado ug gitambongan nila ni Senador Jamby Madrigal ug Cong. Joel Virador sa Bayan Muna Partylist.

Tumong sa maong panag- tigum mao ang kusganong pakigbisog batok sa paghatag sa katungod sa mga dagkong kompaniyang langyaw pagpahi- gayon sa pagmina sa mga rekursos naturales dinhi nga nakahatag sa kadaot sa katawhan ug sa mga dapit nga gi-minahan.

Kusganong nakigbisog karon si Senador Jamby Madrigal batok sa Scrap Mining Act of 1995 diin naghatag ug luag nga pagtugot sa mga higanteng kompaniya sa pagmina sa mga nagkadaiyang minerales sulod sa nasud. Sa press conference dinhi sa Dipolog sa Huwebes, gibutyag ni Sen. Madrigal atubangan sa lokal nga media dinhi sa lalawigan nga iyang himoon ang tanan aron mapahibalo ngadto sa tibuok katawhan sa Pilipinas kun unsay dautang epekto nga mahitabo sa umaabot kun dili mapakgang ang mga higanteng kompaniya sa mining.

Matud pa niya daghanang insidente ug mga taho nga nahidangat sa iyang buhatan kabahin sa mga dautang epekto nga hinay-hinay nang nagpanghitabo sa mga dapit dinhi sa nasud gumikan sa mga nag-operate na nga mining company diin ang mga nanag-iya mao ang mga langyaw. Dugang pa sa senador nga didto sa Bicol, dakong suliran ang ilang giatubang tungod sa nakasulod nga kompaniya sa gold mining samtang didto usab sa Cotabato diin nagagamit ug gentic seeds diin suma pa, ang mga katawhan nga nanimuyo haduol sa gipahigayonan mibati sa kanunay ug panakit sa ilang ulo ingon man mga sakit sa panit.

Sa nalambigit nga kalamboan, si Bayan Muna Partylist Representative, Congressman Joel Virador mingpadayag atubangan sa mga miyembro sa Panalipdan Mindanao ug mga lumad nga katawhang nanimuyo sa isla sa Mindanao nga hugtanon siyang misuporta sa katuyuan sa maong grupo nga mapanalipdan ang natural nga kinaiyahan.

Ang maong panagtagbo sa mga nagkadaiyang pundok sa mga lumad sa tibuok isla sa Mindnanao dinhi gipahigayon sa Dipolog sa Huwebes. Matud pa ni Cong. Virador nga sayud ang balay-balaoranan sa mga hiwing hinimuan sa mga higanteng kompaniya diha sa pag-angkon sa mga yuta nga kasagaran ang nanimuyo mao kadtong mga lumad ug walay hanaw unsaon pagpanalipod sa ilang katungod.

Usa ka resolusiyon ang bag-ohay lang napasar sa mga miyembro sa Sangguniang Panlungsod sa Dipolog niadtong Enero 17 nga nagalugway sa adlaw nga tagal sa pag-renew sa business license sa mga magpapatigayon ning dakbayan sa Dipolog alang sa tuig 2006, gikan Enero 20 ngadto sqa Pebrero 15.

Sumala pa ni Konsehal Romulo Soliva, ang chairman sa Committee on Rules and Revision of Ordinances kinsa nangamahan sa maong resolusiyon, nga ang paghatag ug lugway sa petsa sa pag-renew sa business license o licenses sa kagamhanang lokal, gikan sa Enero 20 ngadto sa Pebrero 15 maoy paghatag ug taas nga panahon sa mga magpapatigayon sa pag-renew sa ilang mga business permit alang sa tuig 2006, ug aron mahatagan sila ug dugang higayon aron dili sila mapahamtangan ug mga penalty ilabi sa dugang nga balayronon nga mapatong unya sa ilang regular fees.

Gumikan sa dakung kalam- posan sa Concert-for-a-Cause nga gipahigayon kaniadtong Enero 15 ubos sa pagpasiugda sa City Tourism Council sa Dipolog, mipadayag ang Unang Ginang ning dakbayan nga si Mdme. Evelyn T. Uy, sa iyang dakung pasalamat ngadto sa tanang misuporta ug mingduyog sa maong kalihokan, ilabi na sa mga sponsors niini, tungod sa ilang mainitong suporta nga maoy nakahatag sa dakung kalamposan ug pagdayeg gikan sa mga manan-away nga publiko. Si Mdme. Uy maoy kasamta- ngang chairman sa nasangpit nga kahugpungan.

Kahibaloan nga ang City Tourism Council sa Dipolog mipahigayon sa maong Concert-for-a-Cause isip usa ka fund-raising activity tumong sa paghatag ug ayuda ug suporta sa mga kababayen-an ning dakbayan nga nanginahanglan ug livelihood aron matabangan ang ilang tagsa-tagsa ka mga pamilya sa pag-ahon sa kalisdanan,  ug sa mga kabataan nga ana-a gisagop sa Carmelite Home for Children sa Sicayab.

Dugang nahibaloan nga gumikan sa suporta ni Michelle Lynn Murenec, ang kanhi-ay Miss Australia-Philippines 2001 ug mao usa’y singer artist niadtong tungora, ang nakadani ug pagdayeg tungod sa gipakitang gilas sa pag-awit ug pagsayaw ni Murenec. Si Murenec usa ka Dipolognon nga ania sa atong dakbayan karon aron lang sa pagbakasyon.  

Nasayran usab gikan ni Mdme. Uy nga tungod sa libreng serbisyo ni Murenec sa nasangpit nga konsiyerto, ila usab nga gihatagan sa City Tourism Council  ug pagtagad ang hangyo sa naulahi sa paghatag ug ayuda ngadto sa St. Francis Xavier Parish sa munisipalidad sa Katipunan, ning probinsiya, nga nasunugan ug nanginahanglan ug ayuda.

Pursigido gayud nga I-implementar ni Mayor Wilfredo ‘Dodong’ Balais sa lungsod sa Labason ang usa sa iyang mga pet project karong tuiga, ang Water For Life Project.

Sa iyang labing unang State of the Municipality Address SOMA niadtong Lunes Enero 16, 2006, gipahayag ni Balais andam niyang atubangon ang tanang komplikasyon mapatuman lamang ang maong proyekto nga alang kaniya gikinahanglan pag-ayo sa iyang mga katawhan. Ang Water for Life Project gitinguha kini matud sa Mayor aron ikahatag ngadto sa mga katawhan sa upat ka mga barangay apil na ang poblacion sa lungsod sa limpyong tubig nga mainom.

Kini usab magselbing usa ka negosyo sa lungsod nga mamahimong tinubdan sa dugang pundo alang sa kagamhanan. Gibutyag ni Mayor Balais nahimong kini ang gitutukan sa iyang liderato karon sanglit nag-unang problema sa iyang mga katawhan ang tinubdan limpyong tubig mainom ug magamit sa inadlawng panginahanglan. Matud niya ang tubig sa ilang lungsod nga ilang ginagamit karon maisip nga dili gayud luwas ug gitumbok sa mga experto nga hard warter, ang ubang tinubdan lad-ang ug dili gayud maayong tubig ilimnon.

Ngani gibutyag niini posibleng kini pa ang hinungdan sa sakit o kidney trouble nga maoy kasagarang balatian nga nasinati sa kadaghanan nga gimulo na sa mga katawhan. Bisan siya mismo gipahayag ni biktima sa maong balatian. Gipasasabot sa mayor gitinguha niya pina-agi sa maong SOMA nga ikapasabot gayud sa mga katawhan sa Labason pina-agi sa ilang Sanguniang Bayan ug mga opisyal ang kamahinungdanon sa maong proyekto karon.

Nasayran una nang naka-angkon sa pagtugut ang buhatan sa mayor sa pagpadas-og sa maong proyekto apan kini takulahaw lamang nga gibakwi tungod sa matud pa problemang technical. Matud pa pakyas ang konseho sa pagkab-ot sa igung gidaghanon sa mga miembro nga molangkob sa majority aron hingpit mapasar ang resolusyon nga gikinahanglan. Aminado ang Mayor nga bisan pa man sa maayong katuyu-an sa proyekto, may pipila ka miembro sa ilang konseho ang nahisupak ug dili pa kombensido niini.

Apan gipaklaro ni Mayor Balais, taliwala sa maong situasyon karon, kini dili makapakgang kaniya sa pagpursiger maiimplementar ang maong proyekto sanglit kombensido siya nga kini maoy tubag sa ilang problema. “Ako gyud ning ipatuman karong tuiga sanglit gihatagan na kami sa lungsod ug pabor gikan ni Governor Lando Yebes ug Congressman Cesar Jalosjos nga musuporta sila sa proyekto. Ngani sila duha misaad kanako nga andam mogahin sa tag 5 milyones ka pesos kun 10 milyones pesos tanan isip seed money sa proyekto. Sayang kaayo ug dili kini mapatuman,” pamnayag pa ni Balais.

Dugang niyang gipasabot, mismo ang mga kadagkuan sa Local Water Utilities Administration sa kaulohang Manila ang ilang gikunsulta ug gihangyo nga mohimo sa tukmang evaluation sa proekto ug bisan na ang pagpatuman sa tukmang desinyo sibo sa standard sa maong ahensiya sa ingon makabig niya ang atensiyon sa iyang mga opisyal aron modasun sa maong proyekto.

Nasayran ang Water for Life Project sa Labason may kinatibuk-ang pahat nga 34 milyones ka pesos. Karon nga may seed money selbing pasi-una nga pundo gikan sa probinsiya ug sa kongresso, nagkinahanglan na lamang kini sa 24 milyones ka pesos. Niini gipaklaro sa Mayor option nga ilang gitinguha karon aron madayun ang proyekto mao ang paghulam gikan sa banko alang sa maong katuyu-an.

Dakong kalihukan ang mahitabo karong Pebrero 8, 2006 kung mahinayon ang engrandeng pagbukas sa Gloria de Dapitan tungod kay ang mamahimong bisita niini mao ang Presidente sa Pilipinas nga mao si Gng. Gloria Macapagal-Arroyo Dakong kalihukan ang mahitabo karong Pebrero 8, 2006 kung mahinayon ang engrandeng pagbukas sa Gloria de Dapitan tungod kay ang mamahimong bisita niini mao ang Presidente sa Pilipinas nga mao si Gng. Gloria Macapagal-Arroyo.

Sa pakighinabi ngadto kang Mayor Dominador G. Jalosjos, Jr. sa dakbayan sa Dapitan nga ilang gipangandaman ang dakong kalihukan unya sa Pebrero 8 diin kung bakante ang schedule ni Pangulong Arroyo nianang adlawa siya maoy pinasidunggang dinapit sa Grand Opening sa Gloria de Dapitan.

Nagkanayon pa si Mayor Jalosjos nga makita usab live nianang adlawa ang programang Eat Bulaga sa GMA Network diin magpahigayon na usab ang mga iladong hosts niini ug mga kalingawan nga seguradong dugukan sa bagang katawhan susama sa mga nakalabay nga tuig 2002 ug 2003 sa matag-hidangat sa kapistahan sa syudad sa bulan sa Hulyo isip pahalipay sa mga Dapitanon. Dugang nasayran nga mahidangat usab ang pipila ka mga iladong celebrities nga sa telebisyon lamang makita apan nianang higayona libreng masud-ong sa mga katawhan.

Gideklarar sa hukmanan nga walay sala ug gi-acquit sa iyang pagka konbikto ang usa ka masiao coordinator nga biktima sa pagframe-up diin unang gipasanginlan sa PNP Provincial Command nga nalambigit sa pagbaligya ug illegal drugs. Kini ang nahimong kapa-laran sa kaso nga giatubang sa usa ka Eddie Rodriguez taga Sicayab ning dakbayan sa Dipolog sa gipakanaug nga disisyon ni Judge Hipolito Bael, Jr. sa Regional Trial Court Branh 6.

Napakyas ang prosecution sa pagpapa sa mitigba-baw nga mga pagduha-duha atubangan sa giingong planted ang ebedensiya nga gigamit sa kapulisan batok sa akusado. Sigun sa saysay sa mga meyembro sa PNP nga maoy responsable sa pag-ronda sa panimalay ni Rodriguez kini ilang gipanid-an sulod sa pipila ka higayon ang iyang panimalay human sila makadawat ug report nga daghang mga drug user ang namatikdang magbisita-han sa pinuy-anan niini sa may likuanan sa Gampis ug Bucana sa Sicayab, Dipolog City.

Sa nasayran nga mingron-da sa pinuy-anan ni Rodriguez mga operatiba sa Zamboanga del Norte Provincial Police Office niadtong Hulyo 19, 1998. Si Police Officer 3 Ricarido Mendoza, misaysay atubangan sa hukmanan nga mitambong siya sa usa ka briefing sa Intelligence Office sa Provincial Command aron sa pagpa-epekto sa search warrant nga gipa-gawas ni kanhi Judge Eustolia Mata sa Municipal Trial Court in Cities batok sa akusado tungod sa paglapas sa Dangerous Drugs Act of 1972 as amended.

Sumala pa gisugo siya ni Senior Police Inspector Primitivo Lorenzo ang intelligence chief sa provincial command sa pagsubay kon ang suspetsado anaa ra ba sa ilang panimalay.Tuod man ilang nakita ang akusado uban sa iyang pamilya nga diha ra sa ilang pinuy-anan, busa ang tanang sakop sa raiding team miatraka gilayon diin gipresentar nila ang search warrant.

Si PO3 Mendoza miasoy sa hukmanan nga sa ilang pagsiksik sa panimalay ni Rodriguez ilang nakit-an ang duha ka decks sa shabu diha sa usa ka aluminum nga plangana nga gipatung ibabaw sa refrigerator. Hinoon sa iyang testimoniya, matud pa sa korte wala gayud mahisguti niini kon si kinsa ang unang nakakita sa duha ka paketeng shabu.

Sa wala pa usab ang pagronda, giasoy sa kapulisan nga nagpahigayon una sila ug test buy niadtong Hunyo 26 ug Hulyo 9, 1998. Ang nakuha nga specimen nga gipa-ilawom sa laboratory examination positibo nga gikonpirmar nga shabu ang sulod sa pakete. Sa kabahin sa akusado ang gipresentar niining mga testigos lakip na kaniya ang misaysay atubangan sa hukmanan ang unang pulis nga maoy misubay sa aluminum nga plangana nga gipatong ibabaw sa refrigerator wala modeklarar nga aduna siyay nakita nga shabu sa sulod niini.

Si Rowena Indi, katabang sa akusado miasoy nga wala magdugay usa ka pulis nga babaye ang misulod sa may kusina diin nahimutang ang refrigerator ug nakig-istorya sa laing pulis ug magdugay mideklarar nga nakita na nila ang shabu. Gikonpirmar sa testigos nga ang iyang agalon usa ka coordinator sa masiao nga usa ka illegal nga kalihukan.

Gipadas-og sa mga testigos sa akusado nga ang shabu nga nakita diha sulod sa plangana planted kay ang unang pulis nga maoy misubay niini wala man modeklarar gilayon nga aduna siyay nakita nga duha ka pakete sa shabu. Ang pagdeklarar nga adunay duha ka paketeng shabu sulod sa plangana pagka taud-taud na sa dihang usa ka pulis nga babaye ang misulod ug nakig-istorya ngadto kang Senior Police Inspector Lorenzo ang hepe sa intelligence sa provincial command.

Sa ilang kabahin hingpit nga gisalikway sa kapulisan ang alegasyon nga migamit sila ug planted evidence batok kang Rodriguez. Sa sayu pa gihatagan ug gibug-aton sa hukmanan ang testimoniya sa mga meyembro sa PNP batok kang Rodriguez hinungdan nga ang huwes mikonbikto kaniya. Apan ang akusado wala matagbaw sa gipakanaug nga hukom kini nangayo ug retrial sa iyang kaso diin dugang duha ka testigos ang iyang gipresentar sa hukmanan nga sila si Mario Canonigo ug Efren Alabado.

Si Canonego usa ka kanhi pulis nga nadischarged sa sirbisyo ug nagtrabaho pagka security guard na lamang ug nahimo usab nga masiao coordinator sama kang Rodriguez. Giklaro ni Canonego nga nakaila kaayo siya ni Rodriguez sulod na sa 30 ka tuig ilabi na nga nahimo silang managsilingan. Giasoy sa bag-ong testigos sa akusado nga nakaila usab siya ni Police Officer Noel Salado.

Kini mideklarar atubangan sa hukmanan nga sa wala pa kasohe si Rodriguez gipatawag ni Senior Police Inspector Lorenzo, hepe sa intelligence sa provincial command ang tanang mga masia coordinators didto sa kampo lakip na niini si Rodriguez, Rudy Guantero ug Efren Alabado kay gipangayuan sila ug SOP o payola  diin gihatagan sila ug quota ni Lorenzo ug Salado. Ang ubang mga masiao coordinators giingnan nga mohatag ug tag usa ka libu ka pesos nga payola kada semana.

Matud pa ni Canonego si Police Officer Salado nasuko ug maayo kang Rodriguez tungod kay mihunong kini sa paghatag sa senemanang payola nga gipangayu sa pulis sa wala pa rondaha ang panimalay niini sa pasangil nga namaligya ug shabu. Sumala sa asoy ni Canonego sulod sa unom ka tuig siyang nagpakahilum kabahin sa iyang nasayran tungod sa iyang kahadlok kay gihulga siya ni Police Officer Salado.

Samtang ang ika duhang bag-o nga testigos nga si Efren Alabado, miasoy usab atubangan sa korte nga siya nagpakahilum lamang sa taas usab nga higayon tungod sa iyang kahadlok apan gihasol siya sa iyang konsensiya hinungdan nga mitanyag siya nga motestigos sa maong kaso ni Rodriguez. Matud pa ni Alabado, kanhi managsilingan sila ni Senior Police Inspector Primitivo Lorenzo ug suod nga higala sa kapikas niini.

Kini mideklarar atubangan sa korte nga niadtong Hulyo 18, 1998 samtang diha siya sa laguerta sa panimalay ni Lorenzo kay gihangyo siya nga motan-aw sa igtalari nga manuk sa igsoon sa asawa niini iyang nakita ang pipila ka mga pulis nga wala mag-uniporme didto sa panimalay ni Lorenzo. Si Alabado midugang sa pagsaysay nga iyang nadunggan gikan sa sulod sa balay ni Lorenzo nga pagka sunod adlaw ilang rondahon ang panimalay ni Eddie Rodriguez.

Usa ka pulis nga wala siya makaila sa pangalan miduol kaniya ug mitunol sa duha ka gatus ka pesos ug mihangyo kaniya nga mopalit ug shabu. Busa miadto siya sa Estaka, miduol sa laing higala ug namalihog nga magpapalit ug shabu. Sa iyang pagbalik sa panimalay ni Lorenzo iyang gitunol ang duha ka pakete nga shabu sa pulis nga maoy naghatag kaniya sa kwarta. Si Alabado miangkon usab nga gisugo usab siya sa miagi ni Lorenzo nga maoy mokuha sa payola gikan kang Rodriguez.

Ang katapusan nga pagkobra niya sa payola gikan ni Rodriguez para ni Police Officer Lorenzo, siya gisultihan sa akusado nga paingnan ang pulis nga mihinay karon ang masiao busa usa ka libu ray iyang mahatag. Sa disisyon nga gipakanaug ni Judge Bael, giklaro niini nga ang prosecution gihatagan ug higayon nga makapresentar usab sa ilang ebedensiya aron sa pagtubag sa testimoniya sa duha ka bag-ong testigos ni Rodriguez.

Matud pa ni Judge Bael, bisan pa sa taas nga panahon nga ilang gihatag ngadto sa prosecution wala gayud motungha ug mobutho ang mga testigos niining mga pulis. Si Judge Bael mitataw nga kinahanglan pamatud-an sa prosecution nga ang akusado sad-an sa walay pagduha-duha sa alegasyon nga kini nadakpan nga naghupot ug prohibited drugs. Ang huwes nagkanayon nga ang wala matubag nga testimoniya ni Efren Alabado maoy nakamugna ug siryosong katahap sa hukmanan kon ang akusado aduna ba gayuy igong kasayuran kabahin na sa presensiya sa maong illegal drugs nga nakuha sulod sa ilang panimalay.

Ang 30th National MILO Marathon karong tuig 2006 magsugod sa Enero 29 ug matapos sa Disyembre10 nga gikalendaryong ipahigayon sa 29 ka mga dakbayan o probinsiya sa tibook nasud, lakip na ang Dipolog City.

Sumala pa sa pasiunang impormasyon nga nadawat ning buhatan sa impormasyon, tulo ka kategoriya sa marathon race ang ipahigayon nga naglangkob sa 3-kilometer Kiddie Run (boys and girls divisions);  5-kilometer  Fun Run (men’s and women’s Divisions); ug 21-kilometer provincial elimination races (mens’ and women’s divisons).

Ang mga manana-ug ning maong panagsangka magpaka- dawat sa salaping cash ug tropeo ug medalya. Gawas niini nga marathon race, aduna usa’y ipahigayon nga side events sama sa pagpili sa Biggest School Delegation nga naglangkob sa 50 ka mga partisipante; Interschool Running Competition ug Cheerdance competition sa Grade School Division ug High School/College Division.

Sa gihapon, ang mga manana-ug sa side events competition, ang magpakadawat gihapon sa premyong Plaque ug salaping cash o dili ba mga sports equipment may kalabot na sa kompetisyon sa biggest school delegation.

Kining nasangpit nga nasudnong kalihokan, nga karong tuiga pa lang mahitabo dinhi sa Dipolog, ang gipangunahan sa MILO products ilawom sa kompaniya sa Nestle, Philippines, ug inabagan sa kagamhanang lokal sa Dipolog, pinaagi sa City Tourism Office ug City Tourism Council.  Dugang nasayran nga adunay registration fee nga pagakolektahon sa buot mosalmot sa nasangpit nga mga kalihokan.

Hugtanong karong gipatuman ni City Mayor Roberto Y. Uy ang curfew hours alang sa tanang mga menor de edad dinhi palibot sa dakbayan. Dugang nasayran nga kining pag-implementar ning naasoy’ng balaod dinhi sulod sa dakbayan gipalig-on pinaagi sa Ordinansa No. 02-159 nga napanday niadtong tuig 2002, ilawom sa pagpangamahan ni Konsehal Peter Y. Co.

Sumala sa nahalagdang unod ning maong ordinansa, hugtanong gidili alang sa mga kabataan nga nag-edad gikan 17 anyos paubos sa pagsuroy-suroy panahon sa kagabhi-on gikan sa alas 10:30 ang takna hangtud na sa alas 4:30 ang takna sa kaadlawon, ilabi na kon wala kiniy tumong kon dili basta na lang maglatagaw dinhi palibot sa dakbayan.

Matud pa nga kining maong balaod hugtanong gipatuman sa amahan ning dakbayan tungod kay ning kasamtangan, daghanan na usab sa atong mga menor de edad ang namatikdang maglatagaw palibot sa dakbayan panahon sa lawom nga kagabhi-on, diin tungod unya sa kahuyang pa sa ilang mga panghunahuna, posible pa kining madalahig dinha sa pag-komiter ug dili maayong mga buhat, sama sa paglambigit sa bisyo, partikular na sa droga ug uban pa. Subay ning maong lakang, gimandoan karon sa hepe ehekutibo ang buhatan sa kapolisan ug ang City Social Welfare, tanan ning dakbayan, alang sa hugot nga pagtambaya- yong dinha na sa pagpatuman ning maong balaodnon.

Makahimuot paminawon ug basahon ang mga komentaryo mahitungod sa mga karaang mga edipisyo ug balay patigayon nga kuno wala nagbaton ug setback o kun aduna may setback, walay insaktong luna para sa mga sakyanan sa ilang mga parokyano o customers.Laing komentaryo mao usab ang kapit-os sa mga dalan nga nagkagamay na karon tungod sa nagkadaghan na karon nga mga sakyanan nga mogamit niining maong dalan.

Ang nakaparat ra ba kay ang ilang mga pagbasol ilang ipunting sa kasamtangang namunoan karon. Naunsa naman hinoon kini? Wala kaha sila makahinumdum nga kining paghimo sa mga kadalanan sa una pa napatuman? Kun bahin usab sa mga edipisyo, wala usab sila makahinumdum nga kining pagtukod adunay pagtugot sa kanhiay nga mga nagdumala sa dakbayan?

Kun sa ilang hunahuna adunay mga wala mapatuman nga balaod, nan, dili kaha maayo nga ilang pangutan-on o di ba kaha basulon ang mga nagdumala sa kanhiay nga renda sa kagamhanan lakip na ang mga magbabalaod? Nganong karon na man lamang sila mo abri sa ilang mga baba? Mao baya nga istrikto karon ang kagamhanan sa pagpatuman sa mga gabayan aron malikayan ang mga komentaryo ug magpabilin nga hapsay ang “traffic flow.” Usahay makalimot ang mga mangkomentaryo nga ang mga panghitabo karon adunay dakong kalambigitan ang mga kagahapon.Unya ra ba ug ipatuman na, makaingon usab sila nga istrikto kaayo ug mas maayo pa mag namunoan kaniadto.

Asa naman padulong ang mga tigdumala. Ug ipatuman, ingnon nga istrikto. Ug dili ipatuman, kusog nga birahan sa matag gutlo. Makalibog kaayo, di ba mga amigo ug pare ko? Maayo tingali nga sa dili pa mokomentaryo, sila ang mang-research una aron dili mosumbalik kanila ang ilang mga mulo ug reklamo. O, di ba kaha mas maayo nga ang mga maayo nga binuhatan ang inyong tutukan, dili kay puros na lang panghilabot ug ang maigo mao ra ba ang sa kaniadto. Maayo pa ug tik-umon na lang ninyo ang inyong mga baba kay kamo ra ang nagbulikat sa kaugalingong samad.

Sa katapusan, ato na lang hulaton kun kining mga bag-ong edipisyo ang motuman ba sa mga gabayan. Kun dili gihapon, nan, mao na kini ang tukmang panahon nga mokomentaryo na kita ug pasakaan sa hustong sumbong aron mapatuman ang mga gabayan. Di ba maayo kini nga suhestiyon, mga silingan?

— oo000oo —

Nunot sa padayong pagpatu-man sa mga nagkalain-laing programa sa kagamhanang lokal sa Dipolog dinhi palibot sa siyudad, padayon usab ang hugot nga pagpatuman sa balaod batok sa “illegal squatting” dinhi sa dakbayan pinaagi sa natukod nga Task Force on Relocation & Resettlement.

Timailhan ning maong hugot nga lakang batok sa mga illegal squatters, mao ang padayong pag-monitor ug pagpahigayon ug mga serye sa pagguba sa mga kabalayan o barong-barong dinhi palibot sa dakbayan sa Dipolog nga nakitang gitukod dinha sa mga luna nga gipanag-iyahan sa dakbayan.

Police Superintendent Tomas Mina Hizon sa dakbayan sa Dipolog ibalhin. Iyang pag alagad taman na lang karong Enero 31, 2006.  Kini pahibalo gikan ni City Mayor Berto Uy.  Sa miaging semana ang Dipolog City Peace and Order Council mipasa ug resolusyon naghangyo sa Mayor nga libwasan usab ang Dipolog PNP.  Kining pagpabalhin kang Hizon ug paglibwas sa Dipolog PNP nagagumikan sa ilang kapalpakan pagkampanya batok sa nagakalin-laing krimen nagsunod-sunod pagpanghitabo sa dakbayan.

-oo0oo-

Pahalipay sa tanang umaabot mga kawani ug opisyal nga magadumala sa “Kapitolyo sa Habagatan” diha ipahimutang sa Siocon.  Kamo na ang buhing mga “pioneer” habagatang buhatan sa lalawigan.  Dako inyong kahigayonan pagka “top tune” mga kawani ug opisyales nga mga halangdon diha sa habagatang katawhan.  Dinhi ug niining panahona nga kamo dili na mga bulak-bulak lamang sa kapitolyo, kon dili mao na ang unod ug dugokan sa pag alagad sa katilingban.  Usbon ko CONGRATULATIONS!!!

-oo0oo-

Mga kanhi presidenti sa Pilipinas sila si Corazon Aquino, Fidel Ramos ug Joseph Estrada, nangguho gikan sa ilang malinawong tagoanan aron lang mahalambigit sa administrasyon ni GMA.  Balik sa kasaysayan.  Kini pang administrasyon ni GMA ang giinitan sa mga kanhi ug kanhing presidenti.

-oo0oo-

Kanhi Pres. Aquino miapil sa protesta sa kawsa pakanaugon sa pwesto si GMA.  Ramos nangimbisog nga malimitahan ang termino ni GMA taman na lang karong 2007 imbis 1010.  Estrada permaninti, nagpa alot-duko, lupig surahay ni GMA, nagpiyak-piyak ingon sa piso nabuboan sa tubig.

-oo0oo-

“Remarkable” kaayo o mabulokon ang pagpamarog niining mga kanhi presidenti nga ilang tuyo magpapili pag-usab, moserbisyo pag-usab sa katawhan.  Kining puntoha klaro kaayo kay ilang mga alalay, gipukaw, gialerto, nanggimok karon nga nag “re-group” pag “rally behind” sa ilang mga amo.

-oo0oo-

Nangasina kaha sila si Aquino, Ramos ug Estrada kang GMA?  Nasina nga mas nabuhat ni GMA sa ilang daghan usab nga mga misteryosong binuhatan?  Nangasina kay si GMA nakaplit sa COMELEC, kongresista ug militar?  Nasina kay si GMA malampuson nga migamit sa salapi sa katawhan pagpatunhay sa iyang politikanhong kalampusan?  Mao ba?

-oo0oo-

Dinhi sa lalawigan dili ikatingala nga si Gov. kanhi Amatong ang nasina kang Gov. Rolando E. Yebes.  Iyang kasina-kasuko kang Yebes ang nagkalahi sa ilang batasan ug kinaiya.  Nasina si Amatong nga si Yebes gihangop bisan asa ug sa unsa nga panahon nga maharong, mahinabi.  Nasina nga nagkahiusa ang mga lideres ug katawhan sa lalawigan gumikan ni Yebes ug natawo ang “mutual teamwork” tali sa mga kapitanes, mayor ug mga kongresista sa pagtukod mga prohekto nga walay gipihig, gitukod nga wala dam-ogig pamolitika, walay “bawi-laban” sa prohekto.

-oo0oo-

Unsa ba ang KASINA?  Kanako ang kasina sakit sa tawo nga naa na dala sa iyang pagka tawo.  Walay kagaw ang kasina, apan, naay “too much balhibo sa garbo.”  Pobre, dato, tambok, niwang, gwapa, gwapo o kulismaot (walay labot dinhi ang mga abno) tabla bation tanan sa kasina kon MABINTAHAAN.  Si Amatong na “panic attack” sa kasina kang Yebes.

-oo0oo-

Kining titulo sa atong lindog medyo Iningles kay sa akong patuo wala nay uban pang linguahi nga ang makahubit sa binuhatan sa usa ka mayor dinhi sa atong lalawigan nga nahimong maayong ehemplo sa atong mga mag-uuma. Bueno, kining akoa dili ni talotalo ni Mayor Eugene Caballero, ug dili sad ni akoa paborpabor tungod kay akoa siyang suod nga amigo. Sa akong pagtuo ug naandan nga gawi, angayan lang gayud nga pasidunggan ang mga opisyales sa atong lalawigan nga nakahatag ug maayong oportunidad sa ilang katawhan aron kini mahatagan ug dugang trabaho, kita ug aron sila makabaton sa dugang kasayuran sa bag-ong teknolohiya sa pagpananum ug kamoting kahoy.

Si Mayor Eugene adunay determinasyon sa pag-usob sa dagway sa agrikultura sa iyang lungsod. Gani sa akong pakighinabi kaniya bahin na sa ipasupot nako nga programa sa agrikultura, ang “Plow/Plant Now, Pay later”, para sa probinsya karong tuiga, siya ang midayig kanako sa pag-implementar niini kay iyang nakita nga ang iyang mga katawhan sa lungsod sa Manukan  ang mabulahan usab niini.

Si Mayor Eugene adunay 1,000 ka ektaryang yuta sa iyang lungsod nga target karong tuiga para lang sa cassava. Kining iyang target matud pa niya makatahag ug dugang trabaho sa iyang katawhan, dugang abot para sa pagtostos sa gasto sa panimalay sa iyang katawhan, ug dugang pagkaon sa ilang talad. Para kanako maayo kaayo ang mga panglantaw sa mayor. Nakaingon ako sa akong kaugalingon nga kung ingon ani lang unta ang aktwasyon sa uban natong mga mayores, nan matabangan gayud nila si Gobernador Lando Yebes sa pagpadali sa pag-asenso sa ekonomikanhong estado sa atong mga mag-uuma. What is proper and ideal move for our local agriculture to move forward nowadays is to establish a common and unified strategy and developmental plan of agriculture for the greater interest of our farmers.  Kung unsa ang maayong giplano sa gobernador bahin sa atong agrikultura sa lalawigan, kini ang angayan lang nga ayudahan sa mga mayores ug kapitanes sa atong mga barangay.

Usa ka butang nga gioyunan ni Mayor Eugene mao sa iyang paghatag ug pagtugot sa paglusad sa unang “Provincial Cassava Festival” dinha mismo sa iyang lungsod. Akoa pang hisgutan ang mga detalye niini, sunod semana sa akong sunod nga pakigtagbo kaniya.

-oo0oo-

Sa akong pag-adto sa Rizal, partikularmente sa farm ni Ms. Guada Descallar, akong nakita ang malipayon nga mga dagway sa iyang mga trabahanti sa iyang cassava farm. Kinsa man guy dili malipay niana nga atol man sab silang gisuelduhan sa ilang amo nga si Ms. Descallar. Adunay pipila nga mga out-of-school youths (nga pulos usab niya paryente). Matud pa sa usa, nakatabang gayud kanila ang maong pag-establisar sa maong cassava farm, kay sa wala pa kini nahimo lamang silang mga latagaw sa karsada.

Gani akoa sila gikuhaan ug larawan uban sa pasalig nga kini akong ibutang ubos sa akong lindog. Si Abet Duhaylungsod, trabahati ni Guada, ang nagpasalamat ni Gobernador Lando Yebes tungod sa iyang “Provincial Cassava Production Program”, nga matud pa niya, nakahatag niya ug sa iyang kauban ug tuburan sa ilang dugang kita. Sumpay pa niya kung wala pa kining programaha sa gobernador estambay ra gihapon unta siya. Akoa siya gidasig sa pagmakugihon kay anaa ra siya’y ugma. (The New Nandau, Vol. XV No. 30)
 

Gipahigayon sa Miyerkoles, Enero 18 ang pasiunang pagpang-apod-apod sa mga binotelyang abono pinaagi sa lokal nga buhatan sa agrikultura ning dakbayan ngadto sa upat ka mga barangay sa dakbayan.

Sumala ni OIC City Agriculturist Dionisio C. Mandawe nga siya mismo ang nanguna sa pagpang-apod-apod sa mga binotelyang “Farm Plus Foliar Fertilizers” uban sa pipila ka mga personahe gikan sa iyang buhatan, ngadto sa gikaasoy’ng mga dapit. Matud pa sa OIC City Agriculturist nga malamposon silang nakapanghatag sa kapin kon kulang 156 ka mga botelya ning naasoy’ng likidong abono sulod sa upat ka mga barangay dinhi sa dakbayan, nga mao ang barangay sa Diwan; Cogon; Sangkol, ug Sinaman.

Dugang usab nga gipahayag ni Mandawe nga ang ilang gihatagan sa higayon nga mahatagan ning maong libreng abono mao kadtong mga barangay kinsa nakasinati ug mga kadaut gumikan sa milabay’ng baha niadtong nakalabay’ng bulan sa Disyembre, aron kahatagan sa ayuda ang atong kabus nga mga mag-uuma kinsa na-apektohan niadtong maong katalagman.